Een bewogen geschiedenis

Guatemala kent een lange en bewogen geschiedenis.

Koloniale tijd (1523)

De ongelijke verdeling van grond in Guatemala stamt uit de koloniale tijd. De oorspronkelijke inheemse bevolking wordt uitgemoord of verdreven van hun gronden.

Onafhankelijkheid (1839)

Guatemala wordt onafhankelijk, maar het koloniale model wordt verder uitgediept door de lokale elite. De verdere groei van de exporteconomie resulteert in meer onteigening. Landarbeiders uit de inheemse gemeenschappen worden gedwongen tewerkgesteld op de plantages. Ze geraken hun culturele gebruiken kwijt.

Het land wordt gevormd door personen van verschillende afkomst, waaronder de oorspronkelijke volkeren en de afstammelingen van de Spanjaarden. Vele Guatemalteken hebben gemengde roots.

Guatemalteekse Lente (1944-1954)

De pogingen van progressievere regeringen om tot landhervormingen te komen, worden bruusk afgebroken door een militaire coup in 1954.

Burgeroorlog (1960-1996)

Het gewapend conflict ontstaat als reactie op de extreme ongelijkheid en het ongelijke grondbezit. Een bloedige burgeroorlog volgt, met het grootste deel van de mensenrechtenschendingen op het conto van het leger. Men spreekt van een genocide van de inheemse bevolking.

Vredesakkoorden (1996) – Heden

Veel beloftes zijn dode letter gebleven. Een hervorming van het grondbezit wordt opgenomen in de Vredesakkoorden, maar twintig jaar later is er niet veel veranderd. Het land wordt nog steeds geregeerd door een elite die zich schuldig maakt aan grootschalige corruptie.

In 2015 brengt de VN-commissie voor de bestrijding van straffeloosheid en corruptie aan het licht hoe de politieke elite zich schaamteloos verrijkt met overheidsmiddelen. Guatemalteken komen massaal op straat komen om het ontslag van de regering te eisen en diepgaande hervormingen af te dwingen. Zowel de vicepresident als de president moesten aftreden. De regerende partij was in een klap kansloos voor de aankomende presidentsverkiezingen.

De resterende drie partijen die nog kans maakten om een nieuwe president aan te leveren, boden weinig perspectief op grondige politieke hervormingen. Begin 2016 kwam Jimmy Morales aan de macht voor de FCN, een partij opgericht door ultrarechtse ex-militairen. Er is voorlopig nog geen sprake van een echt politiek alternatief. Nieuwe corruptieschandalen en massamanifestaties blijven dan ook deel uitmaken van de dagelijkse realiteit in Guatemala.