Het Israëlisch-Palestijns conflict in vraag en antwoord

Broederlijk Delen streeft naar duurzame en rechtvaardige vrede in Israël en Palestina. We nemen het op voor de rechten van beide volkeren en zijn erg actief op het vlak van beleidsbeïnvloeding en sensibilisering. Daarnaast steunen we ook partners in de regio. Vaak krijgen we vragen over onze werking en onze standpunten. In deze Q&A zetten we enkele veelvoorkomende vragen op een rijtje.

1. Waarom is Broederlijk Delen actief rond het Israëlisch-Palestijns conflict en nemen jullie het expliciet op voor de Palestijnen?

Het Israëlisch-Palestijns conflict sleept al decennia aan en het destabiliseert de hele regio. Europa heeft een belangrijke rol gespeeld in het ontstaan van het conflict en Israël heeft  bevoorrechte politieke en economische relaties met de Europese Unie. In Israël en de Palestijnse gebieden ligt ook de bakermat van het jodendom en het christendom. Ook voor de islam is Jeruzalem een heilige stad. Onze doelstelling is de publieke opinie en beleidsmakers een beter begrip te geven van de situatie.

Op het terrein steunen we zowel Palestijnse als Israëlische en gemengde organisaties, in het bijzonder zij die werken met vrouwen en jongeren.  Wij doen dat vanuit onze visie op solidariteit met de zwakkeren en het gevecht tegen structuren van onrecht.

De leidraad bij ons werk voor vrede in Israël en Palestina is het internationaal recht: het internationaal humanitair recht en de mensenrechten. Het internationaal recht garandeert de rechten van alle volkeren en vermijdt dat het recht van de sterkste geldt. De internationale gemeenschap erkent dat beide volkeren het recht op zelfbeschikking hebben: wat geldt voor Israëli’s, geldt ook voor Palestijnen.

2. Zijn jullie niet partijdig en pro-Palestijns?

Wij benadrukken dat dit conflict niet zwart-wit is, en vooral zeer asymmetrisch. In tegenstelling tot het Palestijnse volk, heeft het Israëlische volk al meer dan 70 jaar een eigen staat, opgericht op 78 % van historisch Palestina. De Palestijnen wachten al even lang op hun eigen staat.

Israël bezet bovendien de Palestijnse gebieden. Volgens het internationaal humanitair recht heeft Israël als bezettende macht verplichtingen tegenover het bezette volk. Het moet onder meer instaan voor de veiligheid van Palestijnse burgers. Israël doet dit niet maar bouwt nederzettingen en stelt burgers systematisch bloot aan geweld. Palestijnse gewapende groeperingen mogen, conform het internationaal humanitair recht, geen aanslagen plegen tegen Israëlische burgers.

Wij klagen de schendingen door beide partijen aan. We wijzen op de ongelijke machtsverhoudingen. Het niet naleven van de verplichtingen van de Israëlische regering als bezettende macht heeft een erg negatieve invloed op het conflict en op de veiligheid van de Palestijnse burgers.

3. Heeft Israël wel een partner voor vrede? Er werden zoveel vredesvoorstellen gedaan en de Palestijnen wezen die steevast af.

Zowel Israëli’s als Palestijnen hebben nood aan een partner voor vrede. De afwezigheid van dialoog tussen beide volkeren verscherpt het conflict.

Israël is niet gewonnen voor de oprichting van een leefbare en onafhankelijke Palestijnse staat, terwijl de overkoepelende Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) in 1988 Israël wél erkende, binnen de grenzen van vóór 1967.  Zo verklaarde premier Netanyahu al meermaals dat hij nooit een soevereine Palestijnse staat in de Westelijke Jordaanoever zal aanvaarden. Sinds de start van het vredesproces in 1993 heeft Israël zijn gebied alsmaar uitgebreid en zijn controle over de Palestijnse gebieden vergroot via de nederzettingen, het wegennetwerk, de checkpoints en de Muur. De Israëlische regering is niet bereid het Palestijnse recht op zelfbeschikking te erkennen, maar eist wel dat de Palestijnen Israël als een Joodse staat erkennen.

De voorstellen die Israël deed, ook tijdens de Camp David-akkoorden van 2000, waren ontoereikend en niet rechtvaardig. Zo wilde Israël de grote nederzettingen inlijven en nog meer van de resterende 22% van wat de Palestijnse staat moet worden innemen. De nederzettingen vormen vandaag een alsmaar groter struikelblok voor vrede.
Ook de interne Palestijnse verdeeldheid bemoeilijkt de gesprekken. Zo weigert Hamas in tegenstelling tot de regering op de Westoever te onderhandelen met Israël.

4. Wat met Hamas?

Sinds Hamas de parlementsverkiezingen in 2006 won en de macht in Gaza in 2007 gewapenderhand greep, is de situatie is veel moeilijker geworden. Hamas vormde zich niet om van een terreurbeweging tot een verantwoordelijke politieke partij. De internationale gemeenschap liet de kans liggen om hen daartoe te bewegen toen ze na de democratische verkiezingen van 2006, weigerden het resultaat te aanvaarden en met de politieke beweging  Hamas te praten.

De beweging bevindt zich in een spreidstand. Ze is enerzijds een politieke beweging die regeert over 1,9 miljoen mensen. Anderzijds blijft ze een gewapende groepering die aanvallen op Israëlische burgers als een legitiem middel ziet. Zo vuurt de gewapende tak van Hamas regelmatig raketten af op Israël.

Hamas weigert in de voetsporen van de PLO te treden: Israël erkennen, het geweld afzweren en de vorige akkoorden aanvaarden. Het wil evenmin afstand doen van zijn handvest waarin het oproept tot de vernietiging van Israël.

5. Heeft Israël dan niet het recht zich te verdedigen? Houden jullie wel voldoende rekening met de Palestijnse aanslagen en de raketten?

Wij veroordelen met klem de aanslagen van Palestijnse gewapende groeperingen tegen Israëlische burgers. Aanvallen tegen burgers zijn een oorlogsmisdaad. Wij pleiten ervoor dat beide partijen ten allen tijde afzien van geweld tegen burgers.

Israël heeft het recht en zelfs de plicht om zijn burgers te beschermen tegen de aanvallen van Palestijnse gewapende groeperingen, maar het moet dat doen met respect voor de basisprincipes van noodzakelijkheid en proportionaliteit, in overeenstemming met  het internationaal humanitair recht. Het mag bijvoorbeeld ook zelf geen burgers viseren en de aangerichte nevenschade van een aanval moet ook in verhouding staan tot het directe militaire voordeel.

De Palestijnse gewapende groeperingen mogen het geweld van het Israëlische leger onder geen beding gebruiken als excuus voor hun aanvallen tegen burgers. Ook het argument dat dit onder het recht op verzet valt, is onaanvaardbaar. Gewapende groeperingen moeten de regels van het internationaal humanitair recht respecteren en een onderscheid maken tussen militaire doelwitten en burgers.

6. Willen de Palestijnen nog een tweestaten-oplossing?

De meeste Palestijnen tonen zich niet onverzettelijk tegenover Israël. Ze zien echter dat Israël zich niet gehouden heeft  aan de Oslo-akkoorden en sindsdien zijn greep op Area C, 61 % van de Westbank met de meeste vruchtbare landbouwgrond en waterbronnen, alsmaar versterkt. Bovendien wordt het resterende deel, Area A en B, onder gehele of gedeeltelijke controle van de Palestijnse autoriteit, alsmaar verder opgedeeld in afzonderlijke eilandjes. Het wordt jaar na jaar moeilijker om nog een leefbare Palestijnse staat op te bouwen.

Volgens de Palestijnen voert de internationale gemeenschap een beleid van twee maten en twee gewichten omdat ze Israël ongestraft het internationaal recht laat schenden. Die incoherente houding versterkt het ongeloof over de haalbaarheid van een Palestijnse staat.
Ook Europese diplomaten gaven al aan dat een leefbare tweestaten-oplossing bijna onmogelijk is geworden. De steeds uitbreidende nederzettingen, de verbindingswegen en de Muur, fragmenteren Palestina steeds meer. De brede consensus die bestond ten tijde van Oslo over een Palestijnse staat op de Westelijke Jordaanoever en Gaza, met Oost-Jeruzalem als hoofdstad, brokkelt met elke nieuwe Israëlische nederzetting op de Westoever af.

Meer en meer Palestijnen, en ook een beperkte groep Israëli’s, pleiten voor een binationale staat waarin Israëli’s en Palestijnen samenleven, met gelijke rechten en plichten omdat ze geen andere optie meer zien. Maar deze oplossing is onaanvaardbaar voor Israël omdat ze demografisch door de Palestijnen voorbijgestoken zullen worden.

7. Waarom steunen jullie een verbod op producten uit Israëlische nederzettingen?

Israëls nederzettingen zijn illegaal en vormen een ernstige schending van het internationaal recht. Bovendien verhinderen ze de ontwikkeling van een Palestijnse staat.

België en de EU veroordelen de nederzettingen. Toch is hun beleid ertegenover niet coherent. Via hun sterke economische en handelsrelaties met Israël dragen België en de EU bij aan de ontwikkeling en de uitbreiding van de nederzettingen. Israël weigert immers om een duidelijk onderscheid te maken tussen producten, die wel en niet uit de nederzettingen afkomstig zijn. Door de invoer en de handel van nederzettingenproducten leven België en de EU hun verplichtingen onder het internationaal recht niet na. Ze moeten immers het internationaal recht (doen) respecteren. Daarnaast mogen ze een illegale situatie niet erkennen en er geen hulp of assistentie aan leveren.

8. Waarom roept Broederlijk delen niet op om de Boycot, Divestment and Sanctions campagne te steunen?

Een brede coalitie van Palestijnse ngo’s, vakbonden en politieke partijen lanceerde op 9 juli 2005, een jaar na de adviserende opinie van het Internationaal Gerechtshof over de illegaliteit van de Muur, een BDS-campagne tegen het beleid van de Israëlische regering tot zij haar verplichtingen onder het internationaal recht naleeft.

Broederlijk Delen benadrukt dat de BDS-beweging legitiem is. BDS is een geweldloze vorm van verzet tegen de bezetting. Het valt onder het recht op vrije meningsuiting en vrijheid van vereniging. We betreuren dan ook de groeiende trend van criminalisering van de BDS beweging en personen die er actief in zijn, wereldwijd. Het ontneemt de Palestijnen de mogelijkheid om zich geweldloos te verzetten.

Zelf roepen we niet op tot een boycot. In de eerste plaats omdat dit ook onze Israëlische partners, wiens werk van cruciaal belang is, zou treffen. We geloven in dialoog en samenwerking tussen Palestijnen en Israëli’s als een belangrijke voorwaarde voor een duurzame vrede.

9. Zijn jullie niet bezorgd over het toenemende antisemitisme?

Onze organisatie zegt luid en duidelijk dat er in onze samenleving en elders in de wereld geen plaats is voor antisemitisme. Wij zijn dan ook zeer bezorgd over de stijging in Europa en de Verenigde Staten van antisemitische incidenten.

Wij roepen ertoe op om steeds het onderscheid te maken tussen het beleid van de staat Israël en de Joodse gemeenschap wereldwijd. De Joodse gemeenschap mag onder geen beding verantwoordelijk worden gesteld voor Israëls schendingen van het internationaal recht.
Wij zijn ervan overtuigd dat gegronde kritiek op een beleid dat de mensenrechten en de internationale verdragen schendt, mogelijk moet zijn en niets te maken heeft met antisemitisme. Wij betreuren dan ook dat de Israëlische overheid de afgelopen jaren zelf de lijn tussen kritiek op het beleid van de staat Israël en antisemitisme heeft doen vervagen door critici van dat beleid steevast weg te zetten als antisemieten.

10. Waarom focussen jullie zo op Israël? Er zijn toch zoveel andere wantoestanden in de regio zoals in Irak en Syrië?

Het conflict staat hoog op de Belgische en Europese politieke agenda. Israël heeft ook bevoorrechte politieke en economische relaties met de Europese Unie. Hierdoor heeft het niet enkel lusten maar ook lasten, zoals het respect voor de mensenrechten en het internationaal humanitair recht.

Als ontwikkelingsorganisatie wijzen we onze beleidsmakers op het feit dat Israël geen uitzonderingspositie kan genieten. Het is geen pariastaat maar een natie die stevig is verankerd in de internationale orde. In tegenstelling tot Israël heeft de EU geen sterke banden met Syrië of Irak, en kan ze er minder druk uitoefenen.

Uiteraard zijn wij verontwaardigd over de schendingen van mensenrechten in de Arabische landen. Daarom verruimden we sinds 2011 ons werkveld naar de bredere regio en waren we actief rond burgeractivisme in Syrië. Ook de situatie van de christenen in de regio ligt ons na aan het hart. Toch hebben we minder invloed in deze landen omdat de politieke relaties zwak zijn en we er zelf geen partners hebben.

Meer weten over het conflict?
•    Lees het boek 'Israël - Palestina, de kaarten op tafel' van Brigitte Herremans en filosoof Ludo Abicht: https://www.broederlijkdelen.be/boek-israel-palestina-brigitte-herremans-ludo-abicht
•    Ontleen de expo vreedzaam verzet in Palestina en Israël: https://www.broederlijkdelen.be/ontleen-de-expo-vreedzaam-verzet-palestina-en-israel
+ brochure: https://www.broederlijkdelen.be/sites/default/files/is_ps_begeleidende_brochure_bij_de_expo.pdf