Droogte maakt landbouw een uitdaging in Noord-Burkina

Burkina Faso bengelt nog steeds onderaan de ontwikkelingsstatistieken. Bijna de helft van de bevolking leeft onder de armoedegrens, de meeste armen leven op het platteland. 90 % van de actieve bevolking werkt in de landbouw, maar de boeren slagen er amper in genoeg eten voor zichzelf te produceren, laat staan te verkopen.

De helft van de Burkinese export bestaat uit landbouwproducten. Toch doen de meeste boeren aan overlevingslandbouw, gebaseerd op granen zoals sorghum, rijst, maïs en fonio: de basisvoeding van de bevolking.

Moeilijk klimaat

In Burkina Faso leeft 73 % van de bevolking op het platteland, vaak in moeilijke omstandigheden. De gronden zijn schraal en boeren hebben weinig werktuigen om de grond te bewerken. Ze hebben moeite om zaaigoed en meststoffen te kopen. Er zijn nauwelijks wegen om de producten naar de markt te vervoeren. De klimaatverandering maakt alles nog erger: regenval is onvoorspelbaar geworden, de hevige regens en felle wind veroorzaken soms schade en overstromingen. Lange droogteperiodes tussen twee buien laten planten verwelken.

In goede jaren produceert Burkina Faso net genoeg sorghum, gierst en maïs om de bevolking te voeden. Het overgrote deel van de productie eten de boeren zelf. Slechts een klein deel kunnen ze verkopen op de markt. Door de slechte wegen en gebrekkige infrastructuur geraakt het graan vaak niet tot waar de vraag het grootst is. Daarom zijn graantekorten een weerkerend probleem in het Noorden van het land. De sterke bevolkingsgroei legt extra druk op het land en doet de geringe economische groei teniet.

Burkina Faso, campagne, landbouw, woestijn, Koumbri

Landeigendom in Burkina Faso

Op het platteland in Burkina hebben de meeste mensen geen eigendomstitel van het land dat ze sinds generaties bewerken. Er is wel wetgeving rond landeigendom, maar voorlopig ontbreekt het nog aan uitvoeringsdecreten. De wet heeft het potentieel om kleine boeren, inclusief vrouwen en jongeren, rechtszekerheid te geven over landbouwgronden. Door de privatisering van land wordt tegelijkertijd de deur opengezet voor speculatie door privé-investeerders die grote stukken land verwerven. Op het platteland kennen mensen hun rechten niet en is het concept van privébezit van land vaak onbekend. Vrouwen en jongeren hebben traditioneel geen recht op land. Sensibilisering over de wet op landeigendom en de voor- en nadelen ervan is dan ook uiterst belangrijk.

Kleine boeren vallen uit de boot

De landbouwproductie, maar vooral de verwerking van producten en de verkoop ervan, is slecht georganiseerd. Boeren hebben een goed beleid nodig, maar beheersen vaak onvoldoende technieken om aan sensibilisering of belangenverdediging te doen.

De overheid zette heel wat programma's op om de armoede te bestrijden. Toch is de impact voor kleine boeren gering. Het merendeel van de programma’s is voornamelijk gericht op exportmarkten, waarbij men voorbij gaat aan de noden van de kleine boer. Het accent ligt op productieverhoging door agro-industriële projecten en nationale economische groei. En daar halen enkel de grote spelers hun voordeel uit.

Noord-Burkina

Broederlijk Delen ondersteunt partnerorganisaties in Noord-Burkina. Het behoort tot de armste streken in Burkina Faso. Het noorden van Burkina Faso heeft een droog seizoen van 8 maanden, waarin er geen druppel regen valt. Enkel van juli tot oktober regent het er.  Met een regenseizoen van slechts vier maanden is het voor de boeren altijd al een uitdaging geweest om voldoende graan te produceren. Door de klimaatverandering zijn de regens nog wispelturiger geworden. Een tekort aan voedsel is dan ook een jaarlijks terugkomend probleem in het noorden van het land.

Het noorden van Burkina Faso ligt in de Sahel, een immens overgangsgebied ten zuiden van de Sahara-woestijn. Door klimaatverandering werd het gebied steeds droger. Ontbossing, overbegrazing en landbouw veroorzaakten erosie en bodemverarming. Daarom spreekt men over de verwoestijning van de Sahel.

Het eens vruchtbare landschap veranderde in een dorre zandbak.

Naast landbouw vormen de talrijke artisanale goudmijnen een bron van inkomsten. Maar dat zorgt ook voor diverse problemen zoals drugs, prostitutie, geweld en vervuiling. Het gebrek aan perspectief voor jongeren op het platteland leidt vaak tot plattelandsvlucht of de zoektocht naar snel geldgewin in de artisanale goudmijnen.

Graanbanken dragen bij tot voedselsoevereiniteit

In het noorden van Burkina dreigt jaarlijks de honger in de moeilijke maanden voor de nieuwe oogst. Was de vorige oogst slecht, dan heeft de bevolking onvoldoende graan ter beschikking om rond te komen. Boerenorganisaties proberen zich hiertegen te wapenen door een systeem van graanbanken. Na de oogst kopen ze van hun leden graan aan, dat ze stockeren in de opslagplaats. Is er onvoldoende graan geproduceerd, proberen ze graan in te voeren uit andere delen van het land.

In de moeilijke periode, als de graanprijzen de lucht in schieten, verkopen ze dit graan aan democratische prijzen in hun gemeenschap, waardoor die minder afhankelijk is van voedselhulp, die de lokale economie ontwricht en vaak bestaat uit levensmiddelen die de lokale bevolking minder graag lust.