04 oktober 2017 - Peru

Meer dan 2 maanden staakten de leerkrachten in Peru. Meer dan 2 maanden waren alle scholen gesloten en kregen de leerlingen geen les. Na weken van protest en overleg, lijkt de nationale staking eindelijk tot een einde gekomen. 

Voetbal verdooft

Eind augustus won Peru van Bolivia in de kwalificatieronde van het WK. En even leek alles oké. Er werd gefeest en Facebook vulde zich met voetbaluitslagen en blije berichten. 

“Dat is het mooie en het eigenaardige aan voetbal,” schrijft iemand in de krant, “het verdooft ons en even vergeten we de harde realiteit. Het nodigt ons uit te dromen over een mooiere wereld, in een mooier land. Allemaal dankzij één simpel doelpunt.” ​

Even maakt het niet meer uit dat twee ex-presidenten van het land in de gevangenis zitten, dat misdrijf en geweld nog steeds woelig tieren in Peru. Even wordt er niet gedacht aan de staking van de leerkrachten die blijft duren.

Even vergeten we dat er in sommige regio's al 2 maanden geen onderwijs is, dat het minimumloon niet omhoog getrokken wordt, dat 2 leerkrachten tijdens een protestmars zijn gearresteerd en een gevangenisstraf van 8 jaar riskeren, dat een leerkracht - op dezelfde dag als de grote voetbaloverwinning - een beroerte kreeg en het leven liet tijdens een protestmars in Lima. Even is heel het land gelukkig.

Waarom staken de leerkrachten?

De staking is de eerste grote landelijke staking van de leerkrachten in de afgelopen 10 jaar. Cusco, waar alles begon op 15 juni, vormde het hart van de lerarenstaking. Nadien volgden nog 17 regio's (van de in totaal 24 regio's in Peru) het voorbeeld.

Lage lonen

Reden van de staking? Het lage loon van de onderwijzers in Peru. Leerkrachten verdienen in Peru gemiddeld 324 euro per maand. Dat willen ze opgetrokken zien tot 540 euro. Ter vergelijking: een politieagent verdient  780 euro. En om agent te worden hoef je slechts 1 jaar te studeren. Om het onderwijs in te gaan, is dat 5 jaar. 

Peru, onderwijs, staking, leerkrachten

 

Verzet tegen methode van evaluatie

Een tweede reden voor de staking is het nieuwe evaluatiesysteem van de overheid. Edson Pacheco, leerkracht op een school die door Broederlijk Delen gesteund wordt, heeft daar minder problemen mee: “Als je je na 3 jaar nog altijd niet kunt bewijzen, dan ben je niet in staat om kinderen te onderwijzen”.

Hoewel veel Peruanen net als Edson denken dat leerkrachten zich verzetten tegen een evaluatie uit zelfbehoud, is er toch méér aan de hand. “Zeggen dat een evaluatie van de leerkrachten de kwaliteit van het onderwijs zal verbeteren, is ronduit liegen. Maar in Peru houden we van liegen”, schreef studentenvertegenwoordiger Bruce Medina in Pulso Regional, een tijdschrift uitgebracht door partners van Broederlijk Delen in Cusco. 

Een test afnemen zal immers niets veranderen aan de kwaliteit van het onderwijs. Er moet zoveel meer gebeuren...

Er moet op zoveel meer vlakken ingegrepen worden dan op de onderwijscapaciteiten van de docenten: de infrastructuur van leslokalen, de ondervoede kinderen in de klas, het gebrek aan materialen, of simpelweg de toegang tot onderwijs.

Bovendien zullen evaluaties de staat bakken geld kosten. Geld dat beter ingezet kan worden om bovenstaande problemen aan te pakken.

Tekort aan leerkrachten

Daarnaast is er ook een enorm tekort aan studenten in universitaire lerarenopleidingen, waardoor de overgrote meerderheid van de leerkrachten uit een technische opleiding komt. Wat de kwaliteit van het onderwijs ook niet verbetert. Dus is het belangrijk de universitaire opleidingen te promoten.

“Op die manier moeten we ons zelfs geen zorgen maken over de capaciteiten van leerkrachten en kunnen we ons volledig wijden aan andere problemen. Het is tijd dat we uit deze vicieuze cirkel ontsnappen die ons al 50 jaar veroordeelt”, schreef Medina. 

Vaste waarde in Cusco

En dat was dan ook het doel van de staking. Wekenlang was er geen ontsnappen aan. Straten werden dagelijks versperd en protestmarsen werden een vaste waarde in het straatbeeld van Cusco. Taxiritjes van 2 minuten duurden plots wel 20 minuten.

De Plaza de Armas veranderde minstens 1 keer per week in een grote samenkomst van protest. Gekleurde parasols gaven het een vrolijk uitzicht. De aan elkaar vastgeketende leerkrachten droegen borden en spandoeken die aantoonden dat hun maandelijkse kosten hun inkomsten ver overstijgen.

Peru, staking, onderwijs, leerkrachten, Cusco

 

Iedereen leek deel te nemen aan de staking. Mensen juichten de leerkrachten toe. Toeristen baanden zich een weg door de massa, camera in de hand. “Sin sueldo decente, se mata al buen docente”, was het belangrijkste motto, “Zonder waardig salaris, geen goede docent”. En terecht. Kom maar eens rond met een loon van 324 euro per maand, terwijl je een familie te onderhouden hebt.

“We zijn allemaal akkoord”, zegt Felix, die naar de vastgeketende leerkrachten stond te kijken. “Ze moeten doorzetten tot ze hun doel bereikt hebben.” Zelfs leerkrachten uit privéinstituten en leerlingen steunden de onderwijzers in hun strijd.

Ultimatum: 1 september

Uiteindelijk gaf de regering de stakers een ultimatum: 1 september. Als de leerkrachten dan de lessen niet hadden hervat, zouden ze vervangen worden. Het Ministerie van Onderwijs bood zelfs gratis vluchten aan aan de leerkrachten die vanuit Lima terug wilden keren naar hun regio om opnieuw aan het werk te gaan.

Op zaterdag 2 september werd bekendgemaakt dat de staking werd stilgelegd. Het Ministerie van Onderwijs kwam met de afgevaardigden van verschillende regio's overeen dat de leerkrachten vanaf 1 november een loon van 520 euro zou krijgen. De evaluatieprocedure weigert het Ministerie van Onderwijs echter te herzien.

Op maandag 4 september werden de lessen in het hele land hervat. De gemiste lessen moeten in de weekends gerecupereerd worden.

Peru, staking, onderwijs, leerkrachten, Cusco

Tijdelijk stilleggen

In de media wordt benadrukt dat het gaat om een tijdelijk stilleggen van de staking. De meerderheid van de regio's in Peru ging ermee akkoord dat het noodzakelijk was de staking stil te leggen, voornamelijk omdat er steeds meer gewonden vielen en arrestaties plaatsvonden.

Edson Pacheco hoopt alvast dat dit een definitief einde van de staking betekent: “Het is helemaal juist om meer geld te vragen, maar niet ten koste van de kinderen, van de leerlingen. Leerkrachten zijn het doel van hun beroep kwijt. We werken niet voor een salaris, we zijn hier om de kinderen te helpen, koste wat kost. Daarbij, terwijl wij voor de klas staan, leiden we misschien de burgers op die er in de toekomst voor zullen zorgen dat wij als leerkracht een waardig salaris krijgen. Dat moeten we ook in acht nemen.”

Terwijl wij voor de klas staan, leiden we misschien de burgers op die er in de toekomst voor zullen zorgen dat wij als leerkracht een waardig salaris krijgen.

Aangezien de officiële lerarenvakbond heel snel de controle over de protesten verloor, namen lokale vakbonden de leiding van de staking over. Dat zorgt ervoor dat de staking eveneens tot een herstructurering van de vakbonden zal leiden.

Maar laten we voor het zo ver is eerst hopen dat de staking inderdaad definitief voorbij is en de lonen van de leerkrachten effectief omhoog getrokken worden.

 

Maxime Degroote, vrijwilliger voor Broederlijk Delen in Peru - deze blog verschoon ook op MO*