20 september 2017 - Inspraak en vrede - Haiti

Het nationaal budget dat het Haïtiaanse parlement goedkeurde, wekt verbijstering en woede op bij de Haïtiaanse bevolking. Het staat haaks op de sociale en economische realiteit van het land en bedelft de nu al straatarme bevolking onder torenhoge belastingen.

Haïti, protest, corruptieDe Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince had in de vooravond van dinsdag 12 september veel weg van een slagveld. Het beton zag zwart van de sporen van verbrande autobanden, een handvol auto’s werden tot wrakken herleid. De rondgeslingerde stenen getuigden van confrontaties tussen betogers en de ordediensten. De oorzaak van al die sociale onrust: de goedkeuring van het nationale budget door het Haïtiaanse parlement.

 

Een ‘misdadig budget’

Toen de Minister van Economie en Financiën, Patrick Salomon, eerder dit jaar zijn voorstel voor een nieuwe financieringswet aan het parlement presenteerde, wekte het document vooral ongeloof op. Het voorgestelde nationale budget leek op geen enkele manier aan te sluiten bij de sociale en economische uitdagingen waar het land voor staat.

Zo krijgt het openbare gezondheidssysteem - volledigd verlamd door een acuut gebrek aan werkingsmiddelen en aanhoudende stakingsgolven van het onderbetaalde personeel - minder budget toebedeeld dan het parlement. De gezondheidszorg van ruim 10 miljoen Haïtianen is voor de regering dus minder waard dan de salarissen en werkingskosten van 146 parlementariërs.

De gezondheidszorg van ruim 10 miljoen Haïtianen is voor de regering minder waard dan de salarissen en werkingskosten van 146 parlementariërs.

Bovendien trekt President Jovenel Moïse een persoonlijke portefeuille naar zich toe die het budget van de Rechterlijke Macht overstijgt. En dit in een land waar om en bij de 80% van de gedetineerden maanden tot jaren in overvolle gevangenissen op hun vonnis wachten vanwege een tergend traag en corrupt rechtsapparaat.

Geen hulp voor slachtoffers van voorbije rampen

In het nationale budget vallen ook geen maatregelen te bespeuren voor de ruim 60 000 slachtoffers die nog steeds in tentenkampen leven na de aardbeving van 12 januari 2010, of voor de duizenden families die alles verloren bij de doortocht van orkaan Matthew eind vorig jaar.

Organisaties uit de Haïtiaanse civiele samenleving - waaronder de partnerorganisaties van Broederlijk Delen - kwalificeerden het nationale budget als ‘misdadig’ en gebruikten allerhande media om de bevolking te informeren over de inhoud van de financieringswet.

Torenhoge belastingen

Haïti, protest, corruptieEenzelfde ontkenning van de sociaal-economische realiteit van het land kenmerken de voorgestelde maatregelen om het staatsinkomen te verhogen. Ruim 6 miljoen Haïtianen leven onder de armoedegrens en volgens voorzichtige schattingen is meer dan 40% van de actieve bevolking werkloos.

Desondanks wil de regering de staatskas spijzen door de fiscale druk op de al straatarme bevolking gevoelig op te drijven.

Een bewijs van belastingsaangifte wordt een voorwaarde om officiële documenten zoals een paspoort of een rijbewijs te bekomen. Bovendien gaat de kostprijs van deze documenten onverbiddelijk de hoogte in.

Jaarlijks verlaten duizenden Haïtianen hun vaderland, hopend op een beter leven elders. Via de nieuwe Financieringswet wil de Haïtiaanse regering nu de ruim 2 miljoen Haïtianen die hun land verlieten een forfaitaire belasting van 130 euro doen betalen, terwijl de Haïtiaanse staat hen geen stemrecht toekent.

Loonsverhoging van amper 65 cent

Eerder nog dit jaar staakten de arbeiders van de textielsector wekenlang om een verdubbeling van het miserabele minimumdagloon van 4 euro af te dwingen. De regering antwoordde met een verhoging van amper 65 eurocent, het equivalent van 2 flesjes water.

Ook de prijzen van brandstof gingen dit jaar de hoogte in, met een stijging van de kostprijs van openbaar vervoer, waarmee zowat iedereen zich naar zijn werk verplaatst, tot gevolg….

Controversiële overheidsschuld

Bovendien wil de Haïtaanse regering haar bevolking laten opdraaien voor de schuld die Haïti opbouwde tegenover Venezuela via het controversiële beheer van het zogeheten ‘PetroCaribe fonds’. Sinds enkele jaren levert Venezuela goedkope olie aan de Haïtiaanse staat, die met de winst van de verkoop van deze olie kan investeren in het fonds om sociale en economische projecten mee te financieren.

Corruptie en wanbeheer van dit fonds veranderden deze opportuniteit echter in een gigantische schuld. De afbetaling van deze schuld vertegenwoordigt een van de grootste uitgaveposten in het nationale budget voor het komende jaar…

Eén-tweetje tussen de regering en het parlement

Ongeloof maakte plaats voor verbijstering toen het voorstel van financieringswet zonder enig debat en zo goed als unaniem werd goedgekeurd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers.

Haïti, protest, corruptie
In de Senaat probeerde één enkele senator de goedkeuring van de nieuwe financieringswet te verhinderen door het rapport van de de Commissie Financiën te verscheuren en de stemronde met gezang en belgerinkel te verstoren. Maar uiteindelijk keurde ook de Senaat de Financieringswet met een ruime meerderheid goed.

Een één-tweetje tussen de regering en het parlement, want de parlementariërs komen als grote winnaars uit het nationale budget.

Straatprotesten

Op 12 september barstte uiteindelijk de bom. Na het ongeloof over de inhoud van de nieuwe financieringswet en de verbijstering over de haastige goedkeuring, barstte de bevolking uiteindelijk in woede uit en trok de straat op om haar ongenoegen te uiten.

Via straatprotesten wil het volk de regering ertoe dwingen een nieuw, sociaal rechtvaardiger voorstel uit te werken.

Via deze straatprotesten wil het volk de regering ertoe dwingen de Financieringswet terug te schroeven en een nieuw, sociaal rechtvaardiger voorstel uit te werken. Na het straatgewoel van dinsdag 12 september, volgt een algemene staking op maandag 18 september, en, indien de regering niet op haar stappen terugkomt, nieuwe protesten vanaf woensdag 21 september.

President Jovenel Moïse liet, kort voor zijn vertrek naar New York voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, nog weten dat hij de financieringswet ongewijzigd zou publiceren in het staatsblad…

 

Dit artikel verscheen eerder op de site van MO* en werd geschreven door Pieter Thys, coöperant voor Broederlijk Delen in Haïti