Het verhaal van Salif in Burkina Faso

Salif is boer en lid van de Unie van Naamgroepen in Koumbri. Samen met hun organisatie zijn deze boeren dertig jaar geleden de strijd aangegaan tegen de honger en de oprukkende woestijn. Hun ervaring en deskundigheid maakt vandaag het verschil.

Salif op het veld in Burkina Faso

In de provincie Yatenga in het hoge noorden van Burkina Faso, is het klimaat grillig en de regenval schaars. Decennia van ontbossing en overbegrazing hebben de kwetsbare bodem overgeleverd aan de extreme inwerking van wind, hitte en stortregens.

Het grootste probleem van de regio is het chronische tekort aan water. Zowat iedereen leeft hier van de landbouw. Toch kan 90% van de bevolking niet volledig voorzien in zijn eigen voedselbehoeften. Daardoor verlaten veel mensen het platteland om naar steden of buurlanden te verhuizen.

Manager tegen honger

In 2007 werd niet een zakenman in pak, maar een boer uit het dorpje Boulzoma in Burkina Faso door Broederlijk Delen uitgeroepen tot manager van het jaar.

Salif Ouedraogo dankte deze eer aan de indrukwekkende manier waarop hij met hulp van onze lokale partnerorganisatie, de Unie van Naamgroepen van Koumbri, in het droge noorden van Burkina Faso de oprukkende woestijn en de honger in zijn gemeenschap wist te keren. 

Duurzame verandering

Salif herinnert zich nog heel goed de hongerjaren 1980 en 1984: "Het was een totale catastrofe. Veel mensen trokken definitief weg van het platteland. Voor mij een reden om me aan te sluiten bij de Unie van Naamgroepen van Koumbri. Met hen kon ik mijn landbouwactiviteiten verbeteren."

"Dankzij de Naamgroepen is de leegloop van het platteland grotendeels gestopt. Vertrekken is trouwens nooit een oplossing. De oplossingen liggen hier. De voorbije drie jaar is er ook te weinig regen gevallen, en vielen de oogsten tegen. Hierdoor zijn onze reserves zwaar aangetast. Maar iedereen is gebleven."

Honger lag op de loer

Het harde werk van Salif en zijn collega-boeren leidde tot grote veranderingen in de provincie Yatenga. De meer dan 7.000 leden van de Naamgroepen legden lange rijen grote stenen aan in de velden.

Zij zorgen ervoor dat het regenwater niet meteen wegspoelt naar lagergelegen gebieden en alle vruchtbare grond en zaden meeneemt. De verbeterde landbouwtechnieken zorgen voor een hogere productie van granen en een vermindering van de honger die altijd op de loer ligt in deze regio.

Sinds 2007 is Salif niet stil blijven zitten. Vroeger waren er nog lange periodes waarin de graanschuur leeg was. Nu kan Salif zijn gezin het hele jaar van voedsel voorzien. Zelfs in de twee maanden dat de eigen graanvoorraad uitgeput is, kan hij eten kopen met de opbrengsten van de veeteelt en tuinbouw. 

Innovatie sluit aan bij lokale noden

De organisatie beperkt zich niet tot ondersteuning van landbouwprojecten en woestijnbestrijding. Ontwikkeling wordt gezien als een geïntegreerd proces.

Als je ziek bent, kan je niet op het land werken om in je basisbehoeften te voorzien. Of je hebt geen goed overzicht van inkomsten en uitgaven wanneer je niet kunt lezen of schrijven. De Unie is dan ook actief op het gebied van gezondheidszorg en alfabetisering.

Doorbreken van rolpatronen

Moustapha Ouedraogo, secretaris van de Unie, legt uit hoe ze inzetten op het doorbreken van rolpatronen: “Traditioneel is er weinig overleg tussen de leden van het huishouden. De man heeft de sleutel van de graanschuur en bepaalt welke uitgaven gebeuren. Hij geeft de vrouw geld als ze iets nodig heeft. Maar er zijn ook huishoudens waarin de vrouw in geen vijftien jaar nieuwe kleren heeft kunnen kopen. In sommige gevallen gaat de man op zoek naar werk zonder iets achter te laten voor de vrouw. Zij moet zich dan zien te redden met haar kinderen. Dit patroon moet worden doorbroken.”

Geen geld voor een balpen…

Een nieuwe aanpak van de Unie van Naamgroepen, la Vie de Bon Ménage gedoopt, richt zich op het bevorderen van een dialoog binnen het gezin.

Salif, zijn twee vrouwen, negen kinderen en zijn inwonende moeder overleggen nu minstens één keer in de drie maanden om grote uitgaven te plannen en de verschillende taken binnen het huishouden te verdelen.

Voor Aguera, de eerste vrouw van Salif, betekent het dat ze een grotere autonomie heeft, ook wanneer haar man van huis is: “Ik kan nu zelf beslissen om bepaalde uitgaven te doen. Als mijn zoon van school komt en hij heeft een nieuwe pen nodig, dan kan ik die nu voor hem kopen. Ook wanneer Salif niet thuis is.”

De nieuwe aanpak inspireert

De zichtbare veranderingen binnen het huishouden van Salif leiden tot nieuwsgierigheid bij andere mensen binnen de gemeenschap. Aguera legt uit dat vrouwen zien dat ze overlegt met haar man: “Ze vragen me hoe het komt dat mijn man samen met ons overlegt over de verdeling van de taken en de planning van uitgaven. Zij spreken nooit met hun man over dit soort zaken.”

Ook Salif krijgt opmerkingen in het dorp: “De mannen in het dorp zien dat de vrouwen helpen met het verzorgen van de dieren en dat we samen dijken aanleggen op ons veld om erosie tegen te gaan. Dat is erg ongebruikelijk, omdat het traditioneel mannentaken zijn.”

 

Wat werkt, daar ga je mee door

 

Om nog meer huishoudens te kunnen bereiken, deelt de Unie van Naamgroepen in Koumbri haar kennis met anderen in Burkina Faso via de federatie van Naamgroepen in Burkina Faso. Maar bijvoorbeeld ook met Caritas, een partnerorganisatie van Broederlijk Delen in Senegal die een soortgelijke aanpak toepast bij huishoudens in de regio Kaolack.

Moustapha Ouedraogo benadrukt het belang van innovatie en uitwisseling: “Je moet constant ontwikkelen en blijven leren. Wat werkt, daar ga je mee door. En wat niet werkt moet je loslaten.”