Re-integratie van ex-soldaten in Oost-Congo

In de periode 2010-2015 werkten Pax Christi Vlaanderen en Broederlijk Delen een project uit voor de re-integratie van ex-strijders in Oost-Congo en Burundi. Het project verliep in verschillende fasen. Het kan als model dienen voor de re-integratie van duizenden andere gewezen strijders en ex-kindsoldaten in Centraal-Afrika.

120 gewezen strijders

Het project vond plaats in Goma en Butembo in de provincie Noord-Kivu, in Uvira en Bukavu in de provincie Zuid-Kivu en in de Burundese hoofdstad Bujumbura. Tijdens de drie fasen van het project werden 120 ex-strijders begeleid en ondersteund door vijf lokale partners, tien animatoren en 50 gemeenschapsleiders. Er was ook geregeld contact met de lokale autoriteiten.

De ex-strijders werden samengebracht in tien luistergroepen. Deze voormalige strijders, onder wie een aantal ex-kindsoldaten, waren mannen en vrouwen die vroeger lid waren van een rebellengroep of het (vroegere) regeringsleger.

Ze namen volledig vrijwillig deel aan een programma rond ontwapening, demobilisatie en re-integratie (DDR). Die re-integratie verliep in de meeste gevallen heel moeizaam.

Ex-kindsoldaat in Oost-Congo

Rodrigue, 28 jaar, ex-kindsoldaat

Rodrigue is een Congolese ex-kindsoldaat die deelnam aan het programma. Vandaag is hij 28 jaar en woont hij in de stad Goma, in het oosten van de Democratische Republiek Congo. In 1997 trad hij toe tot de gewapende groep AFDL. Daarna besloot hij om deel te nemen aan een DDR-programma.

Van 2010 tot 2015 nam hij deel aan het project van Pax Christi en Broederlijk Delen rond de re-integratie van gewezen strijders in de maatschappij. Samen met andere ex-strijders volgde hij vormingen rond vrede, kreeg hij psychosociale begeleiding en steun voor de lancering van een economisch initiatief.

Hij vertelt: “Vandaag ben ik overtuigd dat wapens geen vrede kunnen brengen. Alleen geweldloze middelen zoals bemiddeling, verzoening en waarheid kunnen een conflict oplossen.”

Samen met tienduizenden andere Congolezen leverde Rodrigue zijn wapen in om zich opnieuw te integreren in de maatschappij. Zijn verhaal brengt hoop in een regio die al twintig jaar geteisterd wordt door oorlog.

Eerste fase: psychosociale begeleiding

Tijdens de eerste fase van het project kwamen de luistergroepen één keer per maand samen. De bijeenkomsten gaven de ex-strijders de kans om hun verhaal te vertellen, hun ervaringen te delen en toe te lichten hoe hun re-integratie verliep en welke obstakels ze daarbij ondervonden.

Binnen de luistergroepen konden de gewezen strijders een plaats geven aan hun gewelddadig verleden. Ze kregen hiervoor ook individuele psychologische begeleiding..

Er werden ook gemeenschapsleiders betrokken bij het project. De relaties tussen de lokale gemeenschappen en de gewezen strijders zijn immers vaak vertroebeld. De gemeenschapsleiders speelden daarom een belangrijke verbindingsrol.

Tweede fase: economische vorming

De ex-strijders kregen een economische vorming. Congolese experts gaven een theoretische uiteenzetting en praktische lessen over het opstellen van een businessplan, de opstart van een eigen zaak, het beheer en de opvolging ervan. De vorming moest de gewezen strijders klaarstomen om een economisch initiatief te lanceren.

Derde fase: economisch groepsinitiatief

Op basis van het businessplan dat de ex-strijders opstelden tijdens de vorming, kreeg iedere ex-strijder een bedrag van $ 150. Daarmee konden ze in groepsverband een economisch initiatief lanceren of bestaande activiteiten kracht bijzetten.

In totaal werden binnen het project 22 economische initiatieven gelanceerd of versterkt. De gewezen strijders kozen onder meer voor de verkoop van benzine in Butembo, voor de opening van een cybercafé in Goma, voor de verkoop van kleren in Bukavu, voor de aankoop van een ‘taxi moto’ in Uvira en voor een bescheiden handel in fietsonderdelen in Bujumbura. De lokale partners volgen de initiatieven verder op in 2016.

Rodrigue vertelt: “Sinds februari 2015 ben ik één van de bestuurders van het cybercafé in Goma. De vormingen rond vrede en de uitwisselingen met andere gewezen strijders hebben bijgedragen aan het verwerken van mijn trauma.”

Als ik in een gewapende groep was gebleven, zou ik een leven vol geweld leiden. Ik koos voor vrede.

Pilootproject

Dit project met verschillende fasen en een beperkt aantal deelnemers is bedoeld als een pilootproject. Het kan als model dienen voor de re-integratie van duizenden andere gewezen strijders en ex-kindsoldaten in Centraal-Afrika.