Binnen de Europese Unie (EU) is de laatste fase bezig van de onderhandelingen over wetgeving rond de handel in conflictmineralen. Bindende regelgeving voor alle betrokken bedrijven is cruciaal.

Wat voorafging

De Europese Commissie deed in 2014 een wetsvoorstel om de handel in mineralen uit conflictgebieden te reguleren. Het wetsvoorstel was echter zwak en vrijblijvend, vond een meerderheid binnen het Europees Parlement.

Bij de stemming over het voorstel in mei 2015 liet het Parlement een duidelijke boodschap horen: alle EU-producenten én importeurs van onderdelen en eindproducten die de vier mineralen goud, tantaal, tin en/of wolfraam bevatten, moeten verplicht worden hun bevoorradingsketens te controleren en aan te tonen dat ze niet bijdragen tot conflicten en schendingen van de mensenrechten. 

Producten die deze mineralen bevatten zijn bijvoorbeeld smartphones, laptops en auto's.

Doe mee en verstuur ook een boodschap!

Vrijwillig versus bindend

Met deze positie gaat het Parlement veel verder dan het oorspronkelijke wetsvoorstel van de Europese Commissie. De Commissie wil enkel smelterijen en raffinaderijen binnen de EU (een veel kleinere groep bedrijven) vragen om op vrijwillige basis hun bevoorradingsketens te controleren en hierover verantwoording af te leggen, via een systeem van 'zelfcertificering'.

De stemming in het Parlement betekende een overwinning voor de campagne van gemeenschappen en ngo’s wereldwijd, waaronder ook CIDSE, het internationale netwerk waarvan Broederlijk Delen deel uitmaakt.

België moet pleiten voor bindende wetgeving die geldt voor alle betrokken bedrijven.

Lidstaten werken tegen

Maar de buit is nog niet binnen. Het dossier bevindt zich nu in de laatste fase: de onderhandelingen over de wetgeving tussen de Europese Commissie, het Europees Parlement en de 28 individuele lidstaten. De lidstaten (vertegenwoordigd door de Europese Raad) pleiten momenteel voor een vrijwillig model, net zoals de Commissie. Een dergelijk model laat de grote meerderheid van de bedrijven die de vier mineralen op de EU-markt brengen (zowel in ruwe vorm als in eindproducten) buiten schot.

Het voorstel van de Europese Raad gaat bovendien in tegen de internationale richtlijnen van de OESO rond due diligence (passende zorgvuldigheid’) met betrekking tot bevoorradingsketens.

Die richtlijnen moeten bedrijven helpen om mensenrechtenrisico’s in de keten na te gaan, actie te ondernemen in het geval van schendingen en te communiceren over hun inspanningen. Het due diligence-kader omvat ook verschillende gradaties van verantwoordelijkheid naargelang de grootte van het bedrijf en de plaats in de keten.

Een vrijwillig model laat het grootste deel van de betrokken bedrijven buiten schot.

Goud uit Colombia

De problematiek van conflictmineralen wordt vooral in verband gebracht met het conflict in Oost-Congo. Maar ook de situatie in Colombia, het land dat centraal stond in de voorbije Broederlijk Delen-campagne, toont de urgentie van het dossier aan.

Niet minder dan 80 procent van de mensenrechtenschendingen in het land hebben rechtstreeks te maken met mijnbouw- en energieprojecten. Illegale goudwinning en de handel in goud vormen een belangrijke bron van inkomsten voor gewapende groepen.

Toont EU leiderschap?

Voor de zomer moeten de Europese Commissie, het Parlement en de lidstaten tot een akkoord komen over de wetgeving. Broederlijk Delen en CIDSE roepen de lidstaten en leiders van de EU met een e-mailactie op om het niet bij soft law te laten en echt leiderschap te tonen op het vlak van verantwoord ondernemen. Er moet bindende wetgeving komen voor alle Europese bedrijven in de handelsketen van conflictmineralen. Ook ons land moet die boodschap verdedigen.

Stop conflictmineralen: stuur een boodschap naar onze politici!