Lesideeën over mijnbouw en grondstoffen

Wil je jouw leerlingen iets bijleren over de oorsprong en de levensloop van onze spullen? Wil je hen laten stilstaan bij de negatieve effecten van mijnbouw in het Zuiden en onze wegwerpcultuur? Is stadsmijnbouw een alternatief? Hoe evolueren we van een lineaire naar een circulaire economie?

Educatief materiaal | Film & reportage | Doe mee | Achtergrond

1. Educatief materiaal

  • Lessenmap ‘Second Life @ School'

    In deze uitgewerkte les ontdek je samen met je leerlingen het mondiale verhaal achter onze dagdagelijkse spullen. Zo gaan we dieper in op de ontginning van grondstoffen en de bijhorende problemen. Daarnaast maak je kennis met de verschillende fasen die een product doorloopt: van grondstof tot afval. Aan het einde focussen we ook op alternatieven om met onze spullen om te gaan.
    Lessenmap 'SecondLife@School' (9.71 MB)

  • Lessenmap ‘Grondstoffen: vloek of zegen?’
    3 lessen van 1 à 2 lesuren over de oorsprong en levensloop van onze spullen. Sluit aan bij de campagne 2015 over mijnbouw in Peru.
    Geschikt voor elke graad.
    Lessenmap ‘Grondstoffen: vloek of zegen?’ (5.12 MB)
  • Lessenmap ‘Laat ze hun plan trekken. Wij trekken mee’
    3 lessen van 1 à 2 lesurenover olieontginning, de grondstoffenvloek, greenwashing door bedrijven en ons grondstoffenverbruik. Ontwikkeld in het kader van de campagne 2012.
    Lessenmap ‘Laat ze hun plan trekken. Wij trekken mee’ (2.27 MB)
    Bekijk het bijhorend kortfilmpje ‘Smash in the face’.
  • Geschiedenisles ‘Mijnbouw of roofbouw: de eeuwige vraag’
    Een geschiedenisles over de grondstoffenproblematiek in de klassieke oudheid, de nieuwe tijd en nu.
    Geschikt voor 1e en 2e graad secundair onderwijs. 
    Geschiedenisles ‘Mijnbouw of roofbouw: de eeuwige vraag’ (3.32 MB)
  • Begeleide workshop ‘Heavy Metal’ (Studio Globo)
    Interactieve werkvormen, filmfragmenten en deskundige begeleiders vergezellen de leerlingen tijdens hun zoektocht naar de waarheid achter onze gebruiksvoorwerpen. Heavy stuff.
    Geschikt voor leerlingen uit 4, 5 en 6 ASO, TSO, BSO en KSO.
    Meer info over de workshop.

2. Film, reportage en sites

  • Website 'Er schuilt vernieling achter je scherm'
    Overzichtelijke website om leerlingen bewust te maken over het tin die in hun smartphones zit. Een groot deel van dit tin wordt gewonnen in Indonesië op de eilanden Bangka en Belitung. De gevolgen van tinwinning voor boeren- en vissersgezinnen op deze eilanden zijn groot. 
    Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld.
  • Film De vloek van grondstoffen (27')
    Veel bedrijven in westerse landen halen hun grondstoffen uit landen in het Zuiden. Dit gebeurt volgens een plundermodel dat niet alleen grote gevolgen heeft voor het klimaat, maar ook voor de socio-economische ontwikkeling van deze landen. Er komen 2 cases aan bod: boskap in Congo en olievervuiling in Ecuador.
    Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld.
  • Documentaire 'Blood in the Mobile' (aangeraden om te kijken van 5’05 t/m 48’15)
    Miljoenen mensen kwamen al om bij gewapende conflicten in Oost-Congo. De illegale mijnbouwindustrie wordt er gecontroleerd door gewapende groepen.Bedrijven van mobiele telefoons kopen van deze 'conflictmineralen'. Nokia wil verandering, maar dit blijkt niet vanzelfsprekend.
    Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld. In het Engels.
  • Game ‘Oligarchy’ (45')
    Leerlingen beheren een mondiaal mijnbouwbedrijf. Leerlingen zijn ‘de slechterik’. Ze moeten voortdurend keuzes maken: “boren we in natuurgebied?”, “kopen we politici om?”... Contextfactoren maken de opdracht niet makkelijker. 
    Het spel is ironisch bedoeld. Niet elke leerling zal dat meteen doorhebben. Speel een game niet zonder goede inleiding en nabespreking.
    Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld. In het Engels. 
  • 'Ons vuil in Afrika', reportage Vranckx (23')
    Elektronische apparatuur die wij niet meer gebruiken belandt vaak in Afrika, onder het mom van tweedehands producten. Deze dumping is volgens de EU-wetgeving verboden, maar het is veel goedkoper dan het milieuvriendelijk te verwerken. In het West-Afrikaanse Ghana halen kinderen de toestellen uit elkaar, op zoek naar koper of tin dat ze kunnen verkopen...
    Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld.
  • 'De slijtageslag', reportage Ter Zake (25')
    De reportage toont de controversiële praktijken van elektronicabedrijven. Vandaag de dag leggen ingenieurs zich erop toe om gebruiksvoorwerpen te ontwikkelen die sneller kapot gaan. Deze geplande veroudering zorgt er voor dat consumenten sneller en vaker geld uit moeten geven en heeft grote gevolgen voor het milieu.
    Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld. 
  • Website 'Het periodiek systeem van de elementen'
    Klik op een element en ontdek de meest relevante toepassingen, krijg informatie over de naam, de ontdekking, het voorkomen, de winning en de bereiding. Interactieve site met videomateriaal over elk element, zeer bruikbaar in bv. lessen chemie.
    Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld.

3. Doe mee

  • Second Life @ School
    Geef oude spullen een tweede leven. Ideaal voor scholen die hun vakoverstijgend project (GIP, vrije ruimte, mini-onderneming…) een innovatieve en duurzame dimensie willen geven. We bieden je een stappenplan, een educatieve toolkit, begeleiding en coaching. Inschrijven kan op elk moment, uitvoering volgens jouw ritme en mogelijkheden.
    Moeilijkheidsgraad: Gemiddeld.
  • De watercalculator
    De doorsnee Belgische woning bulkt van elektronische apparaten, zoals een koffieapparaat, een haardroger, een computer… Zulke apparaten bevatten mineralen zoals koper en goud. Om die mineralen te ontginnen, worden liters en liters water gebruikt. De watercalculator berekent hoeveel water er gebruikt werd voor de productie van jouw elektronische apparaten. 
    Moeilijkheidsgraad: Gemakkelijk.
  • GSM-inzamelingactie
    Wereldwijd wordt naar schatting slechts 1 tot 2% van alle gsm’s gerecycleerd. Hoog tijd dus om daar iets aan te veranderen. Daarom organiseert GoodPlanet in samenwerking met Proximus grootschalige inzamelacties in scholen. Is hergebruik geen optie, dan worden ze gerecycleerd.  Opmerking: Organiseer dit niet op eigen houtje, maar werk samen met erkende organisaties zoals Recupel. Er is immers een strikt wettelijk kader.
    Moeilijkheidsgraad: Gemakkelijk.
  • Geef oude schoolstoelen een tweede leven
    De organisatie koopt oude stoelen, tafels en kasten op. Eén klaslokaal, een kantine of een hele school? Ze doen zowel kleine als grote projecten. Het meubilair wordt gereinigd, gerestaureerd of gerecycleerd. Zo hebben al duizenden stoelen en tafels een 2e leven gekregen. Een voorbeeld van duurzaam materiaalgebruik op school!
    Moeilijkheidsgraad: Gemakkelijk.

4. Achtergrond

Achtergronddossiers, artikels en de visie van Broederlijk Delen op je op de thematische pagina Duurzaam beheer van natuurlijke rijkdommen.