Al een paar maanden ben ik aan het werk bij FAPAD en ik heb het heel erg naar mijn zin. Ik heb de afgelopen 10 jaar verschillende NGOs gezien en gewerkt in zowel Afrika, Latijns-Amerika en Azie, maar FAPAD verbaast me nog elke dag. In het vliegtuig kwam ik al iemand tegen die opving dat we in Lira gingen wonen. Het was een medewerker van ICCO (een Nederlandse ontwikkelingsorganisatie) die enthousiast uit riep:"FAPAD is de leukste NGO in heel Oeganda!" Hier kan ik nog geen oordeel over geven, maar ik kan niet ontkennen: FAPAD is een geweldige organisatie om voor te werken!!

Ontstaan FAPAD?
FAPAD is een lokale organisatie die is opgericht in 2000. Zo'n 22 jaar lang (tot 2006) heeft hier in Noord Oeganda een oorlog gewoed, waarbij Joseph Kony met zijn Verzetsleger van de Heer (Lord's Resistance Army (LRA)) op grote schaal kindsoldaten rondselden en het gebied onveilig maakte. In die tijd kwamen er veel internationale NGO's naar Lira om de lokale bevolking van noodhulp te voorzien. Het stadje Lira werd gezien als vluchtoord omdat er veel soldaten van het Oegandese leger rondliepen. Veel mensen uit het hoge noorden kwamen naar Lira voor hulp. En hulp was er genoeg, maar niet op alle fronten.

De vluchtelingen woonden jaren in Lira en ondertussen was hun stuk land ingenomen door dorpsgenoten. Het terugvinden en terug krijgen van je eigen stuk land is niet zo simpel. De oorlog zorgde voor uiteengevallen gezinnen. Mannen sneuvelden in het leger zodat vrouwen aan het hoofd van een gezin kwamen te staan,kindsoldaten konden niet zo maar terug naar hun familie, en HIV/AIDS verspreidde zich snel in deze tijd, metname in de vluchtelingenkampen. Het probleem is dat stukken land niet altijd goed zijn aangegeven. Daarnaast deelde de man des huizes niet altijd met zijn vrouw/kinderen welk stuk land van hem was. Het resultaat is dat er veel conflicten zijn over grondgebruik. Vluchtelingen die terugkeren moeten het opnemen tegen dorpgenoten die beweren dat het stuk land van hen is. In het geval van kinderen die aan het hoofd van een huishouden staan, wordt er vaak misbruik gemaakt van hun zwakke positie als kind. En dit terwijl grondbezit erg belangrijk is in een land waar 85% van de bevolking werkzaam is in de landbouw.           

In de laatste jaren van de oorlog (rond 2000) waren er in Noord Oeganda dus veel landconflicten. Dit probleem werd echter niet aangepakt door de aanwezige (inter)nationale NGO's. FAPAD besloot om in dit gat te springen en de families bij te staan in het aanvechten van hun landrechtzaken. Hiermee was de Legal Aid Department van FAPAD geboren. Dagelijks komen er klanten op kantoor die bij onze advocate, Grace, hulp vragen. De aanklacht wordt behandeld en indien mogelijk zorgt FAPAD voor bemiddeling met als uiterste redmiddel een rechtzaak. Een ander veelvoorkomende zaak is die van weduwen die het land van hun overleden man af moeten staan aan hun schoonfamilie.

Vier afdelingen in FAPAD
De Legal Aid afdeling wordt bijgestaan door de Social Protection Department. Deze afdeling houdt zich vooral bezig met het welzijn van kinderen in families en op scholen. Dit is iets wat wij als vanzelfsprekend ervaren, maar kinderen worden hier op grote schaal verwaarloosd en seksueel misbruikt (met name op scholen door leerkrachten). Een ander probleem zijn de witch doctors. Deze 'dokters' kidnappen kinderen om ze te offeren. Naast kinderbescherming heeft deze afdeling veelal te
maken met SGBV, wat staat voor Sexsual Gender Based Voilence. Dit is een veelvoorkomend probleem in de huishoudens: mannen die een alchol probleem  hebben en thuis komen en hun vrouwen (en kinderen) slaan. Volgende blog zal ik een verhaal posten van een zaak van Social Protection.

De derde afdeling is de Good Governance Department. Deze afdeling mobiliseert mensen in de dorpen om samen te komen en de plannen en problemen van het dorp te bespreken. Dit wordt gedaan met behulp van de  Community Peace Promotors, waarvan FAPAD er nu meer dan 1600 heeft. Deze vrijwilligers zijn opgeleid door FAPAD, wonen in de dorpen en zijn de contactpersonen voor elke inteventie met de lokale bevolking. Samen met een Community Peace Promotor bespreken de dorpsleden de problemen in het dorp en kijken ze wie hierover aangesproken kan worden. Bijvoorbeeld, voor slechte wegen in het dorp worden de lokale authoriteiten (ambtenaar, burgemeester) aangesproken. Het rapporteren van corrupte politie agenten en doktoren en zusters in overheidsklinieken (die veelal medicijnen voor eigen gebruik stelen) behoren ook tot de activiteiten van de dorpsgroepen.

Sinds een paar jaar heeft FAPAD ook een Livelihood Department. In deze afdeling worden projecten gerunt die streven naar verbetering van de inkomens van de lokale bevolking door inkomstengenererende activiteiten te ontplooien. De armste groepen (weduwen, boeren, werkloze jongeren en kinderen) worden in groepen georganiseerd waarna ze gezamelijk een klein bedrijfje opzetten zoals een kapperszaakje, fietsreparatie, naaiateliertje. De boeren gaan onder andere gezamelijk produceren zodat ze in grotere partijen kunnen verkopen en dus een betere prijs kunnen ontvangen. De deelnemers aan de Livelihood projecten kunnen ook gebruik maken van de andere afdelingen van FAPAD, bijvoorbeeld rechtbijstand bij de Legal Aid Department.

Al met al is het een jonge organisatie, ook wat betreft medewerkers. We zijn nu met 35 mensen. De jonkies zijn rond de 20 en de ouderen rond de 30. FAPAD recruteert vooral jonge mensen omdat ze deze op willen leiden. Dit merk je overal aan: heel veel staat in het teken van 'leren'. Het is dan ook geen typische Afrikaanse authoritaire sfeer, maar een hele open en gezellige werkomgeving.

Ik besef ook ten zeerste dat ik een lot uit de loterij heb! Gelukkig is er nog wel veel te leren voor FAPAD dus ik ben voorlopig nog niet klaar hier. Ik ben dan ook blij dat ik de komende jaren bij FAPAD werk!