Geweld en wanbestuur

Congo is een zwakke en corrupte staat die al meer dan 20 jaar geteisterd wordt door oorlog, onveiligheid en bestuurlijke chaos. De burgers zijn het grootste slachtoffer. De grote meerderheid leeft in schrijnende omstandigheden.

Congo is een ongelooflijk rijk land met enorme reserves aan grondstoffen. Het land bezit het op een na belangrijkste tropisch regenwoud ter wereld, zo’n 80 miljoen hectare vruchtbare landbouwgrond, een gunstig landbouwklimaat, een enorm potentieel aan hernieuwbare energie (waterkracht en zon) en een jonge bevolking. Toch bengelt Congo helemaal onderaan in de ontwikkelingsstatistieken.

Extreme armoede

Enkel de massale ontginning van grondstoffen zorgde de voorbije jaren voor spectaculaire economische groeicijfers. Mits goed bestuur zou Congo kunnen uitgroeien tot een economische reus. In plaats daarvan tracht het land te overleven door roofbouw te plegen op zijn rijkdommen en hulpbronnen: alles wordt uitverkocht en bomen worden massaal gekapt.

Het is een echte paradox: miljoenen hectare grond blijven ongebruikt terwijl de bevolking zich moet voeden met geïmporteerde producten.

Miljoenen Congolezen verkeren in hongersnood

71% van de bevolking moet met minder dan 1 euro per dag rondkomen. En 2,8 miljoen mensen zijn op de vlucht voor de aanhoudende conflicten, vooral in het oosten van het land. Sinds enkele maanden heeft de jongerenopstand in  een groot deel van de Kasai-regio 1,5 miljoen nieuwe vluchtelingen op de been gebracht. Vrouwenrechten zijn haast onbestaande en kinderarbeid is alomtegenwoordig. Zowat alle sociale indicatoren zijn zeer bedroevend.

Regeringsleiders zijn vaak alleen uit op macht om zichzelf te verrijken en engageren zich nauwelijks voor het welzijn van de bevolking. Corruptie, gebrek aan respect voor de rechten van de bevolking, straffeloosheid en uitbuiting zijn meer regel dan uitzondering. Behalve de elite leeft bijna iedereen in grote of extreme armoede. Het land wordt vanuit Kinshasa bestuurd. En de bevolking moet zelf maar zien uit te zoeken hoe ze kan overleven en de lokale problemen kan aanpakken.

Oost-Congo

Al 20 jaar is Oost-Congo het strijdtoneel van gewapende conflicten. Het Vredesakkoord van Addis Abeba kwam in 2013 tot stand om komaf te maken met de aanhoudende conflicten en onveiligheid. Maar de Congolese staat en de vredesmissie van de Verenigde Naties slagen er niet in om de rebellengroepen te ontwapenen. Het lijkt niet te lukken om orde op zaken te stellen en de burgerbevolking is daar het grootste slachtoffer van.

Ook vandaag nog terroriseren tientallen Congolese rebellengroepen, met honderd tot enkele duizenden strijders, gebieden in Oost-Congo. Maar ook rebellen uit de buurlanden Rwanda, Oeganda en Burundi zaaien terreur. De groepen worden vaak gestuurd door militaire en politieke leiders. De Congolese overheid slaagt er niet in om haar bevolking te beschermen tegen de rebellen. Dat gebrek aan staatsgezag is voor rebellengroepen een belangrijke voedingsbodem, net zoals illegale ontginning van natuurlijke rijkdommen en de uitzichtloze toekomst voor vele jongeren.

Verkiezingen

Congo beleeft nu een zeer gespannen periode.  De voor 2016 geplande verkiezingen werden uitgesteld tot eind 2017 of later. Een groot deel van de politieke klasse heeft baat bij uitstel, omdat ze zich liever laat uitkopen door de heersende klasse dan een nieuw mandaat aan de bevolking te vragen. Intussen groeien de conflicten en het geweld als bijkomend excuus om deze verkiezingen op de lange baan te schuiven.

Politieke chaos, rebellen en een gespannen verkiezingsperiode vormen een explosieve cocktail voor het land.  Zonder een democratische en vreedzame machtsoverdracht, dreigt Congo af te stevenen op een nieuwe, diepe crisis.