11 september 2016 - Congo - Nadia Nsayi

De Vlaamse vredesweek richt van 21 september – wereldvrededag – tot 2 oktober – dag van de geweldloosheid – de schijnwerpers op Congo. Tien jaar na de eerste democratische verkiezingen staat de vrede er onder druk. 

“Alleen dialoog kan geweld tegenhouden”

Het regime stelt nieuwe verkiezingen uit zodat president Joseph Kabila de macht behoudt. Centraal-Afrika-expert Nadia Nsayi (Pax Christi/Broederlijk Delen) uit in Tertio de hoop dat de nationale dialoog alsnog soelaas brengt. Anders dreigt er geweld uit te breken.

Nadia Nsayi

Nadia Nsayi vreest dat politieke impasse in Congo ontspoort

Op 20 december loopt de tweede en grondwettelijk de laatste ambtstermijn van Congolees president Joseph Kabila af. Daarom hadden volgens de grondwet op 19 september verkiezingen moeten plaatsvinden, maar de Onafhankelijke Nationale Kiescommissie (CENI) liet eind augustus weten dat die datum niet haalbaar is door geldgebrek en een vertraging bij het registeren van nieuwe kiezers.

“Je moet weten dat Congolezen geen identiteitskaart hebben waardoor bij elke verkiezing eerst een kiezersregistratie moet gebeuren. Sinds de verkiezingen van 2011 zijn er wellicht zo’n acht tot elf miljoen nieuwe kiezers bijgekomen. In juli begon de CENI met de registratie, maar die zou zo’n 13 tot 16 maanden in beslag nemen. In 2015 was er het wetsvoorstel de verkiezingen te koppelen aan een volkstelling, want de vorige volkstelling dateert van 1984. Dat zou niet slecht zijn, maar nu een telling houden, zou de verkiezingen nog meer op de lange baan schuiven”, zegt de Belgisch-Congolese Nadia Nsayi, sinds 2010 beleidsmedewerker Centraal-Afrika bij Pax Christi Vlaanderen en Broederlijk Delen.

Angst voor machtsverlies

Waarom vermoeden velen een glissement, een op de lange baan schuiven van de verkiezingen zodat Kabila als het ware van de ene ambtsperiode in de andere glijdt? 

“Omdat de meerderheid geen aanstalten maakt verkiezingen te houden, want ze verkeert in een existentiële crisis”, antwoordt Nsayi, die aan de KU Leuven Vergelijkende en Internationale Politiek studeerde. “Kabila is sinds 2001 aan de macht. In 2006 kwam hij als winnaar uit de stembus van de eerste democratische presidentsverkiezingen sinds het land onafhankelijk is. Vijf jaar later wist hij aan de macht te blijven na controversiële verkiezingen. Na 15 jaar de touwtjes in handen te hebben, willen de president en zijn entourage niet zomaar opstappen. Ze hebben schrik hun economische privileges te verliezen of zelfs te worden berecht door het Internationaal Strafhof van Den Haag zoals eerder met sommige Afrikaanse leiders gebeurde."

"Bovendien is Kabila nog maar 45 jaar – behoorlijk jong om te vertrekken – en hij spiegelt zich aan de oudere leiders in vijf buurlanden. In Burundi is Pierre Nkurunziza tegen de vredesakkoorden in toch aan een derde termijn begonnen, met onrusten tot gevolg. In Rwanda wijzigde Paul Kagame de grondwet om in 2017 een nieuw mandaat op te nemen. In Oeganda zit Yoweri Museveni sinds 1986 stevig in het zadel. In Congo-Brazzaville begon Denis Sassou-Nguesso aan een derde ambtstermijn van zeven jaar. Alleen in Angola schijnt José Eduardo dos Santos, president sinds 1979, eraan te denken op te houden in 2018. Waarom zou Kabila dan het veld ruimen? Maar hij vergeet dat die buurlanden kleiner zijn, dat zijn ambtsgenoten meer controle hebben over hun grondgebied en dat zijn populariteit veel lager ligt.”

Wat zijn volgens Nsayi mogelijke toekomstscenario’s voor Congo? Lees meer in het interview met Tertio.