Het coronavirus raast in sneltempo de wereld rond en overal worden maatregelen getroffen om het virus een halt toe te roepen. Zo ook in Israël en Palestina, waar het openbare leven tot stilstand komt. De situatie van Palestijnen in de bezette gebieden baart grote zorgen. Katelijne Suetens, beleidsmedewerker Israël en Palestina schetst de huidige situatie.

Update 23 maart 2020

Westelijke Jordaanoever

Sinds zondagavond 22 maart geldt op de Westelijke Jordaanoever voor minstens 2 weken een volledige lockdown en een uitgaansverbod voor iedereen die niet in een essentiële functie werkt. Tenminste, in het kleine deel dat effectief door de Palestijnse Autoriteit (PA) wordt gecontroleerd. Die riep de noodtoestand al uit op 5 maart na een uitbraak van COVID-19 in Bethlehem, waar buitenlande toeristen het virus binnenbrachten. Scholen en moskeeën zijn al weken dicht en reizen slechts beperkt toegelaten. Door snel de juiste maatregelen te nemen lijkt de uitbraak van de epidemie voorlopig in de kiem gesmoord. Op maandag 23 maart waren er 57 bevestigde gevallen op de Westelijke Jordaanoever, waarvan al 17 mensen genezen werden verklaard. Bijna alle bevestigde gevallen bevinden zich in de regio rond Bethlehem.

Israël heeft langs zijn kant de Westelijke Jordaanoever grotendeels afgesloten voor Palestijnen. Die zijn nu, nog meer dan anders, beperkt in hun bewegingsvrijheid.

Israël heeft van zijn kant de Westelijke Jordaanoever grotendeels afgesloten voor Palestijnen. Die zijn nu, nog meer dan anders, beperkt in hun bewegingsvrijheid. Toegang tot ziekenhuizen in Oost-Jeruzalem is daarbij een grote zorg. Om hun werk in Israël te kunnen behouden moesten duizenden Palestijnen vorige week afscheid nemen van hun families. Ze mogen 2 maanden niet meer heen en weer reizen tussen Israël en de Westoever. Aanvankelijk ging het werk onverwijld voort, voornamelijk in de bouw, in nederzettingen. De PA riep op om thuis te blijven maar voor duizenden Palestijnen was het kiezen tussen het risico op ziek worden of geen inkomen voor hun gezin. Met de volledige lockdown sinds zondagavond moeten ook die werkers nu verplicht thuisblijven.

Een van de grote zorgen is het welzijn van de meer dan 5.000 Palestijnen in Israëlische gevangenissen. Men vreest dat een uitbraak zich zeer snel zal verspreiden door de erbarmelijke levensomstandigheden in te kleine cellen en dat de Israëlische autoriteiten zullen nalaten de nodige maatregelen te treffen. Onze partner Defence for Children International - Palestine riep de Israëlische autoriteiten op om alle minderjarige gevangen onmiddellijk vrij te laten en lanceerde daartoe ook een petitie.  Ook de PA vroeg vrouwen, kinderen en zieken vrij te laten. Voorlopig zonder gehoor.

Gaza

In Gaza, waar men eigenlijk al vele jaren in lockdown leeft, werden op 22 maart de eerste twee besmettingen bevestigd. Het gaat om Gazanen die terugkeerden uit Pakistan. Zij werden meteen in quarantaine geplaatst in het daarvoor recent aan de grens met Egypte opgetrokken noodhospitaal.

De hermetische blokkade door Israël maakt van de Gazastrook een ideale voedingsbodem voor een snelle verspreiding van het virus.

Voor Gaza is dat heel slecht nieuws. De nu al 13 jaar aanslepende hermetische blokkade door Israël maakt van deze strook de ideale voedingsbodem voor een snelle verspreiding van het virus. Het falende gezondheidssysteem kampt al jaren met allerlei tekorten en heeft noch de medicijnen, noch de apparatuur, het beschermingsmateriaal of het geschoolde personeel om een coronacrisis het hoofd te bieden. Extreme armoede, grote onafhankelijkheid van humanitaire hulp, zeer gebrekkige sanitaire infrastructuur en harde levensomstandigheden ondermijnden de publieke gezondheid al lang voor COVID-19. In combinatie met de overbevolking is dit een nachtmerriescenario dat ook de Israëlische overheid grote kopzorgen baart. Het virus stopt immers niet aan de grensovergang of het 'veiligheidshek'. De meeste internationale juristen zijn het er ook over eens dat Israël door zijn complete controle over Gaza nog steeds een bezettende macht is en dus de verplichting heeft om het welzijn van de burgers in Gaza te garanderen.

Onze partner Gisha roept op om de grensovergangen maximaal open te stellen voor het nodige medische materiaal en voor goederen om de economie in de mate van het mogelijke draaiende te houden. Ook de Hamasregering vraagt een volledige opheffing van de blokkade zodat het nodige medische materiaal de Gazastrip kan bereiken.   

Israël

In Israël zijn er 945 bevestigde gevallen en 1 dode te betreuren. Een grotere bedreiging voor het land is volgens sommigen de manier waarop premier Netanyahu de coronacrisis lijkt te gebruiken om zijn eigen hachje te redden. Het aangrijpen van corona om zijn proces wegens corruptie, dat op 17 maart had moeten beginnen, uit te stellen werd door zijn tegenstanders smalend onthaald.

Premier Netanyahu lijkt de coronacrisis te gebruiken om zijn eigen politieke agenda door te duwen.

Bij de bredere Israëlische bevolking ontstond grote ongerustheid toen Netanyahu aankondigde dat de overheid mobiele telefoons zou gaan tracken in de strijd tegen corona. Dat is een ernstige inbreuk op de privacy, die normaal enkel ingezet wordt tegen terroristen in het bijzonder en Palestijnen in het algemeen. Bovendien duwde de regering de maatregel door zonder de Knesset te horen en sloot het daardoor ook de vorming van een commissie uit die zou moeten toezien op het niet misbruiken van de controversiële maatregel. In het parlement heeft Netanyahu immers geen meerderheid meer sinds duidelijk werd dat Benny Gantz, leider van de partij Blue & White, de steun van 61 Knessetleden heeft om een regering te vormen.

Daar bleef het niet bij. Toen Gantz werk wilde maken van de samenstelling van de commissies die het nieuw verkozen parlement moeten opstarten, inclusief de aanstelling van een nieuwe voorzitter, schortte de huidige voorzitter, een getrouwe van Netanyahu, het parlement op. Dit alles onder het mom van de strijd tegen de coronacrisis. Bue & White diende een klacht in bij het Israëlisch Hooggerechtshof, waarin de partij premier Netanyahu en zijn regering in lopende zaken beschuldigt van een machtsgreep. Op maandag 23 maart stond de stemming over het opstarten van de commissies dan toch op de agenda en werd er gestemd per zes parlementsleden, om social distancing te garanderen. De Israëlische democratie lijkt daarmee voorlopig gered, al is de stemming over de nieuwe voorzitter nog steeds in beraad bij het Hooggerechtshof. 

Palestijnse bevolking in Israël

Onze partner Adalah blijft ondertussen ijveren voor gelijke rechten voor alle burgers van Israël, ook de Palestijnse burgers die 20% van de bevolking uitmaken. In tijden van corona betekent dat onder meer eisen dat informatie en richtlijnen over corona vanuit de overheid ook tijdig en correct beschikbaar zijn in het Arabisch. Samen met de Joint Arab List, die bij de afgelopen verkiezingen een nooit gezien resultaat van 15 zetels behaalde, diende Adalah ook een verzoekschrift in bij het Hooggerechtshof om de maatregel om coronapatiënten en hun contacten te volgen via mobiele telefoontechnologie te laten opschorten, met succes.

Katelijne Suetens

© Foto – Frederick Swinnen