Begin oktober brak een nieuwe spiraal van geweld uit in Israël en de Palestijnse gebieden. De aanvallen van Palestijnse individuen tegen Israëlische burgers en het extreme geweld van Israëlische veiligheidsdiensten tegen Palestijnen, richtten de schijnwerpers opnieuw op de regio.

Ook in Gaza waren er verschillende betogingen en begin oktober haalden jongeren een stuk van het hek met Israël neer. Het Israëlische leger doodde 6 betogers. Tot tweemaal toe werden er raketten afgevuurd op Israël (10 en 26 oktober). De Israëlische luchtmacht reageerde hierop met een aanval op sites van Hamas.

Gaza: humanitaire tijdbom

In 2010 publiceerden de VN het ‘Gaza 2020’ rapport waarin ze waarschuwen dat Gaza, als er geen actie wordt ondernomen, in 2020 onleefbaar zal zijn. De demografische druk wordt onhoudbaar met een bevolkingsaantal van 2,1 miljoen inwoners. Vluchtelingenkampen zullen overbevolkt raken. Ook de investeringen in het infrastructuurnetwerk blijven uit, met rampzalige gevolgen voor de toekomst. Zo zal er nauwelijks drinkbaar water zijn en ook de toegang tot elektriciteit zal steeds moeilijker worden. Het onderwijs en het gezondheidsnetwerk zullen sterk achteruitgaan. De VN blijven op deze boodschap hameren. Toch ondernemen de VS en de EU nog steeds te weinig actie om deze ramp af te wenden.

Moeizame heropbouw

Na de Gaza-oorlog in 2014 richtten Israël, de PA en de VN het Gaza Reconstruction Mechanism (GRM) op om de heropbouw in het Gaza-gebied mogelijk te maken. Hiervoor maakten donoren 4,5 miljard dollar vrij. Israël werkt de heropbouw echter tegen door restricties in te stellen op de invoer van bouwmateriaal. Volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie Gisha werd vanaf de Gaza-oorlog tot oktober 2015 slechts 2 miljoen ton bouwmaterialen ingevoerd, dat is maar 9% van de benodigde 23 miljoen ton! Tot op heden werd volgens de VN-organisatie voor vluchtelingen UNRWA slechts één van de 19.000 ernstig beschadigde of vernielde huizen heropgebouwd.

UNRWA kampt reeds jarenlang met te weinig financiële middelen en dit heeft ernstige gevolgen op humanitair vlak. UNWRA geeft cash assistance aan vluchtelingen met een vernield of beschadigd huis. Door een tekort aan middelen kregen meer dan 47.000 families de eerste schijf nog niet en konden 7.200 families niet beginnen aan de heropbouw van hun huis. Professor Sara Roy benadrukt dat UNRWA de enige bron van stabiliteit is in een omgeving die gekenmerkt wordt door onzekerheid. Daar biedt het een levensnoodzakelijke bron van inkomsten. Momenteel bespaart UNRWA op belangrijke gebieden zoals de voorziening van diensten, betaling van salarissen en opening van scholen.

Grenzen blijven dicht

Israël houdt zijn afsluitingsbeleid voor Gaza, met de beperkingen op de beweging van personen en goederen, aan. In 2014 liet het voor het eerst sinds de blokkade van 2007 beperkte export toe. Van september 2014 tot september 2015 verlieten maandelijks gemiddeld 75 trucks de Gazastrook (7% van het gemiddelde vóór 2007).

Sinds 2013 houdt ook de Egyptische regering zijn grens met Gaza gesloten. De grensovergang Rafah was tussen januari en juni 2015 slechts 27 dagen open. In die periode gebruikten gemiddeld bijna 2.500 Gazanen de grensovergang. De Palestijnse Autoriteit en de Egyptische regering houden gesprekken over een permanente opening van de overgang, op voorwaarde dat de PA de controle aan de grensovergang op zich zou nemen. In december was de grensovergang Rafah opnieuw enkele dagen open.

Verzoeningspogingen voorlopig zonder resultaat

De hoop op een duurzame verzoening tussen Fatah en Hamas werd in juli 2015 opgegeven. President Abbas wijzigde toen eenzijdig de regering van nationale consensus (bestaande uit onafhankelijke technocraten), door enkele ministers van zijn eigen Fatah-partij toe te voegen. Eén van de grootste struikelblokken was dat er geen compromis gevonden kon worden over de betaling van de lonen van 40.000 ambtenaren die Hamas in Gaza tewerkstelt. Er waren plannen om te beginnen met integratie in de sectoren gezondheid en onderwijs (minder problematisch dan de veiligheidssector), maar die werden opgeborgen.