16 oktober 2018 - Recht op voedsel - Guatemala

Op 14 augustus 2017 overleed Mavelita Interiano Amador in het nationale ziekenhuis in Guatemala-Stad. Het meisje was afkomstig uit een afgelegen gehucht in de gemeente Camotán, departement Chiquimula. Het lichaam van Mavelita kon niet langer weerstand bieden tegen parasieten en infecties omdat ze chronisch ondervoed was. Mavelita was 8 jaar en woog 14 kilogram. Haar dood had vermeden kunnen worden als de Guatemalteekse staat zijn verantwoordelijkheid had genomen.

Een historische beslissing

In 2011 dienden de moeder van Mavelita, samen met drie andere moeders van de Ch’orti’ minderheid een klacht in tegen de Guatemalteekse staat. Zij eisten het recht op voedsel voor hun kinderen. Twee jaar later deed de rechter een historische uitspraak. De staat werd schuldig bevonden aan nalatigheid in het verzekeren van het recht op voedsel en het recht op o.a. gezondheidszorg, een waardige woning en drinkbaar water. Tien overheidsinstanties moesten in totaal achtentwintig maatregelen treffen om de families uit de negatieve spiraal van extreme armoede en ondervoeding te halen. Een droomscenario.

Het bleef echter bij dromen. De betrokken staatsinstellingen dienden bezwaarschriften in en de hulp bleef uit. De lobby van de machtige elite die het land nog steeds als hun persoonlijk bezit beschouwen, was te groot.

Ondervoeding ondanks overvloed

Guatemala is een land met rijke, kleurige markten boordevol verse landbouwproducten uit de tropische en koude klimaatzones. De bodem zit er vol natuurlijke rijkdommen. Daarnaast is het ook een land vol hongerlijdende mensen die in armoede leven.


Ondervoede kinderen zijn in Guatemala de regel en niet de uitzondering. De cijfers zijn schrijnend. In Guatemala sterft elke drie dagen een kind aan de gevolgen van ondervoeding. Bijna 50% van de kinderen onder de vijf jaar heeft een groeiachterstand. Bij Maya kinderen loopt dat cijfer op tot 80%. Daarmee bekleedt het land een beschamende eerste plaats in Latijns-Amerika.

Kinderen worden veroordeeld tot een leven vol beperkingen vanwege de fysieke gevolgen van ondervoeding.

Kinderen worden veroordeeld tot een leven vol beperkingen vanwege de fysieke gevolgen van ondervoeding. Onderzoek waarbij men Maya kinderen uit Guatemala vergelijkt met Maya kinderen die in Mexico of de Verenigde Staten opgroeiden, toont aan dat de groeiachterstand van de Maya in Guatemala niet genetisch bepaald is, maar grotendeels toe te schrijven is aan ondervoeding. Het blijft ook niet beperkt tot een kleinere gestalte: gebrek aan voedzame voeding gedurende de eerste twee levensjaren maakt kinderen gevoeliger voor infecties en ziekten, remt hun cognitieve ontwikkeling en kan leiden tot een lager IQ. De kinderen verlaten vaak vroegtijdig de school en komen later in slecht betaalde jobs terecht.

Oneerlijke grondverdeling

De ondervoeding is een symptoom van een structureel politiek probleem. Er heerst een grote politieke onwil om de torenhoge ongelijkheid en de geïnstitutionaliseerde discriminatie van de inheemse bevolking ten gronde aan te pakken. Dé grondoorzaak van armoede, ondervoeding en honger in Guatemala is te zoeken in de enorm ongelijke verdeling van landbouwgrond.

In Guatemala bezit 92% van de bevolking slechts 21,9% van de grond. De overige 8% van de bevolking beschikt over 78,1% van de grond. Dit is vruchtbare grond waarop gewassen worden geteeld die bestemd zijn voor de export, zoals koffie, bananen, rubber, of oliepalmen.

Samen strijdvaardig

De bevolking wordt volledig aan haar lot overgelaten. Op overheidssteun kunnen zij niet rekenen. Daarom nemen ze het heft in eigen handen. Ze verenigen zich in boerenorganisaties, denken na over strategieën om grond te verwerven en dwingen dat af bij de overheid. Ze zetten in op agro-ecologische landbouw en veeteelt, zodat ze hun eigen voedsel kunnen produceren en een inkomen kunnen genereren uit de verkoop van hun landbouwproducten op de lokale markten. Samen strijdvaardig, tot niemand meer honger hoeft te lijden.