Bedrijven die de grondstoffen tin, tantaal, wolfraam en goud importeren, moeten voortaan kunnen aantonen dat ze niet bijdragen tot conflicten en mensenrechtenschendingen. Dat besliste de Europese Unie (EU) woensdagavond 15 juni. “Een belangrijke eerste stap”, vindt Broederlijk Delen, “toch schiet de wetgeving nog tekort”.

Ontginning van conflictmineralen in Congo

De ontginning en handel in mineralen gaan gepaard met conflicten en mensenrechtenschendingen wereldwijd. In landen als de Democratische Republiek Congo en Colombia vormen ze bovendien een belangrijke inkomstenbron voor gewapende groepen. De EU is met haar 500 miljoen consumenten één van de belangrijkste afnemers van deze grondstoffen: ze zitten in alledaagse producten zoals smartphones, auto’s en laptops.

Bindende regels

Met de nieuwe wet wil de EU ervoor zorgen dat mineralen die op de Europese markt terechtkomen op een verantwoorde manier ontgonnen werden, zonder bij te dragen aan de financiering van conflict en mensenrechtenschendingen. Concreet komen er bindende regels voor bedrijven die de vier mineralen tin, tantaal, wolfraam en goud in hun ruwe vorm importeren. Zij moeten hun ketens controleren en waar nodig maatregelen nemen. Na twee jaar komt er een evaluatie van de wetgeving.

Het Nederlandse voorzitterschap van de EU bereikte daarover woensdagavond een compromis met het Europees Parlement, na twee jaar onderhandelingen. In mei 2015 sprak het Europees Parlement zich uit voor bindende regels, nadat de Europese Commissie in 2014 een wetsvoorstel had gedaan dat louter vrijwillige inspanningen vroeg van bedrijven. In de laatste fase van de onderhandelingen werd besproken welke bedrijven juist onder de wetgeving zouden vallen.

Onvolledig compromis

“Dat de EU wettelijk bindende regels oplegt aan bedrijven in de handelsketen van deze vier mineralen, is een belangrijk precedent”, zegt Wies Willems, beleidsmedewerker natuurlijke rijkdommen bij Broederlijk Delen. “Al schiet de wetgeving tekort omdat ze maar van toepassing is op een deel van alle betrokken bedrijven.”

Bedrijven die halffabricaten en afgewerkte producten op de markt brengen die mineralen bevatten (bijvoorbeeld heel wat elektronicaproducten), vallen niet onder de wetgeving. Nochtans komen heel wat grondstoffen op die manier op de Europese markt terecht. “Wij hadden liever gezien dat ook onrechtstreekse importeurs van conflictmineralen in de wetgeving werden opgenomen. Pas dan komt het bedrijfsleven helemaal tegemoet aan haar internationale verplichtingen op vlak van mensenrechten”, aldus Wies Willems.