24 april 2017 - Congo

In maart 2017 ging Luk Verbeke, onze programma-verantwoordelijke voor Congo, op dienstreis naar het land. Samen met de lokaal vertegenwoordigster Monique bezocht hij de partners van Broederlijk Delen om een nieuw geïntegreerd streekprogramma 2017-2021 op te starten in Oost-Kasai. Hij brengt verslag uit van zijn bezoek.

De geweldspiraal escaleert

Het werkbezoek aan Oost-Kasai baadde in een ongewone sfeer na de opkomst van de jongerenmilitie Kamwina Nsapu in West-Kasai en de daaropvolgende harde repressie door het leger. In augustus 2016 vond de eerste confrontatie plaats in Dibaya, op zo’n 100 km van de provinciale hoofdstad Kananga. De nieuwe militie viel de overheid en politie aan. Bij de tegenaanval door het leger werd - volgens de officiële berichtgeving - de oprichter en chef van de militie ‘gedood’. Maar dat weerhield de militie er niet van om in september de luchthaven van Kananga in te nemen.

In oktober sloeg de militie weer toe, in Kabeya Kamuanga (Oost-Kasai) deze keer, waar ons streekprogramma zich situeert. Een gepland atelier met boeren moest uitwijken naar de provinciale hoofdstad Mbuji-Mayi. Sindsdien sloeg de militie op verschillende locaties toe in West-Kasai. In december werd Kananga aangevallen en sloeg een belangrijk deel van de stadsbevolking op de vlucht. In maart liepen twee legervoertuigen met een vijftigtal militairen in een hinderlaag van de militie, die 39 militairen ‘onthoofdde’. De geweldspiraal escaleert steeds verder.

Jongeren met magische krachten en eenvoudige wapens

Congo, atelier, boerenOmdat 2 experten van de VN begin maart werden vermoord in West-Kasai, kregen we van de Belgische Ambassade het dwingende advies om Mbuji-Mayi niet te verlaten. Ook onze partner-ngo’s van Oost-Kasai gaven ons hetzelfde signaal. Daarom organiseerden we ook deze keer het atelier met boeren in Mbuji-Mayi. Het werd een vruchtbare bijeenkomst, gekleurd door de getuigenissen van onze partners van PRODEK uit de streek van Kabeya Kamuanga.

De militie blijft iets mysterieus en vaags. Er word gesproken over “jongeren die met magische krachten en eenvoudige wapens in opstand zijn gekomen”. Maar wat wel heel duidelijk is, is de repressie door het leger die na elke aanval volgt.

Omdat het leger geen onderscheid weet te maken tussen militieleden en gewone jongeren uit het dorp wordt algauw iedereen verdacht. In Kabeya Kamuanga gaat dit gepaard met het plunderen en afbranden van vermeende militiedorpen. Wie niet kan vluchten, loopt kans om neergeschoten te worden. Zo zijn in Kabeya Kamuanga naar schatting duizenden huizen afgebrand en telde de VN er 600.000 ondervoede inwoners. Voor de geviseerde dorpen, maar ook de andere dorpen die mee in de klappen delen, is het landbouwseizoen van het najaar 2016 zo goed als volledig mislukt.

Congo, geweld

 

Dringende hulp nodig om een ramp vermijden

Vanuit Kananga horen we getuigenissen over een belegerde stad. De landbouw in de provincie is volledig stilgevallen en de trein uit Lubumbashi komt niet meer. De markten zijn niet meer bevoorraad. Dringende hulp is noodzakelijk als we een ramp willen vermijden. Het leger, bijgestaan door MONUSCO-troepen, patrouilleert door de straten. De mensen blijven bang en voorzichtig in hun huizen en wachten af. Eind maart werd een zogenaamde militiewijk geviseerd en werd een huis-aan-huisoperatie ingezet waarbij alle aanwezige jongeren werden opgepakt en meegenomen, tenzij je je kon vrijkopen met 100 dollar.

In Kinshasa organiseren de noodhulporganisaties zich voor een interventie in Kasai. Monique staat met hen in contact en probeert de link te maken met de partners van Broederlijk Delen in de geviseerde gebieden, o.m. PRODEK in Kabeya Kamuanga en INADES-Formation, dat een antenne heeft in Kananga.

Luk Verbeke, programmaverantwoordelijke Congo