De Europese Unie en regeringen in Latijns-Amerika moeten het gebruik van pesticiden op bananenplantages aan banden leggen. Dat is de boodschap van een open brief die Broederlijk Delen samen met EU-LAT Network ondertekende.

Eind maart wordt een officiële aankondiging verwacht van het EU-beleid ten aanzien van pesticiden die via geïmporteerd voedsel en veevoeder op de Europese markt terechtkomen. Een nieuw rapport van de ngo Corporate Europe Observatory reconstrueert hoe grote producenten van pesticiden (zoals Bayer-Monsanto, BASF en Syngenta), net als bedrijven met wie zij zaken doen, enorme druk zetten op de Europese Unie om residuen van bepaalde gevaarlijke pesticiden tóch toe te laten voor geïmporteerde producten. Terwijl het gebruik van die gevaarlijke pesticiden gewoon verboden is in de EU.

Slechte zaak voor consument én producent

Als de EU effectief zwicht voor de pesticidenlobby, is dat niet alleen voor de Europese consument en boeren een kwalijke zaak. Vooral in producerende landen leiden de praktijken van de agro-industrie tot tal van schendingen van mensenrechten en vervuiling van het leefmilieu. De Speciale VN-Rapporteur voor het Recht op Voedsel benadrukte in een rapport van 2017 dat hoofdzakelijk plantagearbeiders het slachtoffer zijn van het ongereguleerde gebruik van pesticiden. Gezondheidsonderzoeken uit verschillende landen ondersteunen die claim, net als rapporten van de Speciale VN-Rapporteur voor Mensenrechten en Gevaarlijke Stoffen en Afval.

Ook in Latijns-Amerika moet de gezondheid van landarbeiders en omwonende gemeenschappen het afleggen tegen de enorme lobby van de industrie. Zo vond in december 2019 een bijeenkomst van de Latijns-Amerikaanse bananensector plaats in Costa Rica, op initiatief van de multinational Del Monte (die in de hele regio actief is). Daar werd een strategie bekokstoofd om druk te zetten op de Europese Commissie, zodat die de limieten voor residuen van pesticiden in geïmporteerde producten (zoals bananen) niet zou verstrengen.

Bananen uit Guatemala

Verschillende partnerorganisaties van Broederlijk Delen in Guatemala werken al jaren rond de impact van grootschalige bananen- en oliepalmplantages op de gezondheid, watervoorziening en voedselzekerheid van lokale gemeenschappen. In samenwerking met Broederlijk Delen-partner Pastoral de la Tierra de San Marcos (PTSM)  voeren gemeenschappen van de gemeente La Blanca voortdurend politieke en juridische actie tegen de praktijken van twee bedrijven die bananen produceren en exporteren, BANASA en Grupo Hame. Ze formuleerden al tal van aanklachten bij lokale en nationale autoriteiten, onder meer vanwege het omleiden van rivieren, watervervuiling, ontbossing, vissterfte, enzovoort. Ook op internationaal niveau brengt PTSM de case onder de aandacht, zoals bijvoorbeeld in november 2019 tijdens het VN-Forum rond Bedrijven en Mensenrechten in Genève.

Geen gif op ons bord

Samen met tal van vakbonden, milieu- en mensenrechtenorganisaties en academici verwerpen Broederlijk Delen, onze partners en EU-LAT Network het feit dat de grote bananenproducenten, verhandelaars en exporteurs hun productie en winsten willen maximaliseren ten koste van de gezondheid van landarbeiders en de plattelandsbevolking in de plantageregio’s, en ten koste van de consument en het leefmilieu in het algemeen.

De invloed van de grote industrie, net als de handelsakkoorden die momenteel worden onderhandeld, zoals CETA (met Canada) en Mercosur (met Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay), dreigen economische belangen voorrang te geven op mensenrechten, gezondheid en leefmilieu. Het is cruciaal dat de Europese Unie een beleid voert dat in lijn ligt met de nieuwe Green Deal en voedselstrategie van de EU (Farm to Fork). Deze beleidsplannen bepleiten net wél een strengere regulering van pesticiden.

Het is dus nu aan de Europese Commissie (met name aan de Commissaris van Handel en de Commissaris voor Gezondheid) om tegen eind maart met een strenger plan te komen dat coherent is met haar eigen ambitieuze milieu- en gezondheidsdoelstellingen. De EU moet een duidelijk signaal geven aan de grote bedrijven: geen gif op ons bord.

Lees de brief