Gaza: de grootste openluchtgevangenis ter wereld

Gaza wordt wereldwijd geassocieerd met bittere armoede, radicalisering en raketten. Toch was de smalle kuststrook ooit welvarend. De meerderheid van de mensen heeft ook niets op met geweld maar wil vrede, in de eigen samenleving en met Israël. Sinds de start van het vredesproces in de jaren negentig, sluit Israël het gebied af van de wereld. Het creëerde de grootste openluchtgevangenis ter wereld en maakte de kans op een gezamenlijke toekomst voor Palestijnen en Israëli’s kleiner.

Israëls afsluitingsbeleid kende een negatieve climax nadat Hamas de macht overnam in 2007 en de raketaanvallen op Israël toenamen. Israël verklaarde de Gazastrook tot ‘vijandige entiteit’ en legde een nooit eerder geziene commerciële blokkade op die Gaza op de rand van totale instorting bracht. In december 2008 lanceerde het ook de militaire operatie ‘Gegoten Lood’ en vernielde het op massale schaal infrastructuur zoals huizen, ziekenhuizen, scholen en bedrijven. Zowel Israël als de Palestijnse gewapende groeperingen pleegden oorlogsmisdaden volgens het Goldstone-rapport. De lokale bevolking is armer dan ooit en is grotendeels afhankelijk van voedselhulp. De illegale tunneleconomie floreert ook als nooit tevoren. Deze collectieve bestraffing bracht niet zozeer Hamas als wel de burgerbevolking op de knieën.

De huidige crisis in Gaza is in de eerste plaats een waardigheidscrisis. De fundamentele rechten van gewone mensen, zoals toegang tot voedsel, gezondheidszorg, onderwijs, werk, en vrij verkeer worden elke dag opnieuw geschonden. De strijd voor het einde van de blokkade is er één voor respect van hun basisrechten, te beginnen met hun recht op leven.

De Europese Unie kijkt toe op deze crisis maar doet niets wezenlijks. Ze veroordeelde de blokkade meermaals. Verschillende politici, waaronder de Europese Hoge Vertegenwoordiger voor het Buitenlands Beleid gingen naar het gebied om de bevolking een hart onder de riem te steken. In maart 2009 beloofden de Europese Unie en de internationale gemeenschap 4,5 miljard dollar financiële hulp voor de heropbouw. Ze oefenden echter geen druk uit op Israël om zijn verplichtingen onder het internationaal recht te vervullen. Omdat Europa weigert om zijn hefbomen te gebruiken, krijgt Israël het signaal dat het boven de wet staat. Zo stond de EU zelfs erg positief tegenover Israëls toetreding tot de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling in mei 2010. Bijgevolg is het resultaat van haar woorden en daden negatief.

De realiteit in Gaza:

• De aanhoudende blokkade belemmert de hulpverlening en verhindert de heropbouw van de meer dan 4.000 vernielde en 20.000 beschadigde gebouwen omdat materiaal zoals cement en glas niet kan ingevoerd worden. Ook de VN, toch de vertegenwoordiging van de internationale gemeenschap, zit met de handen in het haar en is bijna net zo zeer overgeleverd aan de willekeur van Israël als de Gazanen zelf.
• Israël hanteert een zeer willekeurige definitie van humanitaire goederen en laat slechts 71 goederen het gebied binnen. Op de vraag van onze partnerorganisatie Gisha waarom gember en salie zijn toegelaten en koriander een veiligheidsrisico vormt, weigert het leger te antwoorden. We beschikken over tragische lijsten van wat wel en niet binnen mag.
• Meer dan 65 percent van de bevolking is afhankelijk van voedselhulp van internationale organisaties. Vitale bronnen van voedsel zoals landbouw en visserij zijn zwaar beschadigd. Zo mogen vissers niet verder dan een kilometer in de zee (anders worden ze beschoten ofschoon de door Israël bepaalde grens een stuk verder in zee ligt ) en is er overbevissing. De landbouw ligt grotendeels stil wegens gebrek aan of vervuild irrigatiewater, massaal vernietigde pompen, een steeds uitbreidende bufferzone aan de grens met Israël die meer dan één derde van de beste landbouwgrond omvat.
• Meer dan 50 percent van de bevolking van 1,5 miljoen is jonger dan 18. Door de hoge werkloosheid, meer dan 35 percent, zijn er weinig toekomstperspectieven. Jongeren mogen ook het gebied niet verlaten om studies in het buitenland aan te vangen.
• De VN-vluchtelingenorganisatie UNRWA staat in voor onderwijs aan 200.000 kinderen en heeft de grootste moeite om zijn lesactiviteiten voort te zetten door het tekort aan papier, boeken, klaslokalen. De helft van de leerlingen geraakt ook niet meer op school door onder meer het benzinetekort.
• Door het benzinetekort, de bombardementen van operatie ‘Gegoten Lood’ en het gebrek aan reserveonderdelen, functioneert de behandelingsinstallatie van rioolwater niet of onvoldoende. Dagelijks stroomt er 80.000 m³ onbehandeld rioolwater in de zee. Ook het grondwater, waar bijna de hele bevolking op aangewezen is, wordt vervuild door insijpelen. Een recent rapport onthulde dat wat Gazanen als drinkwater consumeren, nergens voldoet aan de standaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie.