Latijns-Amerikaans partnerseminarie van Broederlijk Delen in Quito, Ecuador op 17-19 oktober 2006

Latijns-Amerika is een megadivers continent op het vlak van landschappen, klimaten, culturen en natuurlijke rijkdommen. Maar al deze rijkdom aan biodiversiteit, mineralen, petroleum, bossen en water is al dikwijls eerder een vloek dan een zegen gebleken.

De meerderheid van de Latijns-Amerikaanse landen blijft immers beheerst door een economisch denken op korte termijn, gebaseerd op ongelijkheid en onduurzame exploitatie van de hernieuwbare en niet hernieuwbare rijkdommen. De visie van de natuurlijke rijkdommen als louter economische factor overheerst, iets dat enkel waarde krijgt als ze worden  geëxploiteerd en omgezet in een “nutsgoed”. Op midden- en lange termijn hebben al deze “El Dorado’s” een hoge kost betekent op sociaal vlak en voor het milieu. Op bepaalde momenten hebben ze de hoop gevoed dat via die weg Latijns-Amerika de uitweg zou vinden uit de armoede, terwijl de echte en zo broodnodige economische en sociale hervormingen uitbleven.

Na de kolonisatoren zijn nieuwe actoren op het toneel verschenen. De neoliberale logica van de laatste decennia heeft de nationale staten ontmanteld en hun soevereiniteit aangetast. In het tijdperk van de neoliberale globalisering hebben de transnationale ondernemingen een erg belangrijke economische en politieke macht verworven; ze zijn de meest begunstigden van de zogenaamde structurele aanpassingen die gepredikt worden door de internationale financiële instellingen en van de “vrije handel” die opgelegd wordt door de Wereldhandelsorganisatie en via TLC – Vrijhandelsakkoorden. Deze gaan hand in hand met een reeks maatregelen en infrastructuurwerken die de exploitatie en de export van de natuurlijke rijkdommen van het continent moeten faciliteren.

Hiertegenover staat de dagelijkse strijd van de gemeenschappen, de inheemse volkeren, de vrouwen en mannen om hun levenswijze te behouden, hun rechten te doen gelden, goed te leven zonder angst om aangetast te worden door vervuiling of verjaagd te worden van hun leefgebied. Er rijzen stemmen die het dominante model bekritiseren, vaak geïnspireerd door de inheemse cosmovisie waarin de aarde, de mineralen, het water en de biodiversiteit veel meer betekenen dan exploiteerbare goederen. Er zijn tekenen van hoop, tekenen van solidariteit en nieuwe allianties die de geopolitieke en culturele barrières overstijgen. Er gebeuren belangrijke verschuivingen in de machtsverhoudingen, zoals bijvoorbeeld in Bolivia, die de mogelijkheid openen om te breken met een lange traditie van diefstal en uitbuiting. Dit soort ervaringen dwingen tot een diepgaande discussie.  Er is grote nood aan alternatieve modellen van beheer van de natuurlijke rijkdommen die duurzaam zijn en respect hebben voor culturele diversiteit en die ten dienste staan van de sociale rechtvaardigheid.

De doelstellingen van het seminarie:

1. Zichtbaar maken en socialiseren van de veelheid aan dimensies van de problematiek van de natuurlijke rijkdommen en van de verschillende manieren om er rond te werken.
2. Het maken van een analyse van de macht- en controlemechanismes die de extractie en het onduurzaam gebruik van de verschillende natuurlijke rijkdommen bevorderen en die zich doorheen de geschiedenis van het continent hebben gemanifesteerd. Contextualiseren van de sociale en milieuconflicten binnen dit ruimer raamwerk.
3. Uitwisseling en versterking van de strategieën en de succesvolle ervaringen van strijd in de gemeenschappen en maatschappijen die opkomen voor de verdediging van hun natuurlijke rijkdommen en het duurzaam beheer en gebruik ervan. Een analyse maken van de factoren die hebben bijgedragen tot het succes en van de nog hangende uitdagingen.
4. Faciliteren van de ontmoeting en samenwerking tussen relevante actoren die zich inzetten voor de bescherming, het duurzame beheer op basis van rechtvaardigheid van de natuurlijke rijkdommen.

Verloop van het seminarie

Het werden drie intense dagen van uitwisselen en beluisteren van elkaars ervaring met 47 deelnemers uit 10 Latijns-Amerikaanse landen en 9 deelnemers uit Europa. Alma De Walsche, journaliste bij Mo* was erbij en stelde in opdracht van Broederlijk Delen een tekst samen die, op basis van de getuigenissen en uiteenzettingen,  de uitdagingen op een rijtje zet.