Haiti: Een moeizame heropbouw

Welke heropbouw voor Haïti?
Onze plaatselijke organisaties uiten kritiek op de regering.

Van de regen in de drop.

Terwijl de overlevenden hun doden proberen te vergeten en ze ergens onderdak, eten en drinkwater proberen te vinden, beginnen de eerste regenwolken van dit seizoen dagdagelijks over Haïti te scheren. Veel eerder dan verwacht. De voorbije weken waren het nog zwakke buien, maar nu worden het al echte tropische regens. In nog geen minuut tijd zijn de mensen tot op het bot doorweekt. In normale tijden rennen de Haïtianen bij de eerste druppels om zo snel mogelijk thuis of onder een toevallig afdak te schuilen. Maar het zijn geen normale tijden, na de aardbeving staat er nauwelijks nog een huis of een afdak recht, laat staan dat mensen er durven onder staan.

Men schat dat ongeveer een anderhalf miljoen mensen leven in tijdelijke constructies. In de grote kampen, waar mensen niet alleen in tenten wonen, maar ook gewoon onder schamele zeiltjes plastiek, is de situatie ronduit desastreus aan het worden. Door de regens is de grond nu al in modder herschapen. Het is vooral in de maanden mei en juni en ook in september, dat dagdagelijks, meestal 's avonds, harde regens huishouden. Ook nieuwe grondverschuivingen en modderlawines zijn te verwachten. En ook cyclonen durven wel eens overtrekken...

Préval, de president van Haïti, heeft daarom laten weten van onderdak een absolute prioriteit te maken en ook de internationale urgentiehulp heeft al aan de alarmbel getrokken. Het volstaat niet om duizenden tenten op te sturen. Er moeten grote, veilige terreinen gezocht worden om die te zetten, en die plaatsen moeten voorzien worden van stevige sanitaire installaties. Want de kampen zouden er wel eens voor lange tijd kunnen staan.

De civiele maatschappij vraagt inspraak.

De Haïtiaanse Colette Lespinasse, coördinatrice van de plaatselijke organisatie "Groupe d'Appui aux Réfugiés et Rapatriés" (GARR), klaagt  op Alterpresse, de Haïtiaanse nieuwssite van onze partnerorganisatie Groupe Médialternatif, de traagheid van de Haïtiaanse regering aan.

Deze mensenrechtenactiviste stelt dat het de verantwoordelijkheid is van de Haïtiaanse staat om zo snel mogelijk gronden vrij te maken voor vluchtelingenkampen. De internationale hulporganisaties kunnen zich immers niet inmengen in deze, dikwijls netelige, onteigeningskwesties. De bevolking moet zo snel mogelijk richtlijnen ontvangen om te voorkomen dat dezelfde fouten als tevoren worden gemaakt. Vele gronden zijn immers extreem kwetsbaar en absoluut ongeschikt om te bouwen.

Colette Lespinasse wijst op de historische mogelijkheid om nu te breken met een verleden dat al te vaak geen rekening hield met de noden en de creativiteit van de mensen. De positieve krachten, zowel binnen de regering als binnen de civiele maatschappij, moeten zich samenbundelen om een écht reconstructieplan op te stellen. Een proces waarbij zo snel mogelijk actief met de bevolking gecommuniceerd moet worden.

Onze partnerorganisatie "Plateforme de plaidoyer pour un développement alternatif" (PAPDA), richt zich, bij monde van hun directeur Camille Chalmers, vooral tot de internationale gemeenschap. PAPDA stelt dat er bij het opstellen van een reconstructieplan voor Haïti vooral veel dure "technocraten" en vertegenwoordigers van internationale instellingen betrokken zijn. De Haïtiaanse civiele maatschappij kan eind maart haar opmerkingen geven, maar volgens PAPDA zal het plan dan al grotendeels vastliggen .

Camille Chalmers wil ook dat de nationale landbouwproductie betrokken wordt bij de heropbouw. Massale voedselhulp kan een zeer nefaste rol spelen omdat ze, bij ondoordacht gebruik, de nationale productie kan verdringen. De lokale boeren zullen dan opnieuw de dupe zijn. Niet alleen PAPDA, maar ook bijvoorbeeld onze partners ITECA en VEDEK werken daarom nu eens te meer aan een duurzame landbouw.

Geen militairen, maar een eerlijke kans op ontwikkeling.

De Haïtiaanse organisaties "Solidarité Femmes Haïtiennes" (SOFA) en het "Plateforme des Organisations Haïtiennes des Droits Humains" (POHDH, tevens een partnerorganisatie van Broederlijk Delen) kaarten op hun beurt, samen met PAPDA, de militarisering van de hulp aan .

Zij constateren dat er duizenden militairen naar Haïti gezonden werden, maar vragen zich af waar de oorlog is. Waarom moet een burgerbevolking in nood opgezadeld worden met tanks? Ondertussen zijn er, na nationale en internationale kritiek, al veel - vooral Amerikaanse - militairen terug naar huis, maar nog steeds wordt er in militaire aanwezigheid geïnvesteerd. Maar kunnen we dit geld niet gebruiken om de resterende schuldenlast van Haïti voor eens en voor altijd kwijt te schelden? En Haïti niet nogmaals opzadelen met nieuwe moeilijk af te lossen leningen , zoals het Internationaal Muntfonds (IMF) net na de aardbeving spijtig genoeg weer deed.

Vrijhandel, steun aan de plaatselijke economie?

Ook de economisch partnerschapsakkoorden (EPA's) die de Europese Unie al zolang wil afsluiten met vele arme landen, waaronder Haïti, worden verkocht als een kans voor Haïti, terwijl onze partners ter plaatse allang van het tegendeel overtuigd zijn.

Dergelijke vrijhandelsakkoorden tussen een arm land enerzijds, en een machtig economisch blok zoals de Europese Unie anderzijds, zijn doorgaans vooral voordelig voor die laatste. Bij het openstellen van de grenzen, kan een sterk land immers haar eigen productie door subsidies beschermen, maar een arm land verliest bij het afschaffen van de importtaksen nagenoeg elke controle. De afgelopen decennia is, als gevolg van dergelijke vrijhandelsakkoorden, de Haïtiaanse rijstteelt bijna van de kaart geveegd door goedkope importrijst afkomstig uit de VS.

Onze partner ITECA (Institut de Technologie et d’Animation) laat weten dat de vele doden van de recente aardbeving niet alleen aan de schaal van Richter te wijten zijn, maar ook aan de sociaaleconomische ongelijkheid. Neoliberale maatregelen en een cynische politieke kaste creëerden een importeconomie die alleen de rijke klasse ten goede kwam. De plaatselijke landbouw gaat kapot. Mensen zoeken zich een toekomst in de stad en vervoegen daar de honderdduizenden werklozen. De regering heeft nooit moeite gedaan om de chaotische stadsontwikkeling tegen te gaan.

Broederlijk Delen steunt een duurzame heropbouw.

In deze moeilijke situatie gaan wij verder met het ondersteunen van onze 18 partnerorganisaties, die bezig zijn rond duurzame landbouw en mensenrechten. Zij bewijzen al jaren, dikwijls in even moeilijke situaties, een visie, plannen en projecten te hebben om Haïti reële kansen te geven op een ontwikkeling die rekening houdt met de zwaksten.

Broederlijk Delen ondersteunt daarom ook de bekommernissen van onze partners in Haïti en vraagt dat de welkome solidariteit die nu vanuit de Europese landen betoond wordt aan de Haïtiaanse bevolking, hand in hand zou gaan met een economisch handelsbeleid dat Haïti een eerlijke kans geeft op ontwikkeling.

—

1. Haïti-Séisme : « Le GARR préoccupé par "l’inaction du gouvernement', appel à une meilleure gestion de la population déplacée », 26 février 2010, Alterpresse : http://www.alterpresse.org/spip.php?article9307
2. Beverly Bell, « Whose Needs? Whose Assessment? As reconstruction planning begins, Haitian grassroots groups have their own thoughts about assessing post-disaster needs. », 26 februari 2010. http://www.yesmagazine.org/blogs/beverly-bell-in-haiti/whose-needs-whose-assessment
3. PAPDA , «La déclaration de Montréal sur la situation en Haïti» http://www.papda.org/article.php3?id_article=607
4. 11.11.11, « Standpunt van de ngo's over de IMF-lening toegekend aan Haïti », http://www.11.be/component/one/artikel/detail/standpunt_ngo_s_over_limf_lening_toegekend_aan_haiti,108444