Leven van afval

Bescherming van het milieu nog in complete beginfase in het uiterste noorden van Kameroen

De laatste tijd worden we ‘s ochtends gewekt door het lawaai van de vuilniswagen van HYSACAM. Daarmee gaat die de concurrentie aan met de hanen uit de buurt en met de pauwen van de buurman. HYSACAM is het acroniem voor ‘HYgiène et SAlubrité au CAMeroun’ (Hygiëne en Gezondheid in Kameroen). Deze onderneming begon haar activiteiten in augustus in het uiterste noorden van Kameroen, in Maroua. Haar missie is de stad proper te maken en al het afval op te halen. Ondanks deze positieve evolutie mag men echter niet uit het oog verliezen dat in Maroua, net zoals in elke Afrikaanse stad, een groot deel van de bevolking ‘van het afval’ leeft. Het is een ouderwetse manier van moderne recyclage, een strategie om zijn plan te trekken in een omgeving waar grondstoffen en producten zeldzaam en zeer duur zijn en het leven moeilijk is. Elke dag zie je mensen van alle leeftijden het afval doorzoeken: kinderen, volwassenen, ouderen: iedereen vindt er zijn gading. Sinds de komst van HYSACAM zoeken ze niet meer aan de kant van de weg of langs de oevers van de rivier, maar in de vuilnisbakken.

Is het overleven op afval enkel een teken van armoede? Of is het ook een teken dat de tijden veranderen?
Dat is één van de vragen die de deelnemers aan de conferentie ‘Bescherming van het milieu: hernieuwbare energie en afvalverwerking’ zich hebben gesteld. De conferentie vond plaats op 24 oktober 2008 in Maroua en werd georganiseerd door COPRS-SA (een partner van Broederlijk Delen) onder het beschermend oog van de Communauté Urbaine van Maroua.
Voor degenen die sinds kort nauwer betrokken waren bij deze thematiek, was het antwoord verrassend: het leven van de mens is onlosmakelijk verbonden met afval en dus moet de mens het afval zien als een rijkdom die beheerd, verwerkt en opnieuw gebruikt moet worden in de economie. Sensibilisering moet ervoor zorgen dat de negatieve associaties die het woord afval oproept verdwijnen en dat afval aanzien wordt als een product zoals elk ander gebruiksvoorwerp.

Om dat aan te tonen werden er tijdens verschillende presentaties op de conferentie voorbeelden getoond van afvalrecyclage die al worden toegepast in Maroua of in de directe omgeving.

Een eerste voorbeeld is de ngo AAEDC die plastic afval, plastic zakken (leda in de plaatselijke taal) waarmee de stad bezaaid ligt, platen en flessendoppen recycleert door ze met zand te vermengen. Zand is, zoals leda, materiaal waarover men hier in de Sahelregio in overvloed beschikt. Leda, dat een symbool van welvaart is, komt voor een lage prijs uit buurland Nigeria en wordt door iedereen gebruikt en na het eerste gebruik meteen weer weggegooid. AAEDC zorgt er dus voor dat grote hoeveelheden leda, die anders de straten zouden bedekken, de straatgoten zouden verstoppen of gebruikt zouden worden om vuur te maken (zeer vervuilend), worden opgehaald. Nu worden ze opgewaardeerd en gerecycleerd tot plaveisel waarvan de stabiliteit en duurzaamheid al is bewezen.

Een tweede voorbeeld zijn de makers van makingues, kookpotten gemaakt van gerecycleerd aluminium. Deze ambachtslieden toveren afval uit aluminium, oude motoronderdelen en oude platen om tot kookpotten die erg gewaardeerd worden door de plaatselijke huisvrouwen die er couscous of saus in maken. Recyclage vergemakkelijkt hier het werk van de huisvrouw die de goede kwaliteit van deze potten die plaatselijk worden gemaakt, apprecieert boven de industriële producten van slechte kwaliteit.

Een derde voorbeeld is de ngo COPRES-SA die de productie van biogas door fermentatie van koeiendrek op grotere schaal verspreidt. De organisatie helpt de veetelers net buiten Maroua met de ontwikkeling, de bouw en het gebruik van bio-gistingstanken. Het gebruik van biogas betekent een ‘wapenstilstand’ met de natuur die zwaar te lijden heeft onder de ontginning van houtrijkdommen. Biogas betekent ook een verhoging van de levensstandaard: het vergemakkelijkt het koken waarvoor  niet langer hout moet worden gekapt.

Een vierde voorbeeld is de ngo Enviro Protect dat de verwerking van biologisch afbreekbaar afval tot compost (het grootste deel dus van het stedelijk afval) mogelijk maakt. Dankzij deze vorm van recyclage produceert men een hoogwaardige natuurlijke meststof waardoor ook de biologische landbouw wordt opgewaardeerd.

Deze conferentie is slechts het begin van een lange weg, het is een uitdaging voor een hele generatie. De verwachtingen zijn hooggespannen : biologisch afbreekbaar afval verzamelen en bij de bron sorteren om het moeiteloos te kunnen recycleren en op die manier biomassa te leveren aan gezinnen. Het ontwikkelen van een platform, wat één van de voornaamste eisen van de deelnemers was, heeft net op tijd de basis gelegd voor deze samenwerking en laat bijvoorbeeld toe nieuwe gemeenschappelijke projecten te identificeren, op poten te zetten en gezamenlijk te beheren. De uitdaging is er, nu moet ze enkel nog worden aangegaan!

Voor bijkomende informatie: http://copres-sa.e-monsite.com/