Reisverslag Israel Palestina

6 april 2018 - Dag 4

Vandaag is het vrijdag 6 april, de dag waarop Orthodoxe Christenen Goede Vrijdag vieren. Het is tevens de laatste vrijdag van het joodse Pesachfeest. Deze twee feestdagen werden naar ons gevoel toch overschaduwd. Sinds vorige vrijdag is er onrust aan de Gazastrook. Palestijnen voeren protestacties in de aanloop van 15 mei, de dag waarop de 70ste verjaardag van de Nakba - catastrofe in het Arabisch - wordt herdacht. Deze dag markeert natuurlijk ook de 70ste verjaardag van de staat Israël. Elke vrijdag worden er protesten georganiseerd om de langdurige bezetting onder de aandacht te brengen.

De spanning is ook voelbaar in andere Palestijnse gebieden, zo ook in Ramallah waar we normaal vandaag een bezoek aan zouden brengen. We kregen het nieuws dat er heel wat moeilijkheden waren aan het checkpoint tussen Ramallah en Bethlehem, waardoor het niet aangeraden was om vandaag nog Ramallah te bezoeken.

We voelden deze spanning ook in het vluchtelingenkamp Aida, waar we een verhit vrijdaggebed konden horen. Dit vluchtelingenkamp is niet langer opgebouwd uit tenten. Doorheen de jaren is het uitgegroeid tot een heel dichtbevolkte woonwijk met bouwvallige, slechtgebouwde en zelfs vaak onveilige huizen.We gingen in het kamp op bezoek bij een organisatie die werkt met jongeren uit het vluchtelingenkamp. Ze bieden culturele activiteiten aan en zetten enorm in op scholing en educatie, want volgens hen is dat de enige manier om hun leven positief te kunnen veranderen.

In het kamp hebben de inwoners te kampen met heel wat problemen. Zo is er een beperkte toevoer aan water en is er ook heel weinig elektriciteit. In het vluchtelingenkamp moeten mensen vooral rekenen op financiële steun van het VN-agentschap UNRWA. UNRWA kampt al jarenlang met een structureel budgettair tekort. Door een zware terugschroeving van de financiële bijdrage van de VS moeten zij het nu plots met veel minder middelen stellen. Als er niet snel een oplossing komt, zullen ze reeds vanaf mei niet meer kunnen voorzien in de basisrechten van deze mensen, die nu al in een zeer precaire situatie leven. Onder andere komt ook het onderwijs in het gedrang, aangezien leerkrachten niet meer betaald zullen kunnen worden.

Ook het vluchtelingenkamp is omringd door de muur, die in vele Palestijnse gebieden dominant aanwezig is. De artiest Banksy opende in Bethlehem het Walled Off Hotel, befaamd voor het slechtste uitzicht ter wereld dat uitkijkt op de muur. Deze is imposant en je merkt pas hoe hoog hij eigenlijk is wanneer je er werkelijk naast staat. De street art en politieke boodschappen stralen zowel hoop als machteloosheid uit en kleuren het straatbeeld. Zoals we al meermaals op deze reis gemerkt hebben, zijn er minstens twee verhalen: dat van de veiligheidsmuur en van de apartheidsmuur…

Onze dag sloten we toch al zingend af tijdens een sabbatviering in een gereformeerde synagoge in Jeruzalem. Dergelijke contrasten zullen we waarschijnlijk nog vaak tegenkomen tijdens deze reis.

Ama en Joke

5 april 2018 - Dag 3

Op deze zonnige donderdagochtend trokken we er al heel vroeg op uit om als eerste aan te komen aan Yad Vashem, een Holocaustgedenkplaats met een eigenaardige architectuur. Dit museum ziet eruit als een driehoekige tunnel waarvan de punt altijd gericht is naar het licht. Volgens onze gids Shlomo is er immers altijd hoop, en is er steeds een lichtpuntje aan het einde van de tunnel. In negen galerijen wordt de Shoah stap voor stap chronologisch toegelicht. Een bezoek aan het museum is een enorme meerwaarde met een gids die de rondleiding doorspekt met persoonlijke verhalen. Zo kregen we het verhaal van Lisa te horen, die als jong meisje in Auschwitz genitaal werd verminkt tijdens een medisch experiment van de Nazi’s. Ze ging ervan uit dat ze nooit meer kinderen zou krijgen. In de fabriek van het kamp waar ze bommen moest maken, werd ze echter verliefd op een jongeman, Ovadia. Na de bevrijding uit Auschwitz vroeg Ovadia haar ten huwelijk, ook al wist hij van haar verminking. Groot was hun verbazing toen een dokter enkele maanden na hun huwelijk vaststelde dat Lisa in verwachting was van een zoon. In de tuin van het museum bevindt zich ook de Children’s Memorial. Binnenin is er een donkere kamer die wordt verlicht door meerdere kaarsen terwijl de namen van de overleden kinderen worden voorgelezen.

Na deze aangrijpende voormiddag kwamen we even tot rust bij de zusters Maronieten in hartje Jeruzalem waar we ’s middags gingen lunchen. Na dit heerlijke middagmaal doorkruisten we de verschillende wijken van Jeruzalem. De oude stad is een lappendeken van de drie monotheïstische godsdiensten. Het bezoek aan de Tempelberg was voor ons een indrukwekkende beleving. Om te beginnen was het even zoeken naar de juiste ingang. Men kan enkel bij de Al Aqsamoskee en de Rotskoepel komen via een houten loopbrug en na een strenge controle. Een hoopje schoenen van joodse toeristen verwelkomde ons aan de controlepost. Joden trekken hun schoenen uit omdat ze niet willen stappen op het “Heiligste der Heiligen” van de in 70 na christus verwoeste tempel. Op deze plaats in de tempel werd de ark met de tien geboden bewaard. Joden willen kost wat kost vermijden dat ze op deze heilige grond wandelen met hun schoenen aan.

Aangekomen aan de Klaagmuur zagen we meteen honderden joodse families die mooi uitgedost waren voor het joodse Pesachfeest. Er werden vele selfies en foto’s genomen door deze families met de muur als achtergrond. Opeens zagen we een horde ultra-orthodoxe mannen lopen achter een witte auto die over het plein richting de Klaagmuur reed. Blijkbaar kwam er een belangrijke rabbijn aan de Klaagmuur bidden op een podium tussen de duizenden witte, plastieken tuinstoelen. Het viel ons eveneens op dat de joodse vrouwen na het bidden aan de Klaagmuur zich achterwaarts terug naar de uitgang begaven. Uit respect draaien ze nooit hun rug naar de muur.

Ook de Via Dolorosa – de lijdensweg van Christus, onderverdeeld in veertien staties – en een bezoek aan de Heilige Grafkerk stonden op onze goedgevulde planning. Er zijn zes christelijke kerkgemeenschappen die aanspraak maken op de Heilige Grafkerk. Het was er over de koppen lopen met het op handen zijnde Orthodoxe paasfeest dat een week later valt dan het katholieke paasfeest. Aan de hand van een miniatuurversie van de grot waar Jezus’ lichaam na zijn dood werd neergelegd, kregen we een beter beeld over de begraafplaats.

’s Avonds werden we gastvrij ontvangen voor het avondmaal bij Palestijnse gezinnen in Bethlehem. Dit was een boeiende, culturele uitwisseling waarbij we een beter zicht kregen op het dagelijks leven van de christelijke Palestijnen in de West Bank. Er was eten in overvloed en er werden traditionele geschenken in ontvangst genomen zoals paaseitjes, gekleurde hardgekookte eieren, een handgemaakte kerststal van olijfhout en koekjes met dadels. Deze koekjes verwijzen naar de doornenkroon van Jezus Christus. Met onze handen vol geschenken, onze buik rond gegeten en ons hart vol vreugde trokken we na een lange dag terug naar onze herberg.

Lies Debel en Marjolein Bruyndonckx

4 april 2018 - Dag 2

Als we door Jeruzalem rijden, worden we direct geconfronteerd met één van de vele checkpoints die Oost- en West-Jeruzalem van mekaar scheiden. In het OCHA Agentschap van de Verenigde Naties, ofwel het Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken, krijgen we een objectieve beschrijving van de evolutie in de Palestijnse gebieden Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Vooral de evolutie op de Westoever, die nu voor 42 procent door de Israëlische overheid militair gecontroleerd wordt, heeft ons geschokt, alsook het feit dat de vruchtbare landen in de Jordaanvallei en de kobaltwinning nabij de Dode Zee zijn geconfisqueerd door Israël.

Met een Israëlische gids van de organisatie Ir Amim hebben we een rondrit gemaakt door Jeruzalem en hebben we de nederzettingen bezocht die op strategische wijze en illegaal onder internationaal recht gebouwd zijn. Het contrast tussen de Israëlische nederzettingen en de Palestijnse dorpen is schrijnend door het gebrek aan volwaardige rechten en voorzieningen: Palestijnen in Oost-Jeruzalem betalen belastingen maar bezitten geen volwaardig burgerschap, enkel een verblijfsvergunning.

Onze picknick bij de ‘Bron van Maria’ in het dorp Ein Kerem bestaat uit een welgekomen lekker falafelbroodje. Volgens de traditie is dit het dorp waar Johannes de Doper werd geboren als zoon van Elisabeth en Zacharias. Tot 1948 was dit een Palestijns dorp, maar doordat de oorspronkelijke bevolking hun huizen moesten verlaten door de acties van de zionistische milities en uit schrik uitgemoord te worden, zoals de inwoners van het naburige dorp Deir Yassin, konden de Israëli’s beslag leggen op hun huizen. Nu zijn alle inwoners joden, op een enkele christelijke familie na.

Afsluiten doen we met een getuigenis van twee leden van de Parents Circle Family Forum, een organisatie gesteund door Broederlijk Delen. De leden zijn zowel Palestijnen als Israëli’s die door geweld van de andere bevolkingsgroep een familielid zijn verloren. Ze getuigen telkens per twee, een Palestijn en een Israëli samen, over hun verhaal en de absurditeit van het geweld in hun land.

Bernadette, Walter en Anne 

3 april 2018 - Dag 1

30 maart 2018. Het Israëlische leger doodt 18 onbewapende Palestijnen aan de grens met Gaza in wat een vreedzaam protest had moeten zijn in de aanloop naar 70 jaar Nakba.

3 april 2018. Met zijn 26 verzamelen we in alle vroegte op de luchthaven van Zaventem. In onze handen het reisprogramma met een overzicht van alle Bijbelse plaatsen. In ons hoofd wat we werkelijk willen doen. De groep is divers, van jong tot iets ouder, van West-Vlaanderen tot de Kempen, maar één ding hebben we allemaal gemeen:  we willen begrijpen. 

Wie landt op Ben Gurion, de luchthaven van Tel Aviv voelt een zekere spanning. Aanschuiven bij de grenscontrole. Vragen en antwoorden worden gerepeteerd. Voor ons effent begeleidster Mieke het pad. Achteraan de rij worden Hilde, Betty en Frederik naar een fastlane geloodst.  Met een zachte tik wordt Frederik door zijn vrouw aangemaand om niet te openhartig te zijn.  Wat ze niet ziet, is dat achter haar een veiligheidsagent toekijkt. Even is het spannend, maar op een halfuurtje zijn we met zijn allen door de controle.

De busrit door het glooiende landschap doet op het eerste zicht niet anders aan dan een aankomst in pakweg Spanje. Tot we route 443 bereiken. Een ruime vierbaansweg voor iedereen, die niet toegankelijk is voor Palestijnen. We rijden nu door Zone C, leert gids Hani ons. Deze regio in de Westelijke Jordaanoever wordt volledig door Israël gecontroleerd. “Zien jullie die grote zwarte watervaten bovenop de huizen?” Dat heeft alles te maken met de beperking van de watervoorraad voor de Palestijnse dorpen. De lengte van de weg is bezaaid met camera’s, niet gericht op de baan, maar wel op de dorpen ernaast.

Als we het eerste checkpoint bij Jeruzalem naderen, waarschuwt Hani ons: “Dit is een militaire zone. Neem vooral géén foto’s. Anders mogen we met z’n allen van de Israëlische gastvrijheid genieten. Alleen weten we niet hoe lang die duurt en in welke zin. Door het raam kijken we in de ogen van een piepjong Israëlisch meisje, tot de tanden toe bewapend.  ViaRachel’s Checkpoint rijden we Bethlehem binnen, waar we met de scheidingsmuur mee zigzaggen tussen afbeeldingen van Palestijnse martelaren én zelfs van Trump, en waar Saint Vincents Guest House op ons wacht.

Hilde en Caroline