U bent hier

César en Leonarda delen een droom

Eigen grond om aan landbouw te doen. Een eigen plek. Een manier om voor hun gezin te kunnen zorgen.

Maak kennis met Leonarda...

  • 47 jaar
  • Moeder van vier zonen en één dochter
  • Woont in La Florida, gemeente Colomba
  • Trotse eigenaar van een landbouwveld
  • Teelt groenten, fruit en promoot biologische landbouw
  • Droomt van een eigen bedrijfje om haar teelt te verwerken

... en César

  • 34 jaar
  • Vader van vijf zonen
  • Is een boer zonder grond
  • Strijdt voor de leegstaande plantage La Mina, gemeente Colomba
  • Woont op een klein lapje grond van zijn schoonvader
  • Droomt van een eigen landbouwveld

Dromen van een eigen plek

César en Leonarda deelden lang dezelfde droom: eigen grond om aan landbouw te doen. Een manier om voor hun gezin te kunnen zorgen.

"Op de plantages verdiende ik nog geen drie euro per dag. Elke dag maakte ik me zorgen over het eten van mijn kinderen. Hoe dat voelt als vader? Er ging veel door mijn hoofd: verdriet, bezorgdheid, soms zelfs wanhoop."

César is een eerder verlegen boer, terwijl Leonarda met plezier over haar leven vertelt. We ontmoeten hen in Colomba, in het hart van de koffieregio. Hoewel hun levens vandaag enorm verschillen, hebben de twee veel gemeen. Niet zo lang geleden werkten César en Leonarda op de grote koffieplantages in de buurt. Met het schamele loon dat ze daar verdienden konden ze niet genoeg eten op tafel zetten voor hun kinderen.

Het leven op de plantages was bovendien enorm zwaar. César en Leonarda werden uitgebuit. Als ze een dag niet kwamen opdagen, omdat zij of hun kinderen ziek waren, werden ze meteen ontslagen. De eigenaar verbood ze om zelf gewassen te telen of dieren te houden. Ze aten vaak niets anders dan maïs met een kop koffie.

"De verdeling van grond en rijkdom is zo oneerlijk in dit land. Sommigen hebben alles en anderen, zoals wij, sterven bijna van de honger. De grootgrondbezitters verdienen geld op onze rug."

Zo kon het niet verder. César en Leonarda werkten zich kapot, maar hielden op het eind van de dag niets in handen. Ze wilden niet meer op het land van iemand anders werken. Maar ze moesten wel. Het lapje grond waarop ze woonden was te klein om aan landbouw te doen.

Waarom hebben boeren geen grond in Guatemala?

In Guatemala is er geen tekort aan vruchtbare grond, hij is enkel ongelijk verdeeld. Om te begrijpen hoe dat komt gaan we even terug in de tijd.

Tijdens de koloniale periode wordt de oorspronkelijke Mayabevolking in Guatemala massaal uitgemoord en verdreven van haar gronden. De Spanjaarden nemen alles in handen. De onafhankelijkheid brengt niet veel verandering. De lokale elite zet de uitbuitingskoers verder en streeft economische groei na door gewassen te telen voor de export. De grote bedrijven winnen terrein, ten koste van de kleinschalige boeren die steeds moeilijker kunnen overleven.

De extreme ongelijkheid leidt tot een bloedige burgeroorlog die 36 jaar het land teistert. De Vredesakkoorden in 1996 moeten de diepere oorzaken van het conflict aanpakken, zoals de ongelijke verdeling van grond. Maar vele beloftes blijven dode letter.

Rond 2000 zakken de koffieprijzen op de internationale markt. De landeigenaars zien hun winsten smelten als sneeuw voor de zon, ontslaan hun werknemers en laten de plantages onbeheerd achter. Een drama voor velen, maar ook een nieuwe kans. Over het hele land verenigen boeren zich om de leegstaande gronden in beslag te nemen. Door bezettingen, onderhandelingen en druk op lokale overheden blijven boeren hameren op hun recht op grond.

Het heft in eigen handen

Boeren als César en Leonarda kunnen amper overleven, terwijl verderop duizenden hectaren ongebruikt zijn.

De helft van de Guatemalteekse families slaagt er niet in om genoeg en gevarieerd voedsel op tafel te zetten voor hun kinderen. Te weinig eten heeft een enorme impact op de gezondheid. De beste manier om voldoende eten op tafel te krijgen is zelf voedsel telen. Daarom ijveren de boeren voor een eigen stuk landbouwgrond. De toekomst van hun kinderen staat op het spel.

Gelukkig staan ze niet alleen in deze strijd. Ze kunnen rekenen op de steun van enkele lokale organisaties waarmee Broederlijk Delen samenwerkt. Eén van hen is Plataforma Agraria, een straffe organisatie die boerengroepen verenigt in het hele land. Samen vormen ze een sterk netwerk. Ze denken na over strategieën om aan grond te komen en pleiten bij de overheid voor een eerlijke grondverdeling.

César en Leonarda zijn vastberaden om hun droom waar te maken. Door de internationale koffiecrisis komen in hun regio veel plantages leeg te staan. De boeren zien hun kans. Ze verenigen zich in boerengroepen en zoeken naar manieren om aan grond te komen. Gegrond lijkt ons.

Leonarda is het levende bewijs dat volharding loont.

Via onderhandeling en bezetting als drukkingsmiddel werd zij veertien jaar geleden samen met een vijftigtal andere families trotse eigenaar van La Florida.

De opbouw gaat moeizaam. De gronden zijn uitgeput door het jarenlange gebruik van pesticiden. Maar Leonarda zet door. Met de steun van partnerorganisatie Red Kuchub’al leert ze diverse gewassen te telen en dieren te houden. In de eerste plaats om genoeg eten op tafel te kunnen zetten. De overschotten verkoopt ze op de lokale markt.

"Nu eten we drie keer per dag en veel gevarieerder. Er staan zelfgekweekte groenten en fruit op het menu zoals avocado, banaan en mango."

César staat nog aan het begin van een lange strijd.

Samen met 30 families hebben ze hun oog laten vallen op de leegstaande koffieplantage La Mina. Ze weten nog niet of de gronden ooit van hen zullen zijn.

César is vastbesloten om door te gaan. Het succesverhaal van Leonarda motiveert en geeft hem hoop. Samen met partnerorganisatie Plataforma Agraria onderzoekt hij alle mogelijkheden om eigenaar te worden van de grond.

"Ik doe dit voor mijn kinderen. Om hen eten te kunnen geven. Ik heb zelf niet kunnen studeren. Door zelf een stuk grond te bewerken, droom ik ervan om mijn kinderen ooit naar school te laten gaan."

Red Kuchub´al

Met de steun van Red Kuchub´al zetten boeren de keuze voor agro-ecologie en solidaire economie verder door. Red Kuchub´al geeft technische ondersteuning en vorming. Prioriteit is de eigen gezonde voedselvoorziening, op de tweede plaats een inkomen genereren door te produceren voor de lokale markt.

Plataforma Agraria

Plataforma Agraria geeft vormingen rond het duurzaam gebruik van grond. Daarom zie je dat de families in La Florida kiezen voor agro-ecologie, voedselsoevereniteit  en solidaire economie. Een duidelijk voorbeeld: het reglement van de gemeenschap laat geen pesticiden toe.

Tot iedereen mee is

Leonarda is best ambitieus en kijkt alvast naar de toekomst.

De vormingen die Leonarda volgt, hebben van haar een vurige pleiter voor biologische landbouw gemaakt. Op haar veld geen dure en ongezonde chemische producten. Wel de mest van haar dieren en de assen van het vuur. Dat is veel beter voor de gezondheid én de natuur.

De volgende stap is om meer verwerkte producten op de markt te brengen, zoals gemalen koffie, confituur of chocolade. Dat wil ze doen door een onderneming op te starten in haar gemeenschap. Dat zou zorgen voor extra jobs en inkomsten.

"We zullen niet alles kunnen bereiken in dit leven, maar ik wens vurig dat mijn kinderen de strijd verderzetten. Het belangrijkste is dat we dit verwezenlijken met de hele gemeenschap en dat iedereen mee is. Dat niet enkelen, maar iedereen de vruchten plukt."