18 november 2020 - Guatemala - Nicaragua

De orkanen Eta en Iota, enkele van de zwaarste Atlantische stormen van de voorbije jaren, raasden over Centraal-Amerika. Er kwamen meteen heel wat solidariteitsacties op gang.

Eta maakte veel slachtoffers, met een nog sterk oplopend dodental in Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama. Voor de lokale bevolking, die al in zware armoede leeft, komt deze ramp bovenop de al zo zware economische gevolgen van de coronacrisis. De overstromingen en landverschuivingen die Eta met zich meebrengt, tonen nog maar eens aan hoe dit gebied extreem kwetsbaar is voor klimaatverandering en voedselonzekerheid.

Update

Intussen hield ook Iota hevig huis in Centraal-Amerika. In Nicaragua, waar de orkaan van categorie 4 op 17 november aan land kwam, vielen minstens 16 doden. In het hele land is grote schade. 
De Autonome Regio Caribe Norte, in het noordoosten van het land, ving de eerste klap op. Daar liepen bijna 300 inheemse dorpen schade op, met grote gevolgen voor de 150.000 Miskito en Mayangna inwoners. De Autonome Regio Caribe Norte is al langer een kwetsbare regio. Niet alleen door jaarlijkse orkaanseizoenen maar ook door opkomende mijnbouw en weinig aandacht van de overheid.
Voor heel wat mensen dreigt er honger, nu de velden verwoest werden. Wegen zijn afgesloten, rivieren onbevaarbaar. De komende dagen wordt nog meer regenval verwacht, met mogelijk meer overstromingen en aardverschuivingen tot gevolg.

Grote ravage

De ravage is enorm. Wie het geluk had geëvacueerd te worden, is alles kwijt.

– Karin Swagemakers, lokaal vertegenwoordiger in Guatemala voor Broederlijk Delen

Eta is in Guatemala van een orkaan overgegaan naar een tropische storm en heeft daar naar schatting 81.000 mensen getroffen. In het dorpje Queja, gelegen in het noorden van Huehuetenango, werden zeker 150 families bedolven onder de modder toen een bergflank naar beneden stortte na hevige, aanhoudende regen. Hierdoor werden de straten rivieren en spoelden grote stukken van de wegen weg. In veel gebieden staat het waterpeil nog zodanig hoog dat de getroffen zones onbereikbaar zijn en sommige families dagenlang moeten overleven zonder voedsel. Het risico op verdere landverschuivingen en overstromingen is reëel nu er een nieuwe orkaan, Iota, op komst is. De Guatemalteekse bisschoppenconferentie riep zowel de regering, de internationale gemeenschap als de lokale bevolking op tot onmiddellijke actie om de slachtoffers bij te staan. 

© CONRED, rampenpreventie dienst van Guatemala.

Solidariteitsacties

Hoewel de getroffen dorpen niet onmiddellijk in ons werkgebied liggen, zijn verschillende van onze partners betrokken bij de solidariteitsacties die vrijwel meteen op gang kwamen. Een aantal organisaties hebben hun kantoor opengesteld als opslagruimte voor hulpgoederen en houden via hun leiders en lokale radiostations contact met verschillende getroffen regio’s. Op de eerste plaats om directe noden te helpen lenigen, maar ook om de gemeenschappen te voorzien van zaaigoed en te helpen om de gronden klaar te maken voor het zaaien. Want net nu breekt het 2e landbouwseizoen van het jaar aan. Dat is van cruciaal belang voor de lokale voedselvoorziening in de komende maanden. 

Er is veel solidariteit tussen de mensen in Guatemala, wat heel mooi is, maar dit is ook een symptoom van een afwezige staat. De civiele bescherming bleek nogmaals niet in staat om een dergelijke ramp te voorkomen, noch om afdoend te reageren op de gevolgen.

– Karin Swagemakers

Onze partner Plataforma Agraria is een brede beweging die een rechtvaardig landbouwbeleid op de politieke agenda probeert te krijgen. Zij zijn al een sociale mediacampagne gestart waarmee ze steun zoeken voor de hervestiging van de getroffen gemeenschappen. De regering beschikt immers over gronden die werden geconfisqueerd van malafide eigenaars. Deze gronden zou men kunnen toewijzen aan families die alles verloren zijn.

© Plataforma Agraria 

Ook elders in Centraal-Amerika zijn de gevolgen van Eta groot. Deze orkaan zou te vergelijken zijn met de orkaan Stan, die in 2005 grote ravage aanrichtte in deze regio. In Nicaragua werd nu vooral het Noorden en de Caraïbische kust getroffen, met windsnelheden tot 240 km per uur. In deze kwetsbare gebieden leven voornamelijk inheemse bevolkingsgroepen, waarvan al verschillende gemeenschappen werden weggevaagd.

Onze Nicaraguaanse partner Centro Humboldt is een gerenommeerde milieuorganisatie. Met hun lokale weerstations volgen zij de impact van Eta en Iota, en de evolutie van de nieuwe stormen in dit orkaanseizoen. Via WhatsApp en sociale media houden ze contact met de dorpen waar de stormen passeren. Verwacht wordt dat die weer veel regenval zullen meebrengen, maar de gronden en rivieren konden het overvloedige water van de vorige orkanen nog niet verwerken. Men houdt dus rekening met nieuwe overstromingen en grondverschuivingen.