11 december 2019 - Mensenrechten

9 december 2019 | Open brief van het EU-LAT netwerk aan de overheden over de aantasting van de mensenrechten in Latijns-Amerika. De sociale conflicten worden opgelost met meer democratie en meer beleid, niet met repressie.

Zoals algemeen geweten is, staat Latijns-Amerika in vuur en vlam. Gedurende de laatste weken besloot de bevolking van verschillende landen om op te staan en te protesteren. Ze eisen reële veranderingen in de economische en sociale systemen, in milieu en beleid. Want zoals jullie weten worden de rechten van miljoenen personen geschonden van Mexico tot Chili. Maar de legitieme eisen van de burgers hebben als antwoord repressie en opschorting van hun rechten gekregen. Wij vinden dat deze autoritaire maatregelen de conflicten niet oplossen en een ernstige achteruitgang betekenen, die tientallen jaren van democratische opbouw in gevaar brengen.  

De achteruitgang van de situatie van de mensenrechten in de regio is spijtig genoeg noch een nieuw, noch een geïsoleerd fenomeen. Telkens opnieuw reageren de staten op een repressieve manier en zelfs niet alleen meer in landen met verzwakte openbare instellingen, maar ook in landen die door de internationale gemeenschap beschouwd worden als stevig en standvastig. Sinds jaren zien we hoe in deze formeel democratische landen de organisaties en de sociale actoren die tijdens de dictaturen werkten voor de bescherming van de rechten, zich nu opnieuw moeten manifesteren. Dit alles wijst op een zeer ernstige verzwakking van het democratisch bestel.

© EU-LAT Network

De meerderheid van de sociale conflicten tussen staten en de bevolking doet zich voor in de context van economische projecten die gelinkt zijn aan de intensieve ontginning en uitbating van natuurlijke rijkdommen, die Europa in grote hoeveelheden invoert in het kader van de commerciële akkoorden met de landen in de regio. Zoals gespecialiseerde rapporten aantonen, zijn het net de personen en de organisaties die zich inzetten voor de bescherming van het milieu en van de territoria die het meeste aanvallen te verduren krijgen. Hoe zullen de Europese Unie en haar lidstaten op deze uitdagingen reageren? 

Een jaar geleden herdacht de wereld de 20e verjaardag van de Verklaring over personen die mensenrechten verdedigen. Regeringen en openbare figuren haastten zich om deze gebeurtenis te vieren. Ze begroetten dit instrument dat een uitgelezen plaats toekent aan de organisaties en de personen die de rechten overal ter wereld verdedigen. Maar, ondanks deze formele consensus, blijft het verdedigen van rechten een taak van hoog risico, in het bijzonder in Latijns-Amerika en speciaal in deze tijd: binnen het bestek van enkele weken registreren we tientallen moorden, duizenden aangehouden personen, duizenden gekwetste personen, sociale organisaties die vervolgd worden. Er werden zelfs afschuwelijke praktijken zoals verdwijningen en martelingen gedocumenteerd. Daden die begaan werden door personen die overheidsfuncties bekleden.

Vanaf de jaren 70, terwijl Latijns-Amerika de nefaste periode van de militaire dictatuur onderging en de schendingen van de mensenrechten systematisch werden, vertoonden de Europese regeringen en burgers belangrijke uitingen van solidariteit  die niet alleen levens redden, maar ook processen versterkten en waarden bevestigden. Deze werden in akkoorden en internationale verklaringen voor de mensenrechten gegoten en bevatten een onontbeerlijke ondersteuning van wat wij beschouwen als een waardig leven in gemeenschap. 

We vinden dat we op een cruciaal moment gekomen zijn om het huidige model van associatie tussen de twee regio’s in vraag te stellen en een belangrijke stap te zetten naar een grotere coherentie tussen de verschillende beleidsdomeinen. De centrale prioriteit van de Europese Unie en van de internationale actoren die gefocust is op de economische groei en het opdrijven van de handel, krijgt gestalte in het intensifiëren van de ontginning van natuurlijke rijkdommen in Latijns-Amerika. Op die manier wordt de druk op het milieu en het sociaal leven in de regio nog opgedreven.

Wij weigeren ons neer te leggen bij de [schending van mensenrechten] alsof het gaat over een dagdagelijks gebeuren waaraan we maar moeten wennen. Dit kan niet normaal zijn.

Ten overstaan van de huidige situatie van sociaal-politieke crisis roepen wij vanuit het EU-LAT Network de Europese Unie en haar lidstaten op om prioritair de mensenrechten te promoten bij het implementeren van haar strategieën van economische en politieke samenwerking, waarbij rekening wordt gehouden met de werkelijke deelname van de civiele maatschappij en van de personen en de organisaties die de mensenrechten verdedigen. 

Zo ook vragen we aan de Europese Unie en aan de internationale gemeenschap dat zij een 'zero tolerantie' toepassen ten overstaan van het excessief gebruik van geweld vanwege de overheden en de invoering van uitzonderingsmaatregelen die de fundamentele rechten van de burgers beperken.

Wij weigeren ons neer te leggen bij deze stand van zaken alsof het gaat over een dagdagelijks gebeuren waaraan we maar moeten wennen. Dit kan niet normaal zijn.

Het EU-LAT-netwerk is een pluralistisch netwerk van Europese bewegingen en organisaties die de solidariteit tussen de bevolking van Latijns-Amerika en Europa bevorderen.