Ex-president Peru eindelijk veroordeeld

Op dinsdag 7 april 2009, heeft het hooggerechtshof van Peru ex-president Fujimori veroordeeld tot 25 jaar gevangenis voor misdaden tegen de menselijkheid, begaan tijdens de burgeroorlog. Van 1980 tot 2000 eiste deze oorlog meer dan 70 000 slachtoffers, onder wie een groot aantal inheemsen. De veroordeling van Fujimori is een belangrijk precedent en opent wereldwijd de deur naar verder onderzoek in gelijkaardige dossiers.

De strijd tegen terrorisme
Tijdens de Peruaanse burgeroorlog werden de mensenrechten meermaals geschonden. In 54% van de gevallen waren terroristische organisaties hiervoor verantwoordelijk, maar de nationale ordediensten beantwoordden deze wreedheid met overdreven geweld. Duizenden doden en vermisten waren het gevolg. Daarnaast kwamen tal van vluchtelingen tussen twee vuren terecht terwijl ze probeerden te ontsnappen aan het geweld. Volgens sommigen was dit gewelddadige optreden een noodzakelijk kwaad om het terrorisme te bestrijden. Abimaël Guzman, de leider van Het Lichtend Pad, werd trouwens opgepakt tijdens het presidentschap van Alberto Fujimori. Niettemin rechtvaardigt de strijd tegen het terrorisme geenszins het extreme geweld en de mensenrechtenschendingen waaraan de Peruaanse staat zich schuldig maakte.

Alberto Fujimori eindelijk voor de rechter
Schending van de mensenrechten, corruptie, verkiezingsfraude…Jarenlang slaagde Alberto Fujimori erin te ontsnappen aan zijn verantwoordelijkheden. Doordat hij ook over de Japanse nationaliteit beschikte, kon hij in 2000 naar Japan vluchten. Pas 7 jaar later, na een lange internationale campagne, werd de ex-president opgepakt tijdens een bezoek aan Chili. Chili leverde hem uit aan Peru, waar zijn proces startte in december 2007.
Fujimori werd ervan beschuldigd doodseskaders in te zetten om door te dringen tot de kern van de Peruaanse terreurorganisaties. Dit ging vaak ten koste van onschuldige slachtoffers die vermeende banden onderhielden met de terroristen.

Veroordeeld in 3 dossiers
Hoewel de lijst met geweldplegingen veel langer is, werd de ex-president concreet veroordeeld in drie dossiers.

- De zaak Barrios Altos:
in 1991 valt de groep ‘Colina’ (militaire organisatie opgericht door de nationale inlichtingendienst) een privéwoning binnen omdat ze vermoedt dat er een feest doorgaat dat gelinkt is aan Het Lichtend Pad. 15 mensen worden gedood, waaronder een kind van acht.

- De zaak van de universiteit van La Cantuta:
in 1992 dringt dezelfde groep de universiteit binnen en neemt 9 studenten en een docent mee die lid zouden zijn van Het Lichtend Pad. Niemand van hen overleeft het.

- Het derde dossier handelt over het gebruik van de algemene legerkazerne voor de willekeurige opsluiting van tegenstanders van het dictatoriale regime. Martelpraktijken en onrechtmatige executies waren er schering en inslag.

Tijdens het maandenlange proces kwamen talrijke getuigen aan bod, waaronder trouwens enkele leden van de groep ‘Colina’. De getuigenissen toonden aan dat Fujimori niet enkel op de hoogte was van de gebruikte methodes maar ook zijn politieke goedkeuring gaf voor de onrechtmatige militaire acties.

Belangrijk precedent
De afloop van dit proces is van groot belang. Het is immers de eerste keer dat een democratisch verkozen ex-staatshoofd door zijn eigen land veroordeeld wordt, niet alleen schuldig aan misdaden tegen de menselijkheid  maar ook als rechtstreekse dader van misdaden tegen de burgerbevolking. Dit is een ongezien internationaal gerechtelijk precedent dat de weg vrijmaakt om ook een proces aan te spannen tegen andere staatshoofden die verantwoordelijk zijn voor gelijkaardige misdaden.

Anderzijds moeten we benadrukken dat de Peruaanse bevolking volledig getraumatiseerd is door deze 20 jaar van conflict. De straf die het hooggerechtshof uitsprak, moet dan ook een voorbeeld stellen en draagt zo bij tot het collectieve verwerkingsproces en de bewustwording die nodig zijn voor een echte en duurzame verzoening. Deze nationale verzoening staat synoniem voor gerechtigheid en herstel, maar ook voor rechtvaardigheid voor alle burgers.

De Waarheids- en Verzoeningscommissie
Het proces tegen Alberto Fujimori maakte deel uit van de aanbevelingen van de Peruaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie (CVR). Deze commissie werd opgericht om de feiten en verantwoordelijkheden van het geweld aan het licht te brengen opdat deze gruwel zich nooit meer zou herhalen. Dit proces mag in Peru echter geen alleenstaand geval worden. Het moet bijdragen tot nieuwe gerechtelijke onderzoeken tegen de verantwoordelijken van geweld en symbool staan voor de algemene wil tot verandering.

Santiago Fischer, Justice et Paix
Raf Stassen, Broederlijk Delen
Koen Warmenbol, 11.11.11