Grondstoffenkoorts

Het nationale beleid wordt bepaald door de economische en financiële elite van Guatemala. De opeenvolgende regeringen staan voor een ontwikkelingsmodel gebaseerd op goedkope handenarbeid, grootschalige productie en export: mijnbouw, grootschalige teelt van gewassen en biobrandstoffen, en olieontginning.

De controle over natuurlijke rijkdommen en de winsten zijn in handen van economische, politieke en militaire elites. De overheid schept een gunstig investeringsklimaat om buitenlandse bedrijven aan te trekken. De vergoeding die naar de lokale bevolking gaat, is miniem en compenseert allesbehalve de milieuproblemen en sociale conflicten die deze investeringen vaak met zich meebrengen.

Gemeenschappen niet gehoord

Guatemala tekende in 2007 de VN-verklaring van de Rechten van Inheemse Volkeren. Die verklaring stelt dat alle inheemse volkeren het recht moeten hebben op economische, juridische, politieke, culturele en spirituele autonomie en zelfbestuur. Ze moeten ook geraadpleegd worden vooraleer economische projecten op hun grondgebied van start kunnen gaan. Er werden al tientallen volksconsultaties gehouden waarbij de bevolking zich negatief uitsprak over ontginning op hun grondgebied, maar die zijn in Guatemala niet bindend.

Conflicten en verdeeldheid

De mijnbouwprojecten gaan onverminderd door in een context van grote machtsonevenwichten en gebrek aan dialoog. Dat beleid stuit steeds vaker op protest en leidt tot tal van conflicten. Leger en politie worden ingezet tegen de bevolking en leiders worden gecriminaliseerd – een praktijk om het verzet monddood te maken. Daarnaast passen overheid en bedrijven tal van tactieken toe om de bevolking  te misleiden en verdeeldheid te zaaien in de gemeenschappen. De projecten vinden vooral plaats op het grondgebied van de inheemse bevolking. Gebrek aan informatie, misleidende propaganda en projecten die door het bedrijf worden gesponsord zaaien verdeeldheid in de gemeenschappen.