Melchora en Oscar beschermen hun land in Peru

Derechos Humanos Sin Fronteras (DHSF) is een partnerorganisatie van Broederlijk Delen die actief is in de Peruviaanse provincie Espinar. 33 jaar geleden begon daar het enorme mijnbouwproject Tintaya.

Vandaag ontsiert een gigantische put van een kilometer diep en een oppervlakte van 4 km² de omgeving. De 53-jarige boerin Melchora en oud-burgemeester van Espinar Oscar Mollohuanca zijn sleutelfiguren in de strijd van de lokale gemeenschap tegen de mijn.

Melchora en Oscar verzetten zich

De boerin doña Melchora woont in een gemeenschap op een steenworp van de kolossale krater die Tintaya achterliet. Voor de komst van Tintaya had ze een goed leven. Er was drinkbaar water, de dieren waren gezond en de jaarlijkse oogst was mooi.

Toen de mijn kwam, waren de omwonenden optimistisch: het mijnbouwbedrijf beloofde hen werk. Een goed leven. Vooruitgang. Maar de praktijk leerde iets anders.

Het is onmenselijk hier te moeten leven

Melchora vertelt over het keiharde boerenbestaan in de schaduw van een immens mijnbouwproject. Melchora: “De afvalproducten van de mijn komen in ons water. Dat water drinken onze dieren en gebruiken we voor de landbouw. De eerste tien jaar merkten we niets. Beetje bij beetje werden dieren ziek en mislukten de oogsten."

Vervuild water door mijnbouw in Espinar

Landbouw onmogelijk gemaakt

De broers, zussen en kinderen van Melchora zijn allemaal weggegaan om elders hun leven op te bouwen.

Melchora: "Hier heb je geen werk, geen dieren, geen oogst. Het enige wat je hier hebt is vervuiling. Tintaya loosde jarenlang zijn afvalwater hier vlakbij. Ons grondwater raakte vervuild, en zo ook onze grond. Als er een wind opsteekt, ligt alles hier vol geel stof: het gras, de huizen, onze dieren en ons water. Om nog maar te zwijgen van de stank die de mijn veroorzaakt. Het is onmenselijk om hier te moeten leven.”

Als één sterke gemeenschap tegen de mijn

In je eentje ‘neen’ zeggen tegen een kolos van een internationaal mijnbouwbedrijf of respect afdwingen voor de rechten van de Peruviaanse boer lijkt onbegonnen werk. Je moet er samen voor gaan, met de hele gemeenschap.

Broederlijk Delen en zijn partnerorganisatie begeleiden gemeenschappen die er bewust voor kiezen om hun eigen plannen te realiseren en zich inzetten voor lokale ontwikkeling zonder mijnbouw.

Correct informeren van de gemeenschappen is daarbij cruciaal: over de impact die mijnbouw heeft. Maar ook over de rechten van de gemeenschap en hoe ze die rechten kunnen afdwingen. Of hoe ze kunnen onderhandelen met een mijnbouwbedrijf.

De partnerorganisaties informeren de gemeenschappen ook over de alternatieven die ze hebben als ze niet kiezen voor mijnbouw, en begeleiden hen bij het succesvol uitbouwen van die alternatieven.

Dat kan gaan over het in kaart brengen en beschermen van waterbronnen, het (opnieuw) vruchtbaar maken van de gronden en het installeren van irrigatiekanalen, maar ook over steun bij het opzetten van nieuwe inkomstenbronnen.

Wanneer protesteren een misdaad wordt

In 2012 kwam de bevolking van Espinar in opstand tegen Tintaya. Oscar, toenmalig burgemeester, steunde die protesten. Het bracht hem in de problemen en leverde hem zelfs doodsbedreigingen op.

Het is moeilijk om op te boksen tegen een machtig bedrijf dat tot in je midden is doorgedrongen

Oscar: “Probeer je maar eens te verzetten tegen een machtig bedrijf dat diep in de gemeenschap is doorgedrongen. Tot aan de pers toe. Het koopt de media en de autoriteiten om. De regering heeft zelfs wetten uitgevaardigd om autoriteiten en leiders te straffen. Ook ik ben betrokken bij 5 of 6 rechtszaken.”

Als intimidatie en bedreigingen niet meer helpen, schuwen mijnbouwbedrijven en overheden de grovere middelen niet. Het gebruik van geweld om protestmarsen te onderdrukken bijvoorbeeld, waarbij zelfs doden vallen.

Ook juridische middelen worden ingeroepen: verdedigers van de rechten van de lokale bevolking krijgen de stempel van rebel of terrorist en hun acties worden beschouwd als misdaden. Op die manier kunnen ze officieel worden gearresteerd, vervolgd en gevangen gehouden.

Open pit mine Tintaya Peru

Partnerorganisaties steunen de gemeenschap

Wie het opneemt voor de rechten van de gemeenschap en bedreigd of vervolgd wordt, kan een beroep doen op DHSF. Ook vrouwen zoals doña Melchora kunnen rekenen op de steun van Broederlijk Delen en zijn partnerorganisaties. 

Verschillende partnerorganisaties van Broederlijk Delen geven juridische bijstand aan strijdvaardige vrouwen zoals Melchora of voeren strategische rechtszaken om bijvoorbeeld het recht op een schoon milieu voor de gemeenschappen gerespecteerd te krijgen. Verder staan ze nabestaanden van slachtoffers van politiegeweld bij in hun zoektocht naar gerechtigheid.