Interview met Fr. Joy Areeckal: 'Eerst werken aan zelfvertrouwen'

Fr. Joy is sinds drie jaar actief in Boipariguda block ter ondersteuning en empowerment van de tribal en dalit bevolking. Zijn voornaamste werkmethode hiervoor is het oprichten en begeleiden van Self Help Groups of SHG’s. Dit doet hij samen met een team van sterk gemotiveerde sociale werkers. Samen werken zij onder de naam SEARCH VIKASH MANCH.

Wat was je motivatie om betrokken te raken in het leven van de tribal en dalit gemeenschap en zodoende SEARCH op te richten?

Dan moet ik eerst situeren vanwaar mijn interesse gegroeid is. Tijdens mijn opleiding als priester in Raygada (Orissa), had ik een rector die me meenam naar de verschillende dorpen, waar mensen woonden die genegeerd werden door de overheid. Het was een ware confrontatie met de realiteit. Deze mensen hadden geen degelijke huisvestiging, noch kleren en hadden meermaals te maken met onvoldoende of ongevarieerde voeding. Zo leerde ik geleidelijk aan hun sociale, culturele en economische problemen kennen en begrijpen. Deze levensomstandigheden waren voor mij een grote schok. Waar ik woonde (Kerala), hadden de mensen een meer kwaliteitsvol leven en had ik deze levensstandaard als vanzelfsprekend genomen voor heel India. Gedurende mijn 9-jarige opleiding was ik ten zeerste onder de indruk. Na mijn vorming ging ik naar Berhampur (Orissa), waar vele rijke mensen leefden. Maar daar was ook één klein dorp, dat ik regelmatig bezocht. Zij waren geen tribals, maar gewoon arme mensen. Met hen had ik veel gesprekken over hun leefomstandigheden en verwierf ik meer inzicht in hun situatie.

Bij mijn tweede benoeming als priester, zocht ik eveneens een dorp op en probeerde er te werken rond alfabetisering. Want dit is toch één van de basisbehoeften in het leven. Als men niet kan lezen of rekenen, is het risico dat men in de dagelijkse activiteiten bedrogen wordt groter. Bijvoorbeeld je wil op de markt een deel van je oogst verkopen, maar je kan niet optellen of je moet een formulier bij de politie ondertekenen, maar je weet niet wat er staat.

Tijdens mijn derde benoeming richtte ik in verschillende dorpen -na vele gesprekken en peilingen naar de noden van de mensen- Community Based Organisations (CBO’s) en spaarprogramma’s op. Daarnaast deed ik een beroep op verschillende welzijnsprogramma’s van de overheid. Achteraf bekeken heb ik hieruit veel geleerd om de tribal gemeenschap beter te leren kennen en begrijpen. Deze kennis heb ik meegenomen naar mijn volgende plaats als priester waar meer dan 100 dorpen waren en de meerderheid ervan samengesteld was uit tribals.

Ten slotte ben ik in Govindapally (Orissa) beland. Als een priester had je daar niet veel werk, omwille dat er bijna geen katholieke personen in dit gebied woonden. Ik had dus heel veel tijd om bezoeken te brengen aan de verschillende dorpen in de streek, hun lokale context te bestuderen en kleine enquêtes af te nemen. M.a.w. ik had bijna twee jaar om me in te werken in projectactiviteiten, waar ik nu al drie jaar mee bezig ben.

Mijn interesse voor deze mensen is hoofdzakelijk gebaseerd op het feit dat het hier om personen gaat die genegeerd worden door de overheid. Weliswaar niet op papier, maar wel in de realiteit. De regering voorziet inderdaad verschillende beleidslijnen ter optimalisering van hun levensomstandigheden, maar deze blijven jammer genoeg meestal dode letter. Dit brengt met zich mee dat ze uit de samenleving worden gesloten. Voor de mensen heeft dit tot het gevolg dat ze zich onvoldoende belangrijk voelen en eerder een subject dat tracht te overleven, dan een volwaardig persoon. Het eerste wat ik dan ook wil bereiken is hen een nieuwe vorm van zelfvertrouwen teruggeven. Ze hebben externe ondersteuning nodig. Het addertje onder het gras hier, is dat je ze te afhankelijk kan maken van deze ondersteuning. Daarom wil ik ze eerst organiseren en hen vormingskansen geven. Op deze manier kom je langzaamaan in hun leven verzeild en krijg je die dialoog waardoor je gezamenlijk aan verandering kunt werken. Momenteel voelen zij zich zo onwaardig, omdat ze door de eeuwen heen altijd al onderdrukt geweest zijn. Zij behoren niet tot het kaste systeem en door daar buiten te staan, worden ze ook buiten de Indische samenleving gesteld. Vandaar mijn klemtoon op zelfvertrouwen en vorming/educatie. Als het me lukt om deze minderwaardigheidsgevoelens weg te nemen bij deze mensen, hebben we de gelegenheid om kennis te maken met een liefdevol, hulpvaardig en gemeenschapsvolk, dat niet uitgebuit wordt omwille van deze kenmerken. Momenteel komen deze geapprecieerde eigenschappen van de tribals sterk onder druk te staan. Door het vele misbruik tegen hun en tegenslagen die ze hebben moeten ervaren, worden zij ook langzamerhand een meer individueel volk.

In December 2001 heb ik dus SEARCH opgericht. Mijn project was gelanceerd, hoewel het de eerste drie maanden niet die naam droeg. Want gedurende drie maanden kon ik bijna niets verwezenlijken. En dat alleen omdat ik werkte onder het label van een Katholieke organisatie. Het creëerde vele misverstanden en ondanks het feit dat mijn staff hoofdzakelijk Hindu’s zijn, slaagden ze er niet in de mensen te overtuigen, dat ik niet de bedoeling had om te bekeren. Daarom doopte ik mijn project met de naam SEARCH. SEARCH staat voor Society of Education and Rural Care of Health. Binnen de drie maanden begon het project vlotjes te lopen, de naam vormde geen enkele barrière meer.

Merk je vandaag nog, dat je werk wordt beïnvloed door het feit dat je een katholieke priester bent?

Ja, zelfs tot vandaag wordt dit tegen me gebruikt en dan voornamelijk door de oppositie. Deze bestaan hoofdzakelijk uit rijke landheren, geldschieters, aannemers en lokale politici. Zij voelen namelijk hun macht op de tribals slinken. Laatst was er in één van onze dorpen een aannemer al begonnen met de bouw van een brug. Dit was een vroege start, want deze verantwoordelijkheid was door de overheid nog aan niemand toegewezen. Maar deze aannemer wou deze opdracht krijgen en wou niet de gewone wettelijke regels volgen. Door met de bouw te beginnen, wou hij iedereen voor een voldongen feit zetten. De mensen uit het naburige dorp waren dit te weten gekomen en hebben nu klacht ingediend en eisen dat het herbekeken zal worden. Ook zij willen deze brug aanleggen, want dat betekent werkgelegenheid. En daarnaast ook een meer kwaliteitsvolle brug. Want vaak maken deze aannemers de brug in slechtere staat, zodat er vlugger herstellingswerken nodig zijn en er zodoende weer geld aan kunnen verdienen. Deze aannemer is natuurlijk helemaal niet tevreden met deze situatie. Hij had niet verwacht dat deze mensen gingen opkomen voor hun rechten en wettelijke stappen gingen ondernemen. Maar dat is juist ons (SEARCH) werk! We organiseren de mensen en werken samen ter verdediging van de rechten die hun toekomen. Op deze manier verkleinen we de kans dat ze worden uitgebuit en verhogen we de kans dat hun zelfvertrouwen wordt opgekrikt.

Zo nemen de Self Help Groups (SHG’s) overheidswerk aan en hebben ze geld om op de bank te storten dat ze later kunnen investeren. Dit heeft natuurlijk invloed op de geldschieters, die ineens hun chantage- en uitbuitingsmogelijkheden zien verdwijnen en daardoor een stuk minder machtig worden.

M.a.w. de oppositie verliest hun macht en proberen deze angstvallig te behouden door de oorzaak hiervan aan te pakken. In dit geval ben ik dat. Ze proberen de mensen te overtuigen dat ik hen wil bekeren. Ze hebben er zelfs eens een artikel in de krant over gepubliceerd. Ze hebben echter nooit één enkel bewijs kunnen vinden. Met als resultaat dat de overgrote meerderheid van de bevolking deze beschuldigingen niet aanneemt.

Wat viel je het meeste op met je eerste contact met de tribal en dalit groepen?

Toen ik hun moeilijkheden zag, was ik enorm aangedaan. Ik wist niet eens dat tribals bestonden. Nu weet ik dat zelfs tribals leven in Kerala, waar ik vandaan kom. Hun levenswijze was vergelijkbare als deze van de dieren. Ze hadden geen drinkwater, geen huis, bijna geen kleren en ze leefden van alles wat ze konden vinden en eetbaar was.

Welke activiteiten worden door SEARCH voortgestuwd?

Micro-financiering spaarplan
Oprichten en ondersteunen van SHG’s
SHG federatie, dat we VIKASH MANCH noemen. De federatie zien we een deel van onze strategie voor wederzijdse ondersteuning en zo het gevaar van afhankelijkheid te doorbreken. Door de SHG’s samen te groeperen, kunnen ze bij elkaar te rade gaan, maar ook samen afspraken maken en soms zich als één groep profileren.

Educatie (voornamelijk alfabetisering)
Formele educatie: Hierbij denk ik aan het internaat dat we hebben opgericht, zodat de kinderen naar de nabij gelegen scholen kunnen gaan, maar ook aan onze brugklassen. Zij zijn een nieuw project en bevinden zich momenteel nog in de experimenteerfase. In de brugklassen pogen we kinderen die een aantal jaar onderwijs mislopen hebben bij te werken, zodanig dat ze op school nagenoeg bij hun leeftijdsgenootjes kunnen instappen.

Informele educatie: Hier gaat het veeleer om functionele zaken aan te leren, zoals je naam en adres kunnen schrijven. Momenteel leggen wij hier de grootste nadruk op, omdat de meerderheid nooit naar school is geweest.
Met educatie proberen we ook indirect heel wat te bereiken. Zo trachten we om het vraagstuk van kinderarbeid aan te pakken en de kinderen een minimum aan onderwijs te voorzien, of proberen we het alcoholprobleem in te dijken.

Gezondheidsactiviteiten: in de dorpen bevindt zich heel wat ongeschreven kruiden wijsheid. Wij proberen om dit te promoten, omdat het een heel goedkope manier is om te genezen en vaak ook de enige betaalbare wijze is voor arme mensen. De kosten voor de Westerse medicatie zijn namelijk veel te hoog.

Het verstevigingen van Community Based Organisations (CBO’s) en Village Development Committees. Zo richten we verschillende jeugd-, ouder-, vrouwen-, kinder-, boeren-, etc. groepen op. Met al deze verschillende basisgroepen proberen we taken op te nemen die de ganse gemeenschap aanbelangen. Ik denk hier onder meer aan gezondheid, educatie en bewustwordingsprocessen (hun rechten, maar ook over HIV/AIDS, alcohol, etc.). Het is eigenlijk een soort coördinatieorgaan. Maar we promoten ze voornamelijk omdat ze traditioneel gezien al bestonden en we dit willen versterken.

Zo denken we er nu ook aan om een Farmers Cooperate Movement op te richten. Het is iets soortgelijks zoals onze SHG federatie. Het hoofddoel van deze boerenvereniging zou zijn om hun economisch gezien meer standvastiger te maken. Hun financiële situatie wordt voornamelijk bepaald door de landbouwactiviteiten. Met deze basisbeweging zouden we de boeren trainingen kunnen laten volgen i.v.m. het telen van gewassen of kunnen we grote hoeveelheden kwaliteitsvolle zaden kopen tegen een voordelige prijs.

4 a. Welke moeilijkheden ervaar je bij deze activiteiten?

De voornaamste is financiering. Je moet heel goed nadenken wat je waar je het geld gaat aan gaat besteden, wat het meest nodig is.
Daarnaast zijn de communicatiemogelijkheden en toegangswegen ook niet altijd evident. In de meeste dorpen is er geen electriciteit, dus vlug even bellen kan niet. De wegen naar de dorpen zijn ook niet altijd bereikbaar. Met de motto geraak je wel in de meeste dorpen, maar dan moet je natuurlijk geen rivieren door. Of tijdens het regenseizoen zijn heel wat dorpen afgesloten door de hevige regens en het hierdoor sterk gestegen waterpeil.

Maar het gebeurt ook niet zelden dat je op weg naar een dorp een beer of een ander wild dier tegenkomt.
Gelukkig vormt de taal geen probleem. Het team van sociale werkers zijn allemaal afkomstig uit de dorpen zelf. Ze kennen als geen ander de gewoontes en de taal van van de dorpelingen.

De beperkingen zie ik niet als een groot struikelblok. We bevinden ons in de mogelijkheid om ons werk te verrichten en dat is het voornaamste.

4 b. Wat is de kracht van SEARCH?

Mijn toegewijde sociale werkers! Zij begrijpen de mensen en hun moeilijkheden. En je ziet ze er echt in groeien! Vroeger voerden ze gewoon hun werk uit. Ze hadden bijna geen ervaring en ik had hun geselecteerd op enkele gesprekken en gesprekken met andere mensen die hen kenden. Van in het begin waren ze heel gemotiveerd en leerden ze bij. Vandaag nemen ze zelf steeds meer initiatief. Dit is een evolutie die ik alleen maar kan toejuichen!

Daarnaast krijgen we ook de volle steun in het hele projectgebied. Zelfs wanneer iemand een misverstand zaait, blijven de mensen ons ondersteunen.

Verder krijg ik ook vaak steun van mijn bisschop, zowel op moreel als adviserend vlak.
Maar ook van de donororganisatie krijg ik veel steun. Daarnaast zorgt hun financiële steun ervoor dat we heel wat dorpen kunnen bereiken met SEARCH en zodoende geïntegreerd ontwikkelingswerk kunnen doen.

Hoe zie je de toekomst van de tribals en dalits? Denk je dat er een zeker compromis zal ontstaan tussen hun levenswijze en deze van de eisende samenleving? Of denk je dat hun cultureel erfgoed langzaamaan zal verdwijnen?

Ze zullen zeker geen compromis sluiten vanuit hun cultuur. Ze moeten geaccepteerd worden. Wanneer ze studeren, zijn ze niet in hun dorp en spreken ze Oriya en eten Indisch. Maar wanneer ze terug thuis zijn, praten ze hun eigen tribal taal en zie je geen enkele Indische gewoonte meer. De tribals die gestudeerd hebben zullen zeker hierdoor beïnvloed zijn, maar zij zullen nooit hun achtergrond verloochenen. Natuurlijk kan je dit niet veralgemenen. Er zijn tribals die ergens een hoge functie krijgen en vergeten tot wie ze behoren. Dit willen we ten alle kosten vermijden, want zulke posities kunnen ze juist aanwenden om hun gemeenschappen op te waarderen. Maar tot nu toe hebben we hier geen ervaring mee.

Daarom vinden we het belangrijk om ook morele educatie te geven. Wat zijn hun normen en waarden en wat vinden zij belangrijk in het leven? Op deze manier hopen we dat ze door educatie zich niet gaan individualiseren en gaan afscheiden van hun gemeenschap.
Maar om op je vraag terug te komen, ik zie cultuur voornamelijk als een ‘levend wezen’. Cultuur is dynamisch: het groeit en verandert continu.

Er zal altijd een geleidelijke verandering zijn, want geen enkele cultuur blijft dezelfde. Maar de persoonlijke identiteit zal wel blijven bestaan, ze ervaren geen identiteitscrisis. Neem nu de Bonda stam, eens zij naar school gaan, zijn ze vaak niet meer geïnteresseerd om hun traditionele kleren (boomkralen) terug aan te trekken. Maar ze behouden wel hun waarden en normen. M.a.w. enkel aan de buitenkant is er iets veranderd, maar aan de binnenkant is nog alles hetzelfde.

Aanvaarden tribals de ondersteuning van buitenstaanders?

Ze aanvaarden ze enkel wanneer ze merken dat het om intentionele en oprechte ondersteuning gaat. Dat het niet de zoveelste financiële winstmethode is voor de buitenstaander. Hier in India worden tal van NGO’s opgericht door privé personen. Vaak zijn deze een dekmantel om een persoonlijk inkomen door subsidies te genereren en te waarborgen. Dit veroorzaakt bij heel wat dorpen ontgoocheling en wantrouwen t.o.v. NGO’s.

De sociale werkers van SEARCH gingen in het begin altijd naar de mensen wanneer er moeilijkheden waren. Ze waren bijvoorbeeld ziek en hielpen hen naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Deze kleine gebaren, zorgde ervoor dat de mensen langzaamaan vertrouwen wonnen in SEARCH.

Vandaag de dag zijn onze sociale werkers eerder adviseurs. Mensen gaan naar hun toe om hen te consulteren en handelen dan.

We wensen je nog veel succes toe met SEARCH!

(4/8/’05, Koraput)