Een uitnodiging tot leven met genoeg

Delen en herverdelen. Dat is voor ons de oplossing voor de uitdagingen waar wij met zijn allen voorstaan.

Hoe het allemaal begon

Broederlijk Delen ontstond als een noodhulpactie. In de vastenperiode van 1961 riepen de Belgische bisschoppen de gelovigen op tot solidariteit met de noodlijdende bevolking in Congo. Na de onafhankelijkheid was in de Kasai een hongersnood uitgebroken. 

De kerkgangers werden uitgenodigd om hun vasten op een geëngageerde manier te beleven. Wat men uitspaarde door soberheid, kon men "broederlijk delen" met de noodlijdende bevolking in onze vroegere kolonie. De respons op de oproep was groot. 

Affiche campagne 1961

Een nieuwe vastenbeleving kreeg gestalte. Het klassieke trio 'vasten als tijd van gebed, tijd van boete en tijd van werken van barmhartigheid' werd vervangen door een nieuw trio 'tijd van bezinning, tijd van bekering en tijd van solidariteit'. 

De band tussen solidariteit en versobering die toen werd gelegd, heeft Broederlijk Delen nooit meer losgelaten. Tot op vandaag  is de christelijke spiritualiteit het zingevingsmodel van waaruit onze werking vertrekt.

De grondtoon van de spiritualiteit van Broederlijk Delen bleef steeds dezelfde: vanuit het Bijbelse visioen reflecteren op wat in de wereld gebeurt, persoonlijke ommekeer én concrete solidariteit met de armsten in de wereld. Solidariteit die niet alleen leidt tot persoonlijk engagement maar die ook structureel maatschappelijk vertaald moet worden om tot duurzame verandering te leiden.

Delen en her-verdelen doorheen de jaren

Met iedere vastencampagne confronteren we mensen met wereldproblemen, maken we analyses, vragen we om solidair te zijn met arme bevolkingsgroepen in ontwikkelingslanden en nodigen we mensen uit om stil te staan bij hun eigen manier van leven.   

Reeds 60 jaar bouwen we zo aan een wereldwijd web van solidariteit. Op het terrein ondersteunen we initiatieven van de lokale bevolking. We werken met het talent dat ter plaatse aanwezig is en met respect voor de lokale cultuur. De kerngedachte dat de wereld rechtvaardiger wordt als we steeds opnieuw delen en herverdelen, behoort tot het DNA van onze  organisatie. We kiezen steevast voor langetermijnresultaten die leiden tot duurzame veranderingen in het leven van de plaatselijke bevolking. 

Doorheen de jaren benadrukten wij steeds meer de negatieve impact van onze levensstijl hier, op het welzijn van mensen elders. En het antwoord op deze uitdagingen bleef een oproep tot 'her-verdeling'.  Getuige daarvan campagneslogans als: "Her-verdelen brood–arbeid-eigendom-beleid-waardering-kennis-kultuur-macht" (1971), "De aarde behoort aan allen" (1987) of "Wij op grote voet, wie draagt de gevolgen?" (2002). 

Enkele jaren geleden pasten we onze baseline aan om te onderlijnen dat de strijd tegen ongelijkheid, overal ter wereld, aan de basis ligt van wat Broederlijk Delen doet: "Tot iedereen mee is". 

Het einde van een tijdperk?

Sinds 1961 is de wereld sterk veranderd. Des te belangrijker om de tekenen des tijds goed te interpreteren. Dit doen we door zorgvuldig te kijken naar wat er in de wereld gebeurt, de verhalen van concrete mensen te beluisteren en dit steeds in het perspectief van Bijbelse waarden te plaatsen. 

In onze wereld is de klassieke invulling van 'ontwikkeling' en 'vooruitgang' doorgaans meer materiële welstand.

In onze wereld is de klassieke invulling van 'ontwikkeling' en 'vooruitgang' vaak synoniem voor meer materiële welstand. De voorbije decennia creëerde dit groeimodel meer welvaart voor veel mensen. Maar nu botsen we op de grenzen van dit model. 

We worden geconfronteerd met een grote sociale ongelijkheid. Armoede hier en in het Zuiden neemt toe. Zo bezaten in 2018 de 26 rijkste mensen in de wereld evenveel als de armste helft van de wereldbevolking (3,8 miljard mensen). Financiële crisissen en oorlogen doen de ongelijkheid nog toenemen. 

Sinds enkele jaren laat de klimaatverandering zich alsmaar meer voelen. Het zijn de armsten in het Zuiden die het eerst de rekening gepresenteerd krijgen: droogte, stormen, woestijnvorming en overstromingen bedreigen hun woongebieden, gewassen en economie. Ondertussen voelen we de klimaatverandering zowat overal.  

Nood aan een nieuw maatschappelijk project

Het gangbare 'groei-denken' houdt onvoldoende of geen rekening met de draagkracht van onze aarde, noch  met de mens als sociaal en spiritueel persoon.  Zo kunnen we niet meer verder. 

We moeten zoeken naar een 'goede' manier van leven. Daarbij willen we radicaal  kiezen voor een samenleving die gebaseerd is op gemeenschap, duurzaamheid  en solidariteit. Ook als we daarvoor onze comfortzone moeten verlaten, durven we kiezen voor een een nieuw economisch model dat rekening houdt met de draagkracht van onze aarde. 

De Donut-economie als nieuw model

De Britse Oxford econome Kate Raworth gebruikt het model van een donut om de economie aanschouwelijker te maken. De binnengrens, de 'sociale drempel', bestaat uit de basisvoorwaarden voor elke mens om goed te kunnen leven (water, voedsel, vrede, politieke stem, gendergelijkheid …). De buitengrens wordt gevormd door een 'ecologisch plafond' dat de limieten van de aarde voorstelt. Volgens Raworth moet de globale economie een samenleving zo organiseren dat ze binnen de grenzen van de donut blijft. 

Het donut-model toont de concrete gevolgen van inkomens- en sociale ongelijkheid wereldwijd. Wie in het gat van de donut leeft, komt tekort. 

Raworth wil de economie opnieuw ten dienste stellen van de ontplooiing van elke mens, binnen de grenzen van onze planeet. Dat sluit perfect aan bij onze oproep tot 'leven met genoeg'.

Delen als hefboom voor systeemverandering

Delen is volgens ons dan ook hét antwoord op de uitdagingen waar we momenteel voor staan: klimaatverandering, sociale ongelijkheid, gebrek aan zingeving. Door te delen en te herverdelen, werken we aan een 'goed leven' voor iedereen binnen de grenzen van onze planeet.

[H]​et blijft in elk geval een feit dat er vele decennia lang een onverzadigbare en onverantwoorde groei geweest is. Daarom moet men die groei een halt toeroepen door bepaalde weloverwogen grenzen te stellen, door zelfs op zijn schreden terug te keren voor het te laat is. Het is onhoudbaar dat er mensen zijn die almaar meer consumeren, terwijl andere mensen geen menswaardig leven kunnen leiden.

– Paus Franciscus in Laudato Si, 193

Deze keuze voor 'het goede leven', voor een systeemverandering heeft gevolgen. Niet langer business as usual, maar zoeken naar alternatieven voor het eenzijdige groeimodel. Het is niet alleen een opdracht voor onze partners in het Zuiden, maar evenzeer voor ons hier in Vlaanderen. 

Leven vanuit een ethiek van het genoeg gaat niet om 'verliezen' of inbinden', wel over scheppen van ruimte voor 'goed leven' voor iedereen, ook voor toekomstige generaties.

Onze boodschap "Delen doet goed, ook met het Zuiden" is dan ook positief en uitnodigend, niet moraliserend of dwingend. Deze vasten willen we meer dan ooit tonen dat we geboren delers zijn.

Zo geven we deze dimensie van vasten opnieuw meer ruimte en plaats in onze campagnes en gaan we terug naar onze  kern.

We zijn  overtuigd dat dit voor een christelijke solidariteitsorganisatie dé weg is om te werken aan die andere wereld, aan die droom van het rijk Gods. Een wereld waar toekomst is voor iedereen, nu, overal.