Tussen 2011 en 2016 investeerden banken actief op de Belgische markt in totaal bijna 36 miljard dollar in mijnbedrijven met een bedenkelijke reputatie. Dat blijkt uit nieuw gezamenlijk onderzoek van 11.11.11, Broederlijk Delen en Fairfin/BankWijzer.

Bekende banken als BNP Paribas, Deutsche Bank en ING Group steunen metaalontginningsbedrijven als Glencore, Goldcorp of Newmont Mining. En dit ondanks eigen engagementen en internationale afspraken.

Belfius Bank, VDK Spaarbank en Triodos komen positief uit het onderzoek. Al mag dat in sommige gevallen een pak duidelijker gemaakt worden in het beleid van de bank.

Stuur je bank een klacht.

Maar liefst twee derde van de bij de VN gerapporteerde gevallen van mensenrechtenschendingen door bedrijven wereldwijd gaan over de mijnbouwsector. Idem voor de helft van alle klachten tegen multinationals die bij de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) worden neergelegd. De extractieve sector heeft niet de fraaiste reputatie.

Maar liefst twee derde van de bij de VN gerapporteerde gevallen van mensenrechtenschendingen door bedrijven wereldwijd gaan over de mijnbouwsector. Idem voor de helft van alle klachten tegen multinationals die bij de OESO.

Uitsluitingslijsten

Op basis van VN en OESO-richtlijnen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen belanden een aantal bedrijven op zogenaamde uitsluitingslijsten van sommige kapitaalverstrekkers.

Concreet betekent dit dat een aantal investeringsfondsen er voor kozen niet meer in deze mijnbedrijven te investeren. Ook buitenlandse banken zoals Delta Lloyd, Swedbank Swedbank of de centrale bank in Noorwegen (Norges bank) hanteren deze uitsluitingslijsten.

Ondanks de kwalijke vaststellingen over de mijnsector en verschillende VN-richtlijnen blijven een aantal 'Belgische' banken zwaar investeren in controversiële mijnbouwbedrijven.

Ondanks de kwalijke vaststellingen over de mijnsector en verschillende VN-richtlijnen blijven een aantal 'Belgische' banken zwaar investeren in controversiële mijnbouwbedrijven. De investeringen – die onderzocht werden voor de periode 2011 tot september 2016 – vallen uiteen in leningen en uitgiftes van aandelen en obligaties.

In totaal geeft dat voor de Belgische banken deze cijfers:

  • BNP Paribas: 18,2 miljard dollar

  • Deutsche Bank: 9,4 miljard dollar

  • ING Group: 5,4 miljard dollar

  • KBC Group: 743 miljoen dollar

  • Argenta, Belfius, VDK Spaarbank en Triodos: geen

  • Totaal: 33,816 miljard dollar

Niet alle investeringen zijn even rechttoe rechtaan. Een deel gaat over uitgiftes: aandelen en obligaties die de banken op de markt brengen en dus maar tijdelijk in hun bezit hebben. Maar zelfs zonder deze tijdelijke aankoopoperaties gaat het nog steeds over minstens 20 miljard dollar.

Daarnaast hadden de onderzochte banken in september 2016 nog eens 2,1 miljard dollar aan aandelen en obligaties van de bewuste bedrijven in hun portefeuille. Wat het totaal op 35,916 miljard brengt.

11.11.11-directeur Bogdan Vanden Berghe: "Wereldwijd zijn er tal van cases waar men lokaal protest tegen mijnbouw gewelddadig onderdrukt, de lokale bevolking wordt verdreven of waar de impact op het leefmilieu onomkeerbaar is. Het gaat hier over aanzienlijke bedragen. De banken investeren 36 miljard in bedrijven die aantoonbare negatieve ecologische, sociale of bestuurlijke impact hebben, soms decennia lang."

Eén van de concrete voorbeelden die in het onderzoek aan bod komt zijn de mijnen van Glencore in Espinar, Peru. Broederlijk Delen voerde in 2015 nog campagne rond de mijnbouwproblematiek in Peru.

MVO-beleid

Vreemd is dat zowel BNP Paribas, Deutsche Bank als ING Group een hele reeks mijnbouwgerelateerde doelstellingen en uitdagingen opnemen in hun beleid. Daarmee krijgen spaarders en beleggers onterecht de indruk dat de banken erg goed opletten bij investeringen in de mijnbouw.

Ons onderzoek en deze cijfers wijzen echter op het tegendeel. Andere banken, zoals KBC Group, Belfius Bank, Argenta en VDK Spaarbank hanteren een beleid dat nauwelijks over mijnbouw spreekt. Desondanks (en gelukkig) blijven hun investeringen en financieringen in 'problematische' mijnbouwbedrijven erg beperkt.

Dit onderzoek maakt duidelijk dat het vrijwillige kader zoals dat vandaag geldt onvoldoende is. Wij vragen dus duidelijke en constructieve initiatieven zowel van de overheid als van de sector zelf.

11.11.11, Broederlijk Delen en Fairfin vragen op basis van dit onderzoek met aandrang dat de Belgische overheid de banken aanspreekt op hun investeringen in de mijnbouw. Zeker in het geval van BNP Paribas, waar België hoofdaandeelhouder is.

Investeringen in bedrijven die niet voldoen aan internationale standaarden moeten worden afgebouwd. Tegelijk roepen de organisaties bankenfederatie Febelfin op dringend werk te maken van een sectorinitiatief.

De banken zelf moeten duidelijke uitsluitingscriteria opstellen voor investeringen in de mijnbouw die rekening houden met de specifieke uitdagingen op vlak van mensenrechten en milieuschade.

"Dit onderzoek maakt duidelijk dat het vrijwillige kader zoals dat vandaag geldt onvoldoende is. Wij vragen dus duidelijke en constructieve initiatieven zowel van de overheid als van de sector zelf. Verschillende internationale financiële spelers kwamen al tot die conclusie. Het is daarom hoog tijd dat ook de Belgische financiële sector mee trekt aan de kar. Banken kunnen door een verantwoord investeringsbeleid echt een verschil maken", aldus nog Bogdan Vanden Berghe. 

Download het rapport.