02 Abril 2020 - Haiti - Pieter Thys

Solidariteit en samenwerking hielpen de Haïtianen door heel wat moeilijke momenten, maar het coronavirus brengt nieuwe, ongeziene uitdagingen met zich mee.

Haïti was tot voor kort nog één van de weinige landen in de Caraïben waar nog geen officiële coronagevallen waren vastgesteld. Haïti’s buurland, de Dominicaanse Republiek, tekende al begin maart de eerste besmettingen op. Het uitblijven van coronagevallen deed sommigen hopen dat Haïti misschien voor één keertje gespaard zou blijven, maar na een paar keer 'vals alarm' kwam op vrijdag 20 maart dan toch het onvermijdelijke nieuws: twee mensen hadden positief getest. Prompt kondigde de overheid een reeks maatregelen aan, maar de voorbije twee weken toonden vooral aan hoe weinig Haïti voorbereid is op een eventuele verspreiding van het gevreesde virus, en hoe groot de uitdagingen zijn. Ook de partners van Broederlijk Delen gaan onzekere tijden tegemoet.

© Pieter Thys

Kwetsbare bevolking 

Haïti is een land dat moeilijk te vergelijken is met andere landen die de coronacrisis reeds meemaakten. Er is maar één dokter voor elke vijf duizend Haïtianen, en slechts een kwart van de bevolking heeft thuis water en zeep om regelmatig de handen te wassen. Voedselonzekerheid treft 2 op 3 Haïtiaanse gezinnen. Bovendien overleeft de overgrote meerderheid van de bevolking van dagdagelijkse economische activiteiten in de informele economie, waardoor maatregelen zoals 'social distancing' en algemeen huisarrest maar moeilijk toegepast kunnen worden. Boerengezinnen moeten hun veldjes bewerken om een deel van hun bescheiden oogst op de lokale markt te kunnen verkopen. Verkoopsters moeten de straat op om hun waren aan de man te brengen en zo hun gezin te onderhouden. Veel jongeren verdienen hun brood door mensen op motorfietsen van de ene plek naar de andere te brengen. Een vrouw die elke dag eten klaarmaakt en verkoopt op een plein in de hoofstad Port-au-Prince vatte het in een nieuwsuitzending treffend samen: "Ik heb de keuze tussen op straat het coronavirus riskeren, of thuis om te komen van de honger."

Een zwakke overheid

Deze realiteit heeft veel te maken met de zwakke Haïtiaanse overheid die haar bevolking onvoldoende beschermt. De overheid reageerde traag op de dreiging van het coronavirus, en miste zijn kans om preventief het luchtverkeer van en naar Haïti stop te zetten en de grens met buurland Dominicaanse Republiek tijdig te sluiten.

Toen de eerste gevallen publiek werden gemaakt, sloot de overheid alle scholen, kondigde een nachtklok aan van acht uur 's avonds tot vijf uur 's ochtends, verbood bijeenkomsten van meer dan 10 personen, en sloot het luchtverkeer en haar landgrens met de Dominicaanse Republiek. Al snel circuleerden foto’s van mensen die de officiële grensposten met de Dominicaanse Republiek omzeilden om heen en weer te blijven reizen tussen de twee landen.

De bevolking werd onvoldoende geïnformeerd over het coronavirus, de wijze waarop het virus zich verspreidt, en hoe men zich ertegen kan beschermen.

De bevolking werd onvoldoende geïnformeerd over het coronavirus, de wijze waarop het virus zich verspreidt, en hoe men zich ertegen kan beschermen. Bovendien waren er veel tegenstrijdigheden in de manier waarop de Haïtiaanse overheid met de crisis omging: terwijl het de bevolking opriep om thuis te blijven, gingen overheidsdiensten gewoon door met het uitreiken van identiteitskaarten, waarvoor mensen urenlang in drukke rijen moesten staan wachten voor onderbemande loketten. 

Solidariteit in tijden van crisis

Solidariteit en samenwerking sleepten de Haïtianen al door heel wat moeilijke momenten, maar het coronavirus brengt nieuwe, ongeziene uitdagingen met zich mee.

Hoewel erg kwetsbaar, heeft de Haïtiaanse bevolking zich altijd taai geweerd in tijden van crisis, zoals na de aardbeving van 12 januari 2010 en na de uitbraak van een cholera-epidemie die VN-blauwhelmen door nalatigheid het land binnen brachten. Traditionele vormen van solidariteit en samenwerking sleepten de bevolking al door heel wat moeilijke momenten, maar het coronavirus brengt nieuwe, ongeziene uitdagingen met zich mee. De Haïtiaanse bevolking bevindt zich tussen ongeloof ("het zal wel zo’n vaart niet lopen"), angst ("dit kunnen we niet aan") en hoop ("we slepen er ons wel doorheen"). Het is bang afwachten wat de gevolgen van het coronavirus zullen zijn voor Haïti. 

Partnerorganisaties zetten zich in

De lokale partnerorganisaties van Broederlijk Delen in Haïti namen meteen hun verantwoordelijkheid op toen duidelijk werd dat ook Haïti niet aan het coronavirus zou ontsnappen.

Onze partners weten wat leeft bij de bevolking. Ze kunnen de maatregelen vertalen in begrijpbare taal, en zetten zich in om dreigende voedselonzekerheid in te dijken door gerichte steun aan de landbouwactiviteiten van lokale boeren.

Ze namen maatregelen om hun doelgroepen te beschermen door geen groepsactiviteiten meer te organiseren, zetten hun steun aan landbouwactiviteiten verder met duidelijke principes rond afstand en preventie tijdens het aanleggen van de velden, lanceerden sensibiliseringcampagnes om de bevolking met aangepaste boodschappen en media te informeren, en droegen bij aan preventieve maatregelen in de kwestbare gemeenschappen waar ze actief zijn, door onder andere openbare plaatsen met ontsmet water en zeep te voorzien. De partnerorganisaties van Broederlijk Delen hebben veel voeling met wat leeft bij de bevolking, weten hoe ze de preventiemaatregelen moeten vertalen in duidelijke, aan de leefwereld van de bevolking aangepaste boodschappen, en zetten zich in om dreigende voedselonzekerheid in te dijken door gerichte steun aan de landbouwactiviteiten van de boerenfamilies.

Pieter Thys