17 november 2017 - Burkina Faso

De Unie van Naamgroepen van Koumbri, een partenerorganisatie van Broederlijk Delen in Noord-Burkina Faso, voert al zo’n 30 jaar strijd tegen de verwoestijning in de regio. Dat is nodig om het milieu te beschermen en de opbrengst van de landbouw te verbeteren. 

Maar levert die strijd ook effectief iets op? Studente Josephine Dalimier deed terreinonderzoek en analyseerde tijdreeksen van satellietbeelden. Wat blijkt? De technieken tegen verwoestijning hebben een impact die vanuit de ruimte zichtbaar is.

Het droge, hete Koumbri

Voor haar onderzoek trok de studente naar Koumbri, een gemeente in Noord-Burkina Faso. Koumbri kent een heet en droog klimaat. Mensen ondervinden dagelijks de gevolgen van klimaatverandering. Neerslag is er erg onregelmatig, de bodem is er hard en mechanische landbouwwerktuigen zijn er niet of nauwelijks. Tot slot wordt de bodem ook verarmd door erosie en ontbossing.

En toch hebben de mensen zich aangepast aan de omstandigheden. De bevolking gebruikt er  verschillende innovatieve technieken om de bodem te verrijken, te herbebossen  en het bestaan er dus leefbaarder te maken.

Burkina Faso, technieken tegen verwoestijning, boom, landbouw

Innovatieve landbouwtechnieken

Geërodeerde, verharde  bodem wordt bijvoorbeeld opengebroken  en ingezaaid met een mengsel van zand en graszaden. Zo kan de grond langzaamaan herstellen.  Op landbouwgrond  worden stenen dijkjes gelegd, waardoor het regenwater de kans krijgt in de bodem te dringen, in plaats van direct weg te lopen. Dat maakt de aarde ook vruchtbaarder.

Ook “geassisteerde natuurlijke regeneratie”, of RNA, wordt ingezet. Natuurlijke scheuten van bomen in een landbouwveld worden niet verwijderd maar beschermd. Soms krijgt hun groei zelfs een duwtje in de rug door de techniek van de zaï. Daarbij worden putjes gemaakt op het veld, die gevuld worden met compost die rijk is aan zaden.   

Verder worden mini-afdammingen aangelegd in kloven. Die filterdijken zorgen ervoor dat de impact van erosie vermindert. Tot slot wordt ook het belang van bomen en bebossing ingezien. Er worden op grotere en kleinere -soms zelfs individuele - schaal bomen aangeplant. Bestaande bossen worden beschermd tegen houtkap.

Ook de beschermde bosgebieden blijken van onschatbare waarde voor de heropleving van de vegetatie en verrijking van de bodem.

Techniek van de zaï, Burkina Faso, landbouw, verwoestijning

Complementaire technieken

Wat stelde Josephine Dalimier nu precies vast? Door satellietbeelden van de laatste 13 jaar naast elkaar te leggen, kon ze de evolutie door de tijd heen en per type techniek bestuderen. En inderdaad, de recentere beelden tonen een verhoogde vegetatiedichtheid op velden waar dijkjes liggen of RNA werd toegepast! Elke techniek heeft zijn eigen werking en zijn eigen impact, zo zegt de studente. Het is dus het best om ze complementair te gebruiken.

Plaats de boom terug in het hart van de landbouw!

Worden er bijvoorbeeld bosjes aangeplant, dan wordt de grond rijker en beter bewerkbaar. Leggen de boeren daar dijkjes aan? Dat komt de grond alleen maar ten goede. Er beginnen dan zelfs plantensoorten spontaan terug te groeien.

Wat Dalimier de lokale boerengemeenschappen zou aanraden? Plaats de boom centraal in de landbouw. Weet dat de geleverde inspanningen een belangrijke, waarneembare impact hebben. En tot slot? Zie de technieken niet los van elkaar, maar zet ze complementair in.