Op vrijdag 28 juni bereikten de Europese Unie (EU) en de Zuid-Amerikaanse handelsunie Mercosur een voorlopig politiek akkoord over de veelbesproken vrijhandelsovereenkomst tussen beide blokken. Dit ondanks het verzet van honderden ngo’s. De EU stelt economische belangen daarmee opnieuw boven milieu en mensenrechten.

Eerder in juni riepen wij, samen met CIDSE en tal van andere ngo’s (waaronder verschillende van onze partnerorganisaties in Latijns-Amerika), de EU in een open brief op om de onderhandelingen over dit handelsakkoord op te schorten. Er zijn immers onvoldoende garanties dat het akkoord zal bijdragen aan duurzame ontwikkeling. Vooral de situatie in Brazilië, het belangrijkste land binnen Mercosur, is problematisch.

Goedkope grondstoffen

De Zuid-Amerikaanse landen zitten momenteel al geprangd in de rol van grondstoffenleverancier voor Europa, met alle gekende gevolgen. Het EU-Mercosur-akkoord dreigt de druk op milieu, landbouwgrond en natuurlijke rijkdommen in Zuid-Amerika alleen maar te vergroten. Zo zal de Europese industrie volgens de letterlijke tekst van het principeakkoord tussen de EU en Mercosur, "goedkopere grondstoffen van hoge kwaliteit kunnen verkrijgen, door de vermindering of afschaffing van taksen die Mercosur op dit moment heft op export van producten zoals sojabonen (voor veevoeder) naar de EU." In ruil zullen onder meer de Europese autoproducenten gemakkelijker kunnen exporteren naar de regio.

De jacht op landbouwgrond en grondstoffen, met vooral de soja-, vee- en mijnbouwindustrie als belangrijkste verantwoordelijken, gaat gepaard met de vernietiging van kostbare ecosystemen zoals de Amazone en de Braziliaanse Cerrado. De extreemrechtse Braziliaanse president Bolsonaro schroefde milieuwetgeving drastisch terug en sloot overheidsinstellingen die verantwoordelijk waren voor klimaatbeleid.

Bovendien is er de zorgwekkende mensenrechtencontext in Brazilië. Het geweld tegen (inheemse) gemeenschapsleiders, boerenfamilies en activisten die hun land en leefomgeving verdedigen, neemt toe. De regering voert daarnaast een actieve campagne om activisme in de kiem te smoren, door strenge controle op de activiteiten van middenveldorganisaties.

Ook België draagt verantwoordelijkheid

Het handelsverdrag, dat deel uitmaakt van een breder Associatieakkoord, wordt nog door juridische experts aan beide zijden van de oceaan onder de loep genomen, alvorens het ter goedkeuring kan voorgelegd worden aan de EU-lidstaten en het Europees Parlement. 

Wij roepen onze volgende federale regering en nieuwe parlementsleden alvast op om dit dossier niet in stilte te laten passeren. In plaats van ongestoord zaken te doen met regimes zoals dat van Bolsonaro, moeten onze politici strenge milieu- en mensenrechtengaranties afdwingen in de handelsketen van (landbouw)producten uit Zuid-Amerika, eisen dat Brazilië het Klimaatakkoord van Parijs naleeft, en steun bieden aan het middenveld en milieu- en mensenrechtenactivisten in de regio.

Een uitgebreidere analyse van het onderhandelingsproces over het akkoord vind je hier.