Oeganda: politieke onlusten of massaprotesten tegen hoge voedsel-en brandstofprijzen?

Sinds vorige week trachten oppositieleiders in Oeganda, op initiatief van de voornaamste oppositieleider Kizza Besigye, ‘Walks to Work’ te organiseren uit protest tegen de hoge voedsel- en brandstofprijzen. De prijsstijgingen kunnen er immers toe leiden dat mensen hun transport naar o.a. het werk niet meer kunnen betalen.

Besigye en andere opposanten zijn al verschillende keren opgepakt op beschuldiging van aanzetten tot geweld, maar werden telkens na enkele uren vrijgelaten. Vorige week schoot de politie met traangas en rubberkogels. Besigye werd door zo'n rubberkogel in de hand geraakt. Dit kwam natuurlijk uitgebreid in de pers, met foto's van de omzwachtelde hand.

Het is zo dat de prijzen van voedselproducten en brandstof (en daardoor dus ook een hoop andere zaken) sterk gestegen zijn. Dat heeft te maken met de brandstofprijzen op de internationale markt, maar ook met de - door de overheid sinds lang aangekondigde - lange droogte periode, vooral in 't noorden van Oeganda, door de sterk stijgende inflatie van de Oegandese Shilling, enz.

De oppositie beweert natuurlijk dat de overheid niet de nodige maatregelen neemt en kan nemen omdat de staatskas leeg is. Die is inderdaad leeg omdat Museveni en zijn NRM-partij massaal overheidsgeld gebruikten om uit te delen tijdens de verkiezingscampagne en zo stemmen te kopen.

In die zin heeft de oppositie gelijk dat ze zeggen dat de verkiezingen niet eerlijk verlopen zijn. Er zal ook wel wat gefraudeerd zijn bij de verkiezingen zelf, maar niet in die mate dat Museveni verloren zou hebben. Hij haalde ruim 68 %, Besigye 26 %...

De beschuldiging door de oppositie van intimidatie tijdens en na de verkiezingen is ook begrijpelijk. Sinds de aanslagen door Al Shabaab vorig jaar (omdat Oeganda de belangrijkste leverancier is van militairen voor de Afrikaanse vredesmacht in Somalia) zijn de veiligheidsmaatregelen overal sterk toegenomen. Hierdoor is het straatbeeld - vooral in en rond de hoofdstad Kampala, maar ook elders in ’t land - sterk veranderd. Overal zie je politie en militairen, op alle kruispunten en ronde punten in staan dag en nacht patrouilles, soms zelfs met overvalwagens.

Die aanslagen van Al Sjabaab zijn blijkbaar een gedroomd voorwendsel om onrust in eigen land de kop in te drukken. Museveni is slim genoeg om te weten dat hij alle middelen nodig had om herverkozen te worden en de touwtjes in handen te houden. Dat heeft hij dus goed geregeld met geld en met ‘geweld’ (het militair vertoon is vooral intimidatie, in de praktijk gebeurt er weinig, tenzij het tot onlusten komt, dan staan ze wel paraat).

De huidige onlusten zijn dus meer politiek geïnspireerd dan dat ze een massale volksbeweging zijn. Wat de oppositie niet via verkiezingen klaar kreeg, proberen ze nu via het mobiliseren van mensen tegen die hoge voedsel- en brandstofprijzen. Of het echt tot voedselrellen komt weet ik niet. Er was de voorbije dagen onrust in verschillende steden, maar het politie/militair apparaat blokt alles zeer kort af. Afwachten wie dat het langst volhoudt: overheid of oppositie.