14 juni 2018 - Guatemala

Op zondag 3 juni kwam de Volcán de Fuego in het zuidwesten van Guatemala tot uitbarsten. De hemel hulde zich in duisternis, het eten bleef op tafel staan. Er was amper tijd om te vluchten. Het dodentol is hoog en het protest tegen de overheid luid. Patricia Verbauwhede, onze programmaverantwoordelijke in Guatemala, maakt een korte balans op.

De meest recente cijfers van het nationale forensische instituut INACIF maakt gewag van 110 dodelijke slachtoffers. Daarvan konden er reeds 54 worden geïdentificeerd. Ruim tweehonderd mensen worden formeel als vermist opgegeven, maar wellicht gaat het om een veel groter aantal. Reddingswerkers koesteren nog weinig hoop op het terugvinden van slachtoffers onder het puin.

Gebrekkige noodhulp

Er komt heel wat kritiek op de reactie van de Nationale Coördinatie Rampenbestrijding (CONRED) op de uitbarsting. Deze zou onvoldoende snel hebben gewaarschuwd voor het oprukkende gevaar, waardoor de evacuatie van de omliggende dorpen te laat op gang kwam. Vele inwoners slaagden er niet in op tijd weg te komen.

Het merendeel van de dodelijk slachtoffers is afkomstig uit de arme koffieplantages op de laaggelegen flanken.

Het merendeel van de dodelijk slachtoffers is afkomstig uit de arme koffieplantages op de laaggelegen flanken. Dit is enerzijds te wijten aan een slechte territoriale verdeling. Door een tekort aan vruchtbare grond hebben arme boerengemeenschappen zich indertijd gevestigd in gevarenzones. Anderzijds kregen de arme dorpen geen toegang tot de nodige gestructureerde noodhulp. Zo is er de controverse rond het luxueuze La Reunion Golf Resort and Residences in de gemeente Alotenango, Sacatepéquez. Dit resort, gelegen op de flanken van de vulkaan, kon zijn personeel en gasten tijdig evacueren dankzij de directe en onmiddellijke waarschuwing die ze kregen van het Nationaal Instituut voor Seismologie, Vulkanologie, Meteorologie en Hydrologie (Insivumeh). De bewoners uit naburige dorpen werden aan hun lot overgelaten. De rampendienst stuurde eerst iemand ter plekke om te zien of de toestand wel ernstig genoeg was. Die man overleed ook tijdens de uitbarsting.

Een corrupte overheid

De overheid probeert deze ramp aan te wenden om democratische vrijheden op te schorten of omstreden wetswijzingen snel goed te keuren.

Ook de overheidscorruptie stuit heel wat Guatemalteken tegen de borst. De Guatemalteekse overheid talmt met het activeren van de internationale noodhulp aangezien ze zelf de controle willen behouden over de instroom van hulpgoederen. Op zich niet onlogisch, ware het niet dat het Guatemalteekse systeem van douanerechten en openbare aanbestedingen bol staat van corrupte praktijken. Daarnaast vrezen onze partners dat de overheid deze ramp zal aanwenden om democratische vrijheden op te schorten of omstreden wetswijzingen snel goed te keuren. Zo is er de controversiële nieuwe NGO-wetgeving die men al geruime tijd door het parlement probeert te loodsen. Deze zou het middenveld nog meer aan banden leggen. Ook de controle op illegale partijfinanciering zou verder worden afgezwakt.

Grote solidariteit

De omvang van de ramp maakt dat iedereen zich getroffen voelt. De burgerbevolking toonde een grote solidariteit en ook de lokale kerk probeerde de hoogste nood te lenigen. Er kwam heel wat spontane hulpverlening op gang. Bewoners van omliggende dorpen vonden toevlucht in opvangcentra die door de overheid of lokale bevolking werden opgericht. No todo esta perdido…