05 juni 2019

Eind mei 2019 gingen Toon Vrelust, programmaverantwoordelijke voor Rwanda, Burundi en Israël-Palestina, en Nele De Meyer, diensthoofd Internationale Programma’s, op dienstreis naar Rwanda en Burundi.

We wonen op dezelfde heuvel

Rwanda wordt ook wel het land van de duizend heuvels genoemd. Op een van die heuvels wonen Etienne en Agnès, een dader en een slachtoffer van de genocide. Etienne vertelt met zichtbare spijt hoe hij de zoon van zijn buurman vermoordde en hem samen met de lichamen van tientallen andere slachtoffers in een put begroef. Agnes verloor haar man en kinderen, vermoord door haar eigen buren. Ze vluchtte naar Burundi, maar besloot na enkele jaren toch terug te keren naar Rwanda.

"Het is essentieel dat zowel slachtoffers als daders hun diepgewortelde verwijten en haat tegen elkaar kunnen uitspreken," vertelt Eric van AMI. "We doen in eerste instantie aan individuele traumaverwerking. Na een tijdje lukt het om slachtoffer en dader samen te brengen. Ze spreken uit wat hen is overkomen en praten over wat ze de ander aandeden. Dit is een moeilijk maar essentieel proces." Op het einde van dit intensief begeleidingstraject, kunnen zij hoop en vergeving uitspreken tegen elkaar.

AMI gaat zelfs een stap verder en ondersteunt hen in hun gezamenlijke projecten. De mensen uit de gemeenschap van Mubumga huurden samen een stuk grond en bewerkt die zij aan zij. "Ik kon mijn oren niet geloven toen ik vergeven werd door de vader diens kind ik ontnomen had," vertelt Célestin. "Ik kon mijn blijdschap niet op. We wonen op dezelfde heuvel en moeten door met elkaar in dit leven dat ons nog rest." Ze bezegelden hun verzoening met het planten van twee avocado-bomen; "eentje in zijn tuin en eentje in de mijne, omdat ik hem zo dankbaar ben dat hij me mijn gruwelijke daden vergeven heeft."

Dank je Inades, dank je!

Inades-Formation Burundi wordt zingend onthaald. "Dank je Inades, dank je," zingen de vrouwen in het Kirundi. Ze dansen, springen en joelen. Dansend beelden ze uit hoe ze met schoffels op het veld werken, en hoe ze maniok planten.

"Ik leerde welke gewassen ik het beste samen kan telen op mijn veld en hoe ik met plantaardige middelen insectenplagen kan bestrijden," vertelt een lokaal lid met enige trots.

Het echtpaar Léonidas en Rose dat door Inades wordt begeleid, tonen het toekomstplan dat ze op een groot papier tekenden. "Over twee jaar willen wij een steviger en beter huis bouwen." Samen maken ze gedetailleerde zaaiplannen voor hun veldjes. Ze houden precies bij welke investering ze doen – extra mankracht, kalk om de grond minder zuur te maken, zaaigoed – en hoeveel het opbrengt. Door samen te plannen, lukt het hen om een meer gevarieerde en grotere oogst te hebben.

Het koppel sloot zich aan bij de pilootgroep van Inades die ook een groepskas beheert waarin alle families aan bijdragen. "We waren niet uitgekozen om deel te nemen aan de pilootgroep. Maar toen ik zag hoe de opbrengst van de groepsleden verbeterde en hoe hun familierelaties erop vooruitgingen, wilde ik ook graag meedoen," legt Léonidas uit. Uiteindelijk kon het koppel zich toch bij de pilootgroep voegen. "Ik vind het erg fijn dat ik als man niet meer alleen hoef te beslissen over onze toekomstplannen. Ik kan samen met mijn vrouw bespreken wat we zullen planten en hoe dit het beste kunnen doen. We nemen samen het lot van ons gezin in handen, en voor advies kunnen we bij de groepsleden terecht."