Een punt achter 30 jaar samenwerking in Cambodja, Laos en Vietnam?

30 jaar lang werkten een vijftiental organisaties van Cidse, het internationale netwerk van Broederlijk Delen, samen aan ontwikkelingsprojecten in Cambodja, Laos en Vietnam. Broederlijk Delen had de laatste 10 jaar de verantwoordelijkheid over het internationale team dat in opdracht van de 15 organisaties de programma's opvolgde. Eind dit jaar wordt er een punt gezet achter deze samenwerking. In de week van 30 oktober hadden er om deze reden diverse iniatieven plaats in Cambodja, Laos en Vietnam.

Na de beeïndiging van de oorlog in Vietnam vonden een aantal organisaties van Cidse elkaar om gezamenlijk een aantal projecten te ondersteunen in Vietnam. Het hele land lag in puin, de noden waren immens, maar het was geen evidentie om als NGO mee te werken aan de wederopbouw. Door een aantal goede relaties, onder meer via CCFD, onze Franse zusterorganisatie en de bundeling van krachten met een aantal Cidse-organisaties werden de eerste stappen gezet om mee te werken aan de wederopbouw. Tegen onze tradities in werd er de eerste jaren geïnvesteerd in het bouwen van wegen en bruggen, aanleggen van treinstations en het bouwen van voorzieningen voor gezondheidszorg. Na het einde van het Pol Pot-regime in Cambodja werden deze inspanningen doorgetrokken naar Cambodja en later ook naar Laos.

15 organisaties kwamen samen in een consortium om samen programma's op te zetten in deze drie landen. Via pooling van middelen en de uitbouw van landkantoren in de drie landen werden programma's opgezet rond voedselvoorziening, dorpsontwikkeling, gezondheidszorg. Jaarlijks werd zo samen 2.5 tot 3.5 miljoen euro besteed. Er werd samengewerkt met plaatselijke en regionale overheden - NGO's bestonden niet meer en niet-gouvernementeel werd bovendien gezien als anti-gouvernementeel. Zowaar een hele uitdaging om in deze landen met een communistisch bestuur en een groot wantrouwen naar alles wat met kerk en middenveld te maken heeft, samen te werken. De uiteindelijke doelstelling van het consortium was om te komen tot plaatselijke niet-gouvernementele organisaties die zelf hun toekomst zouden bepalen.

Ook al leek het hele opzet een beetje tegen de natuur van de meeste Cidse-organisaties (en dus ook van BD) - zij zetten nu eenmaal geen programma's op maar ondersteunen programma's van plaatselijke organisaties. Ook samenwerken met deze overheden was ook geen sinecure. Laat ons zeggen dat geen van die landen verre van een democratisch regime had. Toch waren alle betrokkenen ervan overtuigd dat de vorm van samenwerking heel wat voordelen had:

- door samenwerking kwamen we tot heel wat schaalvoordeel. Broederlijk Delen had trouwens op eigen houtje nooit 30 jaar in de drie landen aanwezig kunnen zijn. En door het feit dat we ons samen geëngageerd hadden, was er ook een grote bereidheid om door te gaan totdat de fakkel kon doorgegeven worden.

- door de samenwerking met de drie landen kon er ook geleerd worden van elkaar. Ook al zijn er heel wat verschillen in de context tussen de drie betrokken landen, zeker in 2005, toch valt er heel wat te leren. Evoluties in een bepaald land waren vaak een aanmoediging voor het team in een ander land om verder te gaan op de ingeslagen weg.

Toch was het niet evident om te evolueren naar onafhankelijke organisaties. Voor de plaatselijke kantoren die bemand en bevrouwd waren met lokale medewerkers had het zo zijn voordelen om te behoren tot een internationale familie. Zeker gezien de onzekere juridische context, was dit een belangrijke verzekeringspolis. Bovendien vroeg de ontwikkeling naar zelfstandigheid ook een cultuuromslag binnen de afzonderlijke organisaties. Maar uiteindelijk zijn er op dit punt enorme veranderingen doorgevoerd. Cidse Cambodja is echt een cambodjaanse NGO geworden (DPA) met een eigen raad van bestuur. In Vietnam is de organisatie opgesplitst in een organisatie die zich specialiseert in rurale ontwikkeling en een organisatie die zich toelegt op gemeenschapsontwikkeling. Enkel in Laos is het juridisch nog niet mogelijk om een inheemse organisatie te laten erkennen. Cidse-Laos blijft nog een tijdje verder werken onder de Cidse-vleugels. Maar er is hoop dat ook zij binnen afzienbare tijd hun erkenning kunnen aanvragen.

Broederlijk Delen had de laatste 10 jaar de verantwoordelijkheid over het internationale team dat in opdracht van de 15 organisaties de programma's opvolgde. De laatste jaren waren er in Brussel nog 4 mensen actief om het hele proces van overgang te begeleiden en te ondersteunen. Op het einde van het jaar zit de opdracht van het team er ook op. Zij deden een voortreffelijk werk. Op de slotzitting is evenwel afgesproken om vanuit de initiatiefnemende organisaties ook de volgende jaren te blijven samen werken, niet meer als consortium, maar met de plaatselijke organisaties in de drie betrokken landen.