Na meer dan een halve eeuw gewapend conflict zou het vredesakkoord een nieuw begin kunnen zijn voor Colombia. De broze afspraken moeten natuurlijk nog waargemaakt worden. En dat is onder andere door deze drie uitdagingen niet evident.

52% van de grond in handen van 1,1% van de eigenaars

Meer dan de helft van de grond in Colombia is in handen van ongeveer één procent van de eigenaars, blijkt uit cijfers van het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP).

Het overgrote deel van de landeigenaars bezit kleine en middelgrote percelen. Grootgrondbezitters, vaak in samenwerking met paramilitaire milities, gebruiken geweld tegen de lokale bevolking om meer land te verwerven of om hun bestaande eigendom te beschermen. Suikerriet- en oliepalmplantages, grootschalige veeteelt en bosbouw, maar ook mijnbouw, oliewinning en energieprojecten zoals grote stuwdammen leiden tot nieuw geweld op het platteland.

Net deze sectoren beschouwt de regering in haar nationale ontwikkelingsplan als strategische ‘locomotieven van de economie’. Een vredesakkoord dat dit economische model verankert, zal geen duurzame vrede brengen, zeggen inheemsen en kleine boeren.

6 miljoen interne vluchtelingen op een bevolking van 48 miljoen

In het Colombiaanse conflict kwamen tussen 1958 en 2012 officieel 220.000 mensen om het leven. Paramilitairen zijn verantwoordelijk voor meer dan de helft van de slachtoffers.

Zes miljoen Colombianen zijn binnen hun land op de vlucht voor het geweld, of werden verdreven van hun land. Daarmee telt het land, met 12,5% van de bevolking, het op één na grootste aantal interne vluchtelingen wereld, na Syrië. Het grootste deel van hen behoort tot inheemse, Afro-Colombiaanse of (etnisch gemengde) boerengemeenschappen.

14% van het grondgebied verlaten of gewelddadig toegeëigend

8 miljoen hectare grond, of 14 procent van het Colombiaanse grondgebied, werd in de loop van het conflict verlaten of met geweld afgenomen.

In 2011 nam de regering de Wet inzake Restitutie van Gronden aan, een eerste stap richting compensatie van de slachtoffers. De wet moet het mogelijk maken om land dat op illegale wijze werd toegeëigend (door geweld, intimidatie of corruptie), terug te geven aan de rechtmatige gebruikers.

Maar vier jaar later is er in de praktijk weinig vooruitgang geboekt. Het nationale ontwikkelingsplan verhindert bovendien een effectief restitutiebeleid. Zo vallen heel wat concessies voor mijnbouwprojecten samen met gronden die geclaimd worden voor restitutie.

Dit stukje verscheen in MO* Magazine (maart 2016) en maakt deel uit van het artikel 'Grondstoffenrace bedreigt Colombiaans vredesakkoord'.