06 juli 2018 - Recht op voedsel - Oeganda

Eind april 2018 kregen we bezoek van Methodius Balyesiima uit Oeganda. Hij is manager van onze partnerorganisatie SEMCU, die de levensomstandigheden van de cacaoboeren wil verbeteren. Eén manier om dit te doen is zelf chocolade maken van de bonen die zij telen om daar een inkomen mee te verdienen. Maar, chocolade maken is een ingewikkeld proces. Broederlijk Delen nodigde Methodius daarom uit op studiebezoek bij een Brugse chocolatier om chocolade te leren maken. Ook wij leerden iets bij over chocolade.

"Met SEMCU willen we meerwaarde creëren voor de cacaoboeren," vat Methodius de reden van zijn bezoek samen. "Wanneer je je cacaobonen kan verwerken, brengt dit meer op dan wanneer je enkel cacaobonen verkoopt voor de internationale markt. Door in Oeganda zelf chocolade te maken, hopen we de boeren een beter inkomen te bezorgen.” Veel boeren in Oeganda hebben hier nood aan. Door de lage prijs op de wereldmarkt kunnen zij amper voldoende eten kopen of hun kinderen naar school sturen. SEMCU engageert zich om hun levensstandaard te verbeteren.

Wat is SEMCU?

SEMCU (Semuliki Coöperatieve Unie), een partnerorganisatie van Broederlijk Delen, telt 1500 leden en is een verzameling van coöperaties. De unie is vernoemd naar een rivier in het westen van Oeganda. Die baant zich een weg doorheen de Bundibugyo-regio, waar SEMCU actief is.

"We werken momenteel aan een project rond agro-ecologie. De focus ligt op een geïntegreerde aanpak: geen monocultuur van cacaobomen, maar een combinatie van agro-ecologische – milieuvriendelijke – teelten die de boer zowel divers voedsel op zijn bord brengt als ook een inkomen oplevert." 

Agro-ecologische productie is nodig als we voor de generatie van vandaag én die van morgen willen zorgen.

SEMCU investeert in haar leden. Via ‘farming business schools’ wil zij boeren technische kennis bijbrengen in verschillende domeinen. "Dit zijn scholen zonder muren," benadrukt Methodius. De nadruk ligt op leren in de praktijk. Boeren passen de diverse landbouwtechnieken toe op hun eigen proefveld of boerderij. "Onze leden leren er bovendien om hun boerderij als een volwaardig bedrijf en zichzelf als ondernemer te zien."

"De filosofie van Broederlijk delen is emanciperend. In plaats van je te controleren of iets op te leggen, krijgen boeren de ruimte om hun eigen activiteiten te ontplooien," vertelt Methodius over onze samenwerking.​

Een verhaal van rechten en plichten

SEMCU voert tevens een sensibiliseringscampagne rond kinderarbeid. "Dit is een groot probleem binnen de cacaoteelt. Omdat het inkomen van boeren zo laag ligt, worden kinderen vaak als goedkope arbeid ingezet en kunnen ze niet naar school." De unie van Methodius wijst kinderen op hun rechten, zoals hun recht op onderwijs. De ouders leren dat kinderarbeid negatieve gevolgen heeft voor de ontwikkeling van hun kind. Om zoveel mogelijk mensen te bereiken, voert SEMCU deze campagne ook via de radio. Een betere prijs voor de boer zou al een oplossing kunnen bieden voor dit probleem. Daarnaast moet ook de overheid zich engageren voor een beleid dat het kind beschermt.

Van boon tot chocolade

In de toekomst wil SEMCU dat haar boeren meer laten verdienen door zelf chocolade te maken. Methodius ging op bezoek bij 'The Chocolate Brothers' in Brugge om te ontdekken hoe dat gebeurt. Onze medewerkster Hilde Ghyoot begeleidde hem. "Methodius vond het heel interessant om te zien wat er nu precies gebeurt met hun cacaobonen. Veel cacaoboeren kennen geen chocolade. Net zoals vele consumenten van chocolade eigenlijk geen idee hebben waar chocolade oorspronkelijk vandaan komt of hoe een cacaoboon eruit ziet."

Ook Oxfam-Wereldwinkels ondersteunt boerencoöperaties in hun ontwikkeling op weg naar een groter deel van de opbrengst.

Ga naar hun website

Een korte(re) keten lost dit probleem al voor een deel op. De afstand tussen producent en consument is dan kleiner, met minder tussenschakels. "Voor Methodius was het wel een beetje ontnuchterend," vervolgt Hilde. "Hij kwam naar hier met veel ambities, maar intussen zijn die al wat getemperd.” Want, chocolade produceren stelt de coöperatie voor enkele uitdagingen. Het grootste probleem is de chocolade op de juiste temperatuur houden in een tropisch klimaat zoals Oeganda, in een gebied waar de elektriciteit vaak uitvalt. Ook qua materiaal komt er een grote investering aan te pas.

Een leerrijk bezoek

Toch leerde Methodius dat je zelfs met simpel materiaal aan de slag kan. "Je hebt geen groot fabrieksgebouw nodig, zelfs op kleine schaal kan je chocolade maken." Eerst moet er nog wel wat gebeuren. "Als wij onze droom willen waarmaken, hebben we technische expertise nodig. We moeten een zakenplan opstellen, contacten leggen met leveranciers en een klein labo op poten zetten. Het belangrijkste is om het juiste materiaal te hebben en de nodige vaardigheden te ontwikkelen." Methodius wil een consultant aanwerven om hem hierbij te ondersteunen.

Je hebt geen groot fabrieksgebouw nodig, zelfs op kleine schaal kan je chocolade maken.

Methodius is alvast lovend over zijn bezoek. "Mijn bezoek was heel leerrijk. Het proces van chocolade maken vereist tijd en volharding, je moet het dag per dag nemen."

Tijdens zijn bezoek nam Methodius tevens de tijd om enkele vrijwilligers van Broederlijk Delen en Oxfam-Wereldwinkels te ontmoeten en hen de werking van SEMCU uit te leggen. Een chocoladeproeverij kon daarbij niet ontbreken. "Er werd gelet op verschillende smaken en de compositie van de chocolade. Het was een heel goede oefening voor mij." Als toekomstig chocolatier kan Methodius er alleen maar baat bij hebben. Zelf kijken wij er al naar uit om onze smaakpapillen te testen met chocolade geproduceerd in Oeganda.