Professionalisering van boerenorganisaties in Senegal

Caritas Kaolack (°1981) werd opgericht in de droge Sahelstreek om 250 dorpen in de regio Kaoloack en Fatick te voorzien van water. Duurzame watervoorziening en duurzaam waterbeheer zijn nog altijd belangrijke doelstellingen van deze organisatie, maar in de loop der jaren breidde Caritas Kaolack zijn werking uit naar meerdere domeinen en kozen ze voor een meer geïntegreerde visie op ontwikkeling.

Missie
 
Caritas Kaolack tracht de boeren van de regio Kaolack een betere toekomst te garanderen in de droogte van de Sahel en de economische malaise van Senegal. Het moedigt hen aan zich te organiseren, zich te vormen en met vernieuwende ideeën meer inkomsten te garanderen.

Werking van de partnerorganisatie

In het kader van een programma rond plattelandsontwikkeling voorziet Caritas Kaolack ondersteuning op het vlak van waterbeheer, vorming en microkredieten. Op het vlak van waterbeheer graaft Caritas Kaolack waterputten en bouwt de organisatie watertorens om de droogte tegen te gaan. Daarnaast worden er stuwdammen, dijken en watergeulen aangelegd en wordt het water regelmatig gecontroleerd. De plaatselijke bevolking wordt gevormd in het gebruik van al deze middelen. Deze maatregelen dienen niet alleen om te voorzien in de behoeften van mens en dier, maar ook voor landbouwirrigatie, voor herbebossing en voor het ondersteunen van economische activiteiten zoals het maken van kaarsen en zeep.
Caritas Kaolack beheert in het kader van hun programma rond plattelandsontwikkeling ook twee vormingscentra  waar boeren meer leren over het landbouwtechnische: zaaigoed selecteren, ziekten bestrijden,... Ten slotte voorziet het programma rond plattelandsontwikkeling het luik ESOP (L’Equipe Soutien aux Organisations Paysannes ): zes boerenunies en hun vier microfinancieringsinstellingen krijgen in het kader van ESOP structurele steun aangeboden. Deze boerenorganisaties spelen een belangrijke rol in de opbouw van een nieuwe plattelandseconomie die gebaseerd is op de familiale landbouw. Broederlijk Delen steunt binnen Caritas Kaolack, ESOP.

ESOP werkt met de boerenunies rond financiële verzelfstandiging (via spaarbanken, microfinanciering en verscheidenheid van economische activiteiten). Sterke groepen kunnen zo hun stem laten horen in de samenleving en zijn minder afhankelijk van de ideeën van buitenlandse donoren.

ESOP begeleidt deze boerenunies en de spaar- en kredietsystemen. De leden van de unie kunnen er terecht voor een krediet om te investeren in winstgevende activiteiten: een klein handeltje, een schaap om vet te mesten en te verkopen of zaaigoed en meststoffen. Microkredieten zijn kleine kredieten, bestemd voor boeren die niet kunnen voldoen aan de voorwaarden die de banken of kredietmaatschappijen stellen inzake garantie en toch willen investeren. Het extra inkomen uit de winstgevende activiteiten is vaak net wat ze nodig hebben om medicijnen of schoolbenodigdheden te betalen. Veel leden zijn naast het extra inkomen ook erg blij met de mogelijkheid om te sparen. Het laat hen toe wat geld veilig opzij te zetten voor later. De spaarkas verplicht hen immers om het geld op de rekening te laten staan zolang ze een krediet hebben. Ze kunnen het dan ook niet zomaar uitgeven, wat vaak wel gebeurt met het spaargeld dat mensen zelf thuis bewaren.

De leden van de spaar- en kredietkas van de boerenunies zijn vaak bestaande groeperingen van vrouwen of mannen van één dorp. Een groepering van vrouwen bijvoorbeeld bundelde zo de krachten om samen een groentetuin te bewerken. De boerenunie geeft deze groeperingen een extra steun bij de realisatie van hun plannen. De leden kunnen ook vormingsdagen bijwonen over het beheer van het krediet en over de technische aspecten van landbouw, tuinbouw en veeteelt. Aanvankelijk waren het de mensen van ESOP/Caritas Kaolack die vorming gaven, maar ondertussen kunnen de leiders van de boerenunies dat zelf. 

Naast microfinanciering hebben de boerenunies nog andere activiteiten, die meestal specifiek op de landbouw gericht zijn. Veel unies beheren bijvoorbeeld een eigen graanbank, die de oogst opkoopt aan een eerlijke prijs. De graanstock zorgt ervoor dat de leden ook tijdens de periodes van graanschaarste nog aan schappelijke prijzen aan graan kunnen geraken om te zaaien. Als er nog graan over is, zorgt de verkoop aan niet-leden voor een extra inkomen voor de kas van de boerenunie.

Getuigenis

‘Ik woon samen met mijn man Mamadou en onze zes kinderen in Saty Waly, een dorpje niet ver van Kaolack. Zoals alle gezinnen in het dorp leven we hoofdzakelijk van de landbouw. Omdat het regenseizoen vaak onregelmatig is, en het dikwijls moeilijk is om zaden van goede kwaliteit te vinden (vooral pindanoten zijn problematisch), volstaan de opbrengsten van de landbouw niet. Daarom onderneem ik soms activiteiten in de “petit commerce”: af en toe ga ik naar Kaoloack, koop daar mango’s en verkoop ze weer in mijn dorp. Zo kan ik 3 à 4,5 euro verdienen. Op voorwaarde dat ik al wat geld heb om een investering te doen zodat ik de mango’s kan aankopen. Soms krijg ik hiervoor een kleine lening van UGAM: een boerenunie die gesteund wordt door Caritas Kaolack. UGAM verschaft microkredieten aan haar leden en voorziet opleidingen.
Deze boerenorganisatie telt in totaal 822 leden, waaronder 622 vrouwen en organiseert haar leden op het niveau van de dorpen in groepen. De boerengroep van ons dorp telt 33 leden, waaronder 29 vrouwen en vier mannen. Het zijn meestal de vrouwen die activiteiten in de “petit commerce” ontwikkelen (koop en verkoop van groenten, fruit, vis, thee, kaarsen, zeep, …). Die activiteiten maken een groot verschil in het inkomen van ons gezin. De oogst van de landbouw gebruiken we immers vaak om ons gezin te voeden.
Het probleem is echter dat de vrouwen wegens gebrek aan middelen die eerste investering niet kunnen doen. UGAM biedt ons dus de kans om die eerste investering te doen en zo onze eigen plannen te realiseren.
Ik ben sinds 5 jaar schatbewaarder van onze groep. Ik ontvang het geld van de boeren die afbetalen en volg de financiën op. Om die taak goed te kunnen volbrengen kreeg ik een vorming in financieel beheer van Caritas Kaolack. Zo draag ik mijn steentje bij om mijn gezin en andere boeren in het dorp de kans te geven om hun initiatieven te ontwikkelen.’

Khadi Ndiaye, boerin en schatbewaarder